Het CRUE: de registratie bij de câmara die na drie maanden verplicht is

De eerste drie maanden in Portugal ben je vrij: als EU-burger mag je er wonen zonder iets te regelen. Precies daarom weet bijna niemand wat er daarna hoort te gebeuren — er komt geen brief, er belt niemand aan. De wet is nochtans precies: blijf je langer dan drie maanden, dan registreer je je binnen 30 dagen na het verstrijken van die drie maanden.

Het document dat je dan haalt is het CRUE — Certificado de Registo de Cidadão da União Europeia. En anders dan in de meeste landen doe je dat niet bij een vreemdelingendienst, maar bij het gemeentehuis van je woonplaats: de câmara municipal. Persoonlijk verschijnen is verplicht — dit is geen formulier dat iemand voor je opstuurt.

Wat je meeneemt

De wettelijke lijst is verrassend kort: een geldig paspoort of identiteitskaart, en een verklaring op erewoord dat je aan de voorwaarden voldoet. Die voorwaarden zijn dezelfde als overal in de EU: je werkt in Portugal (in loondienst of als zelfstandige), óf je hebt voldoende middelen van bestaan plus een ziektekostenverzekering die er dekt, óf je studeert er met middelen en verzekering.

In de praktijk vragen gemeenten er soms iets bij — Porto wil bijvoorbeeld een bewijs zien dat je echt in de gemeente woont, zoals je huurcontract. Neem dat dus mee, samen met de bewijzen achter je erewoordverklaring: een arbeidscontract, een bankverklaring, je zorgpolis of S1-registratie. De verklaring is van jou, maar wie hem niet kan onderbouwen registreert zich op glad ijs — vals verklaren kent zijn eigen, hogere boete.

Wat het kost en hoe lang het geldt

De leges zijn vastgelegd in een landelijke regeling: € 18 aan de balie voor volwassenen vanaf 25 jaar, € 15 via het digitale kanaal, € 15 respectievelijk € 12,50 voor wie jonger is dan 25, en gratis voor kinderen tot één jaar. Het certificaat is vijf jaar geldig (of korter, als je aangegeven verblijf korter is).

Na vijf jaar onafgebroken legaal verblijf heb je recht op permanent verblijf; het bijbehorende certificaat vraag je aan bij de migratiedienst AIMA — sinds juli 2026 via hun online portaal.

De boete die niemand kent

Niet registreren is geen kleinigheid: de wet stelt op het missen van de registratieplicht een boete van € 400 tot € 1.500 (bij nalatigheid de helft). Er wordt niet actief op gejaagd — maar de overtreding staat vast vanaf dag 121, en je loopt er vanzelf tegenaan op het moment dat je het certificaat ergens nodig hebt.

En nodig heb je het: bij het omzetten van je NIF naar inwoner-status, bij de zorg, bij menig loket dat wil zien dat je er echt woont. Reken er verder niet op dat het klaar-terwijl-u-wacht is — Europees hoort het bewijs meteen te worden afgegeven, maar de migratiedienst noemt zelf een termijn die kan oplopen tot een maand. Plan de aanvraag dus vroeg in je vierde maand, niet in de week dat iets anders erop wacht.