Belasting en pensioen in Duitsland: de € 15.000-grens die alles omdraait

Ga je in Duitsland wérken, dan is het belastingverdrag met Duitsland overzichtelijk: loon wordt belast waar je werkt, dus je betaalt Duitse loonbelasting.

De verrassing van dit verdrag zit bij pensioenen. Die is groot genoeg om je vertrekplanning op aan te passen.

Wat is de € 15.000-grens?

De hoofdregel is dezelfde als overal: pensioenen, lijfrenten en AOW worden belast in het land waar je wóónt. Voor jou is dat straks Duitsland.

Maar artikel 17 van het verdrag heeft een tweede lid dat verder geen enkele Vertrekklaar-corridor kent. Komt het totale brutobedrag van je Nederlandse pensioenen en lijfrenten in een kalenderjaar boven de € 15.000, dan mag óók Nederland heffen, als bronstaat: het land waar het inkomen vandaan komt. De Belastingdienst telt daarvoor bij elkaar op:

• je wettelijk pensioen (AOW en Anw, de nabestaandenuitkering)
• je bedrijfspensioen
• je lijfrente-uitkeringen

Een UWV-uitkering (WW, WAO, WIA, Wajong) telt in die som niet mee. Die wordt altijd in Nederland belast, hoe klein ook.

Voor de meeste gepensioneerde emigranten ligt het totaal daar ruim boven. Alleen al een AOW-paar zit eroverheen. Het gevolg: Nederland heft over die inkomsten, terwijl Duitsland als woonland je wereldinkomen in beeld heeft. Dubbele heffing wordt via het verdrag verrekend.

Reken het vóór vertrek één keer door, zeker als je kunt kiezen wanneer een lijfrente ingaat. In het emigratiejaar toetst de Belastingdienst de grens op het pensioen van het hele kalenderjaar, niet alleen op de maanden na je verhuizing. Het verdrag spreekt van "het totale brutobedrag ervan in enig kalenderjaar".

Werkte je ooit bij de overheid, dan geldt nog een aparte regel. Een overheidspensioen (zoals ABP uit een overheidsdienstverband) blijft in Nederland belast zolang je niet de Duitse nationaliteit hebt. Ook een afkoopsom van een pensioen of lijfrente uit Nederland wordt in Nederland belast.

Waar betaal je belasting over je loon?

Voor loon geldt het werkstaatbeginsel: werk in Duitsland wordt Duits belast.

Blijf je vanuit Duitsland thuiswerken voor je Nederlandse werkgever, dan telt sinds 2026 het aantal dagen. Een thuiswerkdag is een dag met meer dan 30 minuten thuiswerk.

• Bij meer dan 34 thuiswerkdagen per jaar betaal je over het loon van ál die dagen in Duitsland belasting.
• Bij hoogstens 34 blijft dat Nederland.

Houd je daarnaast Nederlands inkomen (bijvoorbeeld een verhuurd huis of een deeltijdbaan op afstand), ken dan de 90%-regeling. Wie als inwoner van een EU-land minimaal 90% van zijn inkomen in Nederland belast ziet, telt als kwalificerend buitenlands belastingplichtige. Die houdt recht op dezelfde aftrekposten en heffingskortingen als een inwoner. Partners kunnen zelfs samen kwalificeren. Voor de meeste emigranten met een Duitse baan geldt dit níét; de Nederlandse aftrekposten vervallen dan.

Over het jaar van je verhuizing doe je de M-aangifte, het aangifteformulier voor het jaar van emigratie, online. Pas vóór vertrek je voorlopige aanslag aan als daar maandelijks geld doorheen loopt.

In Duitsland doe je over je eerste jaar de Einkommensteuererklärung, de Duitse aangifte. Die is in dat jaar vaak verplicht. Dat is zo bij Steuerklasse III/V of het Faktorverfahren. Het is ook zo als je naast je Duitse loon meer dan € 410 had aan inkomen dat Duitsland niet belast, zoals je Nederlandse inkomen van de maanden vóór de verhuizing. Doe je een verplichte aangifte zelf, dan moet hij uiterlijk 31 juli van het jaar erna binnen zijn.