AOW, zorg en belasting in Amerika: wat meegaat, wat stopt — en wat nergens anders zo werkt

Voor AOW en pensioen is Amerika beter geregeld dan zijn reputatie; voor zorg is het precies zo hard als de verhalen zeggen. Dit is het eerlijke overzicht.

Je AOW: volledig mee, dankzij een verdrag uit 1990

Nederland en de VS hebben sinds 1990 een sociale-zekerheidsverdrag, en daardoor staat Amerika op de lijst van landen waar de AOW gewoon wordt uitbetaald — zonder de korting die alleenstaanden in verdragloze landen treft. De opbouw stopt wel op je vertrekdag (elk gemist jaar scheelt 2%), en wie dat wil repareren heeft één jaar om zich aan te melden voor de vrijwillige voortzetting — die overigens maximaal tien jaar mag duren en met 17,9% van je inkomen niet goedkoop is.

Werk je in de VS, dan bouw je daar Social Security op. Het verdrag laat beide stelsels naast elkaar bestaan: elk land betaalt straks zijn eigen deel, en kom je aan de Amerikaanse kant tekort, dan tellen je Nederlandse jaren mee om toch een gedeeltelijke Amerikaanse uitkering te halen (vanaf zes Amerikaanse credits). En er is goed nieuws dat oudere fora nog niet kennen: de beruchte Windfall Elimination Provision — de Amerikaanse korting op Social Security voor wie óók een buitenlands pensioen zoals de AOW ontving — is bij wet afgeschaft, met terugwerkende kracht tot januari 2024. Die angstverhalen mogen de prullenbak in.

De belasting: hier is Amerika de uitzondering

Het belastingverdrag (1992) volgt voor loon en pensioen de bekende lijnen: loon wordt belast waar je werkt, je bedrijfspensioen en lijfrente waar je wóónt. Maar voor de AOW en andere socialezekerheidsuitkeringen wijkt de VS-route af van álle andere bestemmingen op deze site: die blijven exclusief in Nederland belast (artikel 19 lid 4). Nederland houdt dus gewoon in op je AOW terwijl je bedrijfspensioen Amerikaans belast wordt — voor dat laatste vraag je een vrijstellingsverklaring aan zodat je pensioenfonds stopt met Nederlandse inhouding. Eén waarschuwing voor wie creatief wil zijn: een afkoopsom van pensioen of lijfrente binnen vijf jaar na emigratie mag Nederland alsnog belasten — het verdrag heeft die sluiproute dichtgezet. En vergeet de Amerikaanse kant niet: zodra je fiscaal inwoner bent (de substantial presence test), belasten de VS je wereldinkomen.

De zorg: geen route, geen vangnet — wel een plan

Hier moet het verhaal even streng zijn. De VS staan níét op de verdragslandenlijst van het CAK: de S1-route die gepensioneerden naar Duitsland, Frankrijk of zelfs het VK hebben, bestaat naar Amerika niet. Je Nederlandse zorgverzekering eindigt bij emigratie, de zorgtoeslag vervalt, en wat ervoor terugkomt regel je volledig zelf: via je Amerikaanse werkgever (de gangbare route voor werknemers), via de ACA-marketplace, of met een internationale privéverzekering. Amerikaanse premies en eigen risico's zijn van een andere orde dan Nederlandse — neem dit als vaste post in het gezinsbudget op vóór je beslist, niet erna. Onverzekerd de oceaan over is geen optie: één ziekenhuisopname kan er een jaarsalaris kosten.

De rest van de afsluitlijst

De kinderbijslag stopt bij emigratie (het kwartaal van vertrek is het laatste), de huurtoeslag ook. De M-aangifte over je emigratiejaar doe je tegenwoordig online, en pas vóór vertrek je voorlopige aanslag aan. Schrijf je uit bij de gemeente (vanaf vijf dagen voor vertrek) en vraag op dat moment het internationale bewijs van uitschrijving. Activeer DigiD en de Berichtenbox vóór je gaat — vanuit Amerika aanvragen kan, maar activeren is dan gedoe — en registreer je eenmalig als kiezer buiten Nederland bij de gemeente Den Haag. Amerika doet mee aan het apostilleverdrag: laat je huwelijksakte en de geboorteaktes van de kinderen als meertalig uittreksel met apostille meereizen, en reken erop dat Amerikaanse instanties bij elk niet-Engels document een gecertificeerde Engelse vertaling willen zien.