De Verklaring van Rechtswege op Sint-Maarten: IBP, Census Office en de drie-jaarsakte

"Het is toch Nederland, je kunt er zo gaan wonen." Dat is de zin waarmee de meeste Sint-Maarten-plannen beginnen, en hij klopt half. Je paspoort geeft je inderdaad het recht om er te wonen — maar sinds Sint-Maarten in 2010 een autonoom land werd, regelt een eigen Landsverordening toelating en uitzetting (LTU) hoe je dat recht aantoont. Dit artikel legt de keten uit: eerst de Verklaring, dan het Census Office, dan de ID-kaart.

Van rechtswege — maar met drie bewijzen

De LTU zondert alleen Nederlanders die op de eilanden geboren zijn volledig uit van het toelatingsregime. Voor de Europese Nederlander geldt artikel 3: je bent van rechtswege toegelaten als je drie dingen aantoont — een verklaring van goed gedrag over de laatste vijf jaar (in de praktijk: een verse VOG uit Nederland), huisvesting, en voldoende middelen van bestaan. Dat laatste bewijs past bij je situatie: bankafschriften voor wie van vermogen leeft, een pensioenbewijs, of een getekende arbeidsovereenkomst.

Dat recht laat je vastleggen in de Verklaring van Rechtswege: een document dat op verzoek wordt afgegeven door de immigratiedienst, de Immigration and Border Protection Services (IBP). Nodig zodra je langer dan honderdtachtig dagen per jaar wilt blijven, of langer dan negentig dagen blijft én werkt. Een gezondheidskeuring — die vreemdelingen wel moeten ondergaan — hoort niet bij deze route.

De aanvraag: Model IV, XCG 200

De aanvraag loopt via het online portaal van IBP, met het formulier Model IV — in het Nederlands, één van de weinige plekken waar dat op het Engelstalige eiland nog telt. De leges staan in de Legesverordening: XCG 200 (zo'n honderd euro) voor de verklaring; ter vergelijking, vreemdelingen betalen voor een verblijfsvergunning het dubbele of meer.

Er is geen openbare wettelijke beslistermijn, en de dienst kent achterstanden. Reken op weken tot maanden, en dien direct na aankomst in. Je verblijf komt als Nederlander intussen niet in gevaar — maar het Census Office wil de verklaring (of het lopende aanvraagbewijs) zien, dus elke week uitstel schuift de hele keten op.

Het Census Office: de inschrijving waar alles aan hangt

Wie langer dan vier maanden blijft, hoort in het bevolkingsregister. De inschrijving is gratis, op afspraak, en iedereen verschijnt in persoon — ook de kinderen. Wat het loket wil zien: je paspoort, je verklaring of aanvraagbewijs, je huur- of koopcontract, het internationale bewijs van uitschrijving uit Nederland, en de akten.

En daar zit de regel die de meeste vertragingen veroorzaakt: de originele geboorteakte met apostille mag maximaal drie jaar oud zijn, en voor huwelijks- en echtscheidingsakten geldt hetzelfde. Wie met een akte uit de vorige eeuw aan het loket staat, bestelt een nieuwe bij de Nederlandse gemeente van geboorte, laat er een apostille op zetten bij de rechtbank en wacht weken. Regel die akten dus in Nederland, vlak voor vertrek.

Na zo'n twee weken verwerkingstijd sta je ingeschreven en vraag je bij hetzelfde loket de Sint-Maartense identiteitskaart aan — hier geen "sédula", dat woord is Curaçaos. Met die kaart werkt het eiland mee: bank, telefoon, werkgever, verzekeraar.

Waar dit afwijkt van Curaçao en Aruba

De drie Koninkrijkscorridors lijken op elkaar en verschillen op de details die pijn doen. Op Curaçao heet de verklaring hetzelfde maar kost ze ruim drie keer zoveel, en het register heet Kranshi; op Aruba geldt voor Europese Nederlanders juist een echt vergunningsregime met jaarlijkse verlenging. Sint-Maarten is met XCG 200 en een gratis inschrijving de goedkoopste van de drie — de moeite zit er niet in de leges maar in de doorlooptijd en de aktenregel.