Zorg in Indonesië: geen verdrag, geen staatsverzekering voor gepensioneerden, en een visum dat er niet naar vraagt
Indonesië is geen verdragsland: geen S1, geen CAK. Het Indonesische stelsel JKN, uitgevoerd door BPJS Kesehatan, noemt als deelnemer de buitenlander die er minstens zes maanden werkt, niet de gepensioneerde. En het pensioenvisum E33F vraagt geen zorgverzekering. Je zorg is dus een private polis die je zelf kiest, en niemand controleert of hij deugt.
Ga je als gepensioneerde naar Indonesië, dan ben je volledig zelf verantwoordelijk voor een zorgverzekering die deugt, en niemand kijkt die na. Op elke Bali-checklist staat "verzekering regelen" ergens onderaan. Op deze site staat hij bovenaan, want voor wie hier oud wil worden, is de zorg de haalbaarheidsvraag.
Dat komt door drie dingen:
- Geen CAK. Indonesië is geen verdragsland, dus er is geen S1 en geen CAK: de route waarlangs Nederland je zorg in een verdragsland regelt.
- Geen JKN. Het Indonesische stelsel JKN noemt als deelnemer de buitenlander die minstens zes maanden in Indonesië werkt, en een gepensioneerde werkt er niet.
- Geen visumeis. De vondst staat bij de immigratiedienst: het pensioenvisum E33F vraagt bij de documenten geen zorgverzekering.
Waarom werkt de CAK-route hier niet?
Wie met een Nederlands wettelijk pensioen of een wettelijke uitkering naar een verdragsland emigreert, is volgens het CAK wettelijk verplicht zich via het CAK te verzekeren, en betaalt daarvoor een verdragsbijdrage, de premie voor die verzekering. Die route bestaat alleen voor de landen op de lijst van het CAK.
| Verdragsland | Indonesië | |
|---|---|---|
| Welke landen | EU, Liechtenstein, Noorwegen, IJsland, Zwitserland, Verenigd Koninkrijk, Bosnië-Herzegovina, Kaapverdië, Noord-Macedonië, Marokko, Montenegro, Servië, Tunesië, Turkije | staat niet op de lijst |
| Zorg via het CAK | ja, verplicht met wettelijk pensioen of uitkering | nee |
| Verdragsbijdrage | ja | nee |
| Je Nederlandse basisverzekering | eindigt bij emigratie | eindigt bij emigratie |
Je Nederlandse basisverzekering stopt dus op de dag dat je je uitschrijft, en er komt niets voor terug. Ook met een wettelijk pensioen of een AOW-uitkering is er voor Indonesië geen CAK-verzekering om op terug te vallen.
Kun je terecht in het Indonesische stelsel?
Het Indonesische ministerie van Volksgezondheid beschrijft de nationale zorgverzekering JKN als verplicht, met als deelnemer iedereen, inclusief buitenlanders die minstens zes maanden in Indonesië werken, die premie heeft betaald. Werk je in loondienst in Indonesië, dan hoor je er dus bij. Kom je met een pensioenvisum, een Silver Hair- of een Second Home-visum en werk je niet, dan noemt de regeling je niet. Reken er als gepensioneerde niet op.
Wat vraagt je visum aan verzekering?
Niets, en dat is het punt. Bij het E33F-pensioenvisum noemt de immigratiedienst een paspoort, een bankafschrift met minstens 2.000 dollar over drie maanden, een pasfoto, een garantie van de garantsteller en een bewijs van 3.000 dollar inkomen per maand. Bij de Silver Hair (E33E) zijn het paspoort, foto, de toezegging van een deposito van 50.000 dollar bij een staatsbank en hetzelfde inkomen. Een zorgverzekering staat er in geen van beide bij.
Geen eis betekent geen vangnet. Waar Thailand een minimale dekking voorschrijft voor zijn pensioenvisum, laat Indonesië de keuze aan jou. Dat klinkt als vrijheid, maar het betekent ook dat niemand controleert of je polis evacuatie dekt, of je hem op je tachtigste nog kunt verlengen, en of je bestaande aandoeningen zijn meeverzekerd. Regel de polis vóór vertrek, en laat die drie punten zwart op wit bevestigen.
