De conserverende aanslag: de rekening die meereist, en die voor één post nooit verjaart
Bij emigratie legt Nederland een aanslag op over je pensioen, je lijfrente en je aanmerkelijk belang die je niet hoeft te betalen — zolang je niets doet wat hem opeisbaar maakt. Voor pensioen en lijfrente kun je na tien jaar kwijtschelding vragen. Voor een aanmerkelijk belang niet: die blijft onbeperkt geldig.
De conserverende aanslag is een echte belastingaanslag, met een echt bedrag, waar in de meeste gevallen nooit een euro op wordt afgeschreven. Er valt een brief op de mat met een bedrag erop dat je niet hoeft te betalen. De verwarring die dat sticht, is begrijpelijk.
In het kort:
- Verhuis je binnen de EU of de EER, dan krijg je automatisch uitstel van betaling.
- Na tien jaar kun je kwijtschelding vragen: dan hoef je het bedrag nooit te betalen.
- Dat geldt niet voor een aanmerkelijk belang, zoals de aandelen in je eigen bv. Die aanslag blijft onbeperkt geldig.
De Belastingdienst omschrijft hem als een belastingaanslag die u misschien in de toekomst moet betalen. Dat "misschien" is de hele constructie.
Waarom legt Nederland hem op?
Over een aantal dingen die je in Nederland hebt opgebouwd, heb je destijds belastingvoordeel gekregen. Je pensioenpremie was aftrekbaar, je lijfrentepremie ook. De afspraak daarachter was dat er later, bij uitkering, alsnog belasting over betaald zou worden.
Verhuis je naar het buitenland, dan verdwijnt dat "later" uit het zicht van de Nederlandse fiscus. De conserverende aanslag is het antwoord daarop: Nederland legt het bedrag vast op het moment dat je nog binnen bereik bent, en stelt het innen uit.
Waarover gaat de aanslag precies?
Vier categorieën, plus een vijfde voor ondernemers:
- Pensioen dat je in Nederland hebt opgebouwd met belastingaftrek
- Lijfrente waarvan de premies zijn afgetrokken (een lijfrente is een aanvulling op je pensioen die je zelf opbouwt)
- Kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening of beleggingsrecht eigen woning, als je emigreert zonder de woning te verkopen
- Aanmerkelijk belang: 5% of meer van de aandelen in een vennootschap
- Stakingswinst, als je met je onderneming in Nederland stopt
Bij het aanmerkelijk belang gebeurt er iets eigenaardigs: je aandelen worden bij emigratie behandeld alsof je ze verkocht hebt. Dat heet een fictieve vervreemding, en de winst die daaruit volgt telt als inkomen in box 2, het deel van de inkomstenbelasting voor inkomen uit een aanmerkelijk belang. Je hebt niets verkocht, je hebt geen geld ontvangen, en er staat een aanslag.
Hoe werkt het uitstel, en wanneer vervalt de aanslag?
Emigreer je naar een land van de EU of de EER, dan krijg je automatisch uitstel van betaling. Ga je verder weg, dan vraag je het uitstel aan en kan de Belastingdienst zekerheid verlangen: een bankgarantie, een hypotheekrecht of een verpanding. Voor pensioen en lijfrente wordt die zekerheid niet gevraagd zolang de aanspraak bij een Nederlandse verzekeraar of pensioenfonds is ondergebracht, of bij een verzekeraar in de EU, de EER of Zwitserland.
Het uitstel duurt maximaal tien jaar. Gaan die tien jaar voorbij zonder dat je iets hebt gedaan wat de aanslag opeisbaar maakt, dan kun je kwijtschelding vragen. Voor stakingswinst is het uitstel veel korter: hooguit twaalf maanden.
Alleen de conserverende aanslag voor aanmerkelijk belang is onbeperkt geldig. Die verjaart dus niet, en de kwijtschelding na tien jaar geldt er niet voor. Wie zijn bv aanhoudt en twintig jaar later dividend uitkeert of zijn aandelen verkoopt, heeft nog steeds met deze aanslag te maken.
Dat verschil wordt vaak over het hoofd gezien, ook in adviezen die verder kloppen. "Na tien jaar ben je ervan af" is een ware zin over drie van de vier categorieën en een onware over de vierde. Heb je een bv, ga er dan van uit dat dit meereist zolang de vennootschap bestaat.
| Post | Uitstel | Vervalt of kwijtschelding |
|---|---|---|
| Pensioen en lijfrente | automatisch in EU/EER, op verzoek daarbuiten | na 10 jaar, op verzoek |
| Kapitaalverzekering eigen woning | automatisch in EU/EER, op verzoek met zekerheid daarbuiten | na 10 jaar, op verzoek |
| Aanmerkelijk belang (≥ 5%) | automatisch in EU/EER, op verzoek met zekerheid daarbuiten | nooit — onbeperkt geldig |
| Stakingswinst | maximaal 12 maanden | daarna betalen |
Wanneer moet je wél betalen?
De aanslag wordt opeisbaar als je iets doet wat in strijd is met de voorwaarden. Voor pensioen en lijfrente is de klassieke: afkopen of vervreemden. Zet je je lijfrente om in een bedrag ineens, dan is het uitstel voorbij.
Voor een aanmerkelijk belang zijn de aanleidingen anders: je verkoopt je aandelen, je keert dividend uit, of de vennootschap houdt op te bestaan.
Wat doe je ermee?
Drie dingen, en de eerste is de belangrijkste.
Schrik niet van het bedrag. Het is geen rekening. Binnen de EU en de EER gaat het uitstel automatisch; je hoeft er niets voor aan te vragen.
Bewaar de aanslag. Over tien jaar, of bij een bv over dertig jaar, is hij het document waarmee je aantoont wat er destijds is vastgesteld. Je vraagt er ook de kwijtschelding mee. Zet hem bij de papieren die je meeneemt en niet