Je eerste weken in Canada: SIN, zorgpas en een rijbewijs dat per provincie anders uitpakt

Canada regelt je verblijfsstatus federaal, maar bijna alles wat je daarna nodig hebt is provinciaal. Je zorgverzekering, je rijbewijs, de borg van je huurhuis: het verschilt per provincie, en soms fors. Dat maakt de vraag "waar ga ik wonen" een administratieve vraag, niet alleen een vraag over klimaat en werk.

Het Social Insurance Number

De SIN is je Canadese burgerservicenummer: zonder dat negencijferige nummer kun je niet legaal werken, geen belastingaangifte doen en geen overheidsvoorzieningen aanvragen. Aanvragen is gratis, en het kan online — dan duurt het ongeveer vijf werkdagen, tegen zo'n twintig werkdagen per post. Een plastic pasje krijg je niet meer; sinds enkele jaren is het een bevestigingsbrief.

Je hebt twee documenten nodig: één dat je status in Canada bewijst en één dat je identiteit bewijst. Je Nederlandse paspoort volstaat voor dat tweede. Prettig detail voor wie snel wil beginnen: je mag al aan het werk zodra je de aanvraag hebt gedaan — je hoeft het nummer niet af te wachten.

Kom je als permanent resident binnen, dan is je COPR-document (de bevestiging die je bij aankomst laat aftekenen) je bewijs van status totdat je PR-kaart binnen is. Bewaar dat document zorgvuldig; het is ook waarmee je je zorgverzekering en je SIN aanvraagt. En geef je Canadese adres binnen 180 dagen door, want dan komt je PR-kaart vanzelf — vraag je hem te laat aan, dan moet je een aparte aanvraag doen.

De zorgverzekering: drie provincies, drie regimes

Dit is waar de provinciale verschillen het hardst aankomen, en waar verouderde informatie het meeste kost.

Ontario (OHIP): geen wachttijd meer. Dit is nieuw genoeg dat vrijwel elke Nederlandse emigratiegids het nog fout heeft. De provincie schrijft nu letterlijk dat de wachttijd is afgeschaft en dat je je meteen na aankomst kunt aanmelden, met dekking vanaf dat moment. Aanmelden doe je persoonlijk bij een ServiceOntario-kantoor, met drie aparte originele documenten: status, adres en identiteit. Er geldt wel een aanwezigheidseis achteraf — 153 dagen binnen je eerste 183 dagen.

British Columbia (MSP): wél wachten, en BC zegt zelf wat je moet doen. Hier geldt de rest van de maand van aankomst plus twee volle maanden. Kom je op 12 juli aan, dan begint je dekking op 1 oktober. De provincie adviseert er zelf onomwonden bij: neem in die periode een particuliere verzekering. Reken die kosten dus in je verhuisbudget. Aanmelden gaat opvallend genoeg via een rijbewijskantoor van de ICBC, waar ook je foto voor de BC Services Card wordt gemaakt. De maandpremies zijn sinds 2020 afgeschaft, dus MSP zelf kost niets.

Alberta (AHCIP): geen wachttijd, maar wel een deadline. Kom je van buiten Canada, dan kan je dekking ingaan op de dag dat je je in Alberta vestigt. Maar: je moet binnen drie maanden aanvragen. Ben je later, dan verlies je die terugwerkende kracht en gaat je dekking pas in op het moment van verwerking.

Wat alle drie gemeen hebben: huisarts en ziekenhuis zijn gedekt, maar tandarts, bril en medicijnen buiten het ziekenhuis niet. Voor medicijnen kent elke provincie een eigen regeling, meestal inkomensafhankelijk of gekoppeld aan leeftijd. Reken dus op een aanvullende verzekering via je werkgever of zelf — dat is in Canada de norm, geen luxe.

Het rijbewijs: en hier zit de verrassing

Rijbewijzen zijn provinciaal, en of je zonder examen mag omwisselen hangt ervan af of jouw land op de lijst van die provincie staat. Voor Nederland pakt dat opvallend verschillend uit.

British Columbia en Alberta: Nederland staat op de lijst. Je wisselt om zonder theorie- of praktijkexamen. In Alberta geldt dat voor de gewone personenautoklasse (motorrijbewijs niet). BC maakt één uitzondering die je moet kennen: rijbewijzen uit Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius en Sint-Maarten vallen buiten het verdrag. Beide provincies geven je negentig dagen na vestiging, en beide vragen bewijs van minstens twee jaar rijervaring — anders beland je in het gefaseerde rijbewijssysteem voor beginners.

Ontario: Nederland staat er níét op. Dat is contra-intuïtief, want België, Duitsland, Frankrijk, Denemarken en Zwitserland staan er wél op. Voor een Nederlander betekent het: theorie-examen, praktijkexamen, en het volledige gefaseerde traject. Sinds 1 juli 2026 kun je wel tot een jaar rijervaring gecrediteerd krijgen door je Nederlandse rijbewijs te tonen mét een officiële echtheidsverklaring van de instantie die het afgaf, in het Engels of Frans. Je hebt hier zestig dagen na verhuizing.

Als de keuze tussen provincies nog openligt en je gezin twee auto's rijdt, is dit een reëel verschil in tijd en geld.

Bankrekening en credit vanaf nul

Je hebt in Canada wettelijk recht op een bankrekening — ook zonder baan, zonder geld om meteen te storten, en zonder Canadees staatsburgerschap. Een buitenlands paspoort staat expliciet op de lijst van geldige identificatie. Weigert een bank toch, dan moet die dat schriftelijk motiveren en je wijzen op de klachtenroute.

Wat je niet meeneemt is je kredietverleden: de Canadese kredietbureaus verzamelen alleen wat je ín Canada doet. Je begint dus op nul, en dat merk je niet alleen bij leningen — verhuurders en soms werkgevers kijken naar je credit report. De officiële route om het op te bouwen is een secured credit card, waarbij je zelf een borg stort die je kredietlimiet bepaalt; de Canadese consumentenautoriteit noemt nieuwkomers daarbij als eerste doelgroep. Betaal altijd op tijd en gebruik minder dan dertig procent van je limiet — dat zijn de twee factoren die het zwaarst wegen.

Huren: waar je borg heen gaat, verschilt

In Ontario bestaat er geen waarborgsom voor schade — die is wettelijk verboden. Wat wel mag is een vooruitbetaling van de laatste maand huur, maximaal één maand, en de verhuurder moet je daar jaarlijks rente over betalen. In British Columbia mag wél een waarborgsom, maar maximaal een halve maandhuur, met daarbovenop eventueel een halve maandhuur als huisdierborg. Aanvraagkosten zijn in BC helemaal verboden.

Nog iets nuttigs voor Ontario: een verhuurder mag daar pas naar je inkomen vragen als hij óók om kredietgegevens of huurhistorie vraagt — en mag je niet weigeren op grond van je herkomst of nationaliteit.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Canada.