Waar let je op bij een private polis?
Er zijn drie vragen die je de verzekeraar stelt, en die je antwoorden schriftelijk wilt hebben:
- Evacuatie. Dekt de polis vervoer naar een ziekenhuis buiten je eiland of buiten Indonesië, als de zorg die je nodig hebt daar niet is?
- Verlenging. Mag de verzekeraar de polis op een bepaalde leeftijd of na een schade opzeggen, of is verlenging gegarandeerd?
- Bestaande aandoeningen. Welke zijn uitgesloten? Verzwijgen maakt de polis waardeloos op het moment dat je hem nodig hebt.
Neem de premie van later mee in je pensioensom, niet alleen die van nu. En herzie de polis elk jaar, niet om te wisselen, maar om te weten wat je hebt. Hoe je pensioen en belasting in deze som meetellen, staat in AOW, pensioen en belasting in Indonesië.
In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject, stap 3.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Indonesië of ga meteen naar stap 3.1 in het open stappenplan.
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- CAK — de buitenlandregeling, verplicht voor wie met een wettelijk pensioen naar een verdragsland gaat — hetcak.nl
- CAK — de lijst van verdragslanden voor de zorgverzekering — hetcak.nl
- Kementerian Kesehatan — de nationale zorgverzekering JKN, met buitenlanders die minstens zes maanden werken — ayosehat.kemkes.go.id
- Imigrasi — het pensioenvisum E33F, de vereiste documenten — evisa.imigrasi.go.id
- Imigrasi — het Silver Hair-visum E33E, de vereiste documenten — evisa.imigrasi.go.id
- Ministerie van Buitenlandse Zaken Thailand — de verzekeringseis bij het Thaise O-A-visum, ter vergelijking — image.mfa.go.th
Verder lezen
- IndonesiëNederland afsluiten4 min
AOW, pensioen en belasting in Indonesië: artikel 19 is de les
Het pensioenartikel zit in dit verdrag op nummer 19, en het werkt andersom dan in Zuid-Europa: Nederland mag blijven heffen over AOW, pensioen én lijfrente, en Indonesië verrekent. De vierjarige expatregeling geldt niet voor gepensioneerden en gaat niet samen met het verdrag, de AOW gaat wél volledig mee, en de conserverende aanslag krijgt buiten de EU geen automatisch uitstel.
Bijgewerkt 7 oktober 2026
- BonaireAankomst4 min
Zorg op Bonaire: één ziekenhuis, en de vliegtickets zitten in het pakket
Op Bonaire ben je als inwoner van rechtswege verzekerd — zonder premie, zonder eigen risico. Wat het eiland niet kan, regelt de verzekering met medische uitzendingen naar Curaçao, Colombia of Nederland, inclusief tickets en verblijf. De achterkant: een tandartspakket dat vanaf achttien jaar vrijwel leeg is, fysiotherapie waarvan de eerste twintig behandelingen voor eigen rekening zijn, en een overgangsgat dat je zelf moet verzekeren.
Bijgewerkt 26 september 2026
- BraziliëOriëntatie5 min
Zorg in Brazilië: het SUS is er voor iedereen, en de plano de saúde kent wachttijden van 24 uur tot 300 dagen
Brazilië staat niet op de verdragslandenlijst van het CAK: je Nederlandse basisverzekering stopt op de dag van uitschrijving en er komt geen S1 voor terug. Wat ervoor in de plaats komt is tweeledig. Het publieke stelsel, het SUS, is volgens de grondwet universeel en volgens de migratiewet ook open voor migranten, ongeacht hun status. Daarnaast sluit vrijwel elke Nederlander een plano de saúde, waarvan de wet van 1998 de wachttijden begrenst: 24 uur voor spoed, 180 dagen voor de rest, 300 dagen voor een bevalling, en twee jaar voor wat je al had. En het visum zelf eist een verzekering die in Brazilië geldt, nog vóór je vertrekt.
Bijgewerkt 5 oktober 2026