Residenza en codice fiscale: de Italiaanse volgorde die alles bepaalt

De residenza: twee werkdagen — en dan 45 dagen stilte

Voor EU-burgers bestaat er geen verblijfsvergunning. De Polizia di Stato, de nationale politie, schrijft het zelf: tot drie maanden hoef je je aanwezigheid niet eens te melden. Wie langer blijft, heeft alleen de plicht zich in te schrijven bij de anagrafe, de bevolkingsadministratie van de gemeente.

Sinds de wet op de "residenza in tempo reale" (residenza in real time) is dat verrassend snel. De residenza gaat in op de dag van je aangifte en is binnen twee werkdagen verwerkt.

Wat je bij de aangifte laat zien:

• Werkenden tonen hun contract.
• Wie niet werkt, toont middelen. Het richtsnoer is het jaarbedrag van de assegno sociale (de Italiaanse bijstand voor ouderen), zo'n € 7.100 voor een alleenstaande, aan te tonen met een simpele eigen verklaring.
• Wie niet werkt, toont daarnaast een zorgverzekering die alle risico's dekt. De blauwe EHIC-pas telt niet; het S1-formulier van het CAK wél.

Daarna volgt het deel dat Nederlanders verrast. De gemeente laat binnen 45 dagen op het opgegeven adres controleren of je er echt woont: in Rome door de Polizia Locale, elders door de vigile (de gemeentepolitie). Ze kijkt ook de documenten na.

Zet je naam op de deurbel en de brievenbus, en weet hoe de stilte werkt:

• Hoor je binnen die 45 dagen niets, dan is je inschrijving stilzwijgend definitief.
• Wordt de aanvraag afgewezen, dan kun je binnen dertig dagen bezwaar maken bij de prefect.

Wie een woning zonder geldige titel bewoont, kan overigens helemaal geen residenza aanvragen. Een geregistreerd huurcontract is dus letterlijk je toegangsbewijs.

De residenza is het startschot van drie klokken. Vanaf de aangiftedatum heb je drie maanden om je auto op Italiaans kenteken te zetten, en de ASL en de gemeente vragen vanaf dat moment om je adres. Regel de residenza dus niet "als alles rustig is", maar zodra het contract geregistreerd is.

Na vijf jaar: het attest van permanent verblijf

Wie vijf jaar onafgebroken legaal in Italië heeft gewoond, heeft het recht van permanent verblijf. Je hoeft er niets voor te doen, maar je kunt bij je gemeente een attest vragen dat die status bevestigt. Dat is handig voor de bank, een hypotheek of een werkgever die naar je status vraagt. En het is het enige document dat de Italiaanse overheid over je verblijfsrecht afgeeft.

De digitale sleutel: eerst de CIE, dan pas SPID

De Italiaanse online overheid draait op SPID, de Italiaanse DigiD. Elke SPID-aanbieder eist een geldig Italiaans identiteitsdocument, en dat heeft een nieuwkomer per definitie nog niet. De uitweg is opnieuw de volgorde.

Na je inschrijving vraag je bij je gemeente de CIE aan, de elektronische identiteitskaart:

• Ze kost € 16,79 aan afgiftekosten van het ministerie plus de gemeentelijke leges, in Rome € 22,21 in totaal.
• De kaart wordt binnen zes werkdagen op het opgegeven adres bezorgd.
• Voor EU-burgers staat erop "niet geldig voor de grens"; reizen blijf je doen op je Nederlandse paspoort.

Met de CIE en de CieID-app log je direct in bij de overheid. Daarmee activeer je desgewenst gratis SPID: het gebruik ervan kost burgers niets, alleen sommige activeringsroutes van de aanbieders zijn betaald.

In de tussenweken overbrugt je Nederlandse DigiD het gat, via de Europese eIDAS-knop voor inloggen met een buitenlands account. De Italiaanse Belastingdienst en INPS (de Italiaanse sociale zekerheid) hebben die knop, de meeste gemeenten niet.

En de bank? Het conto di base, de basisrekening, is een wettelijk recht voor iedereen die legaal in de EU verblijft. Codice fiscale en paspoort volstaan, en een weigering moet binnen tien werkdagen gemotiveerd zijn; zie bank en betalen in Italië.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Italië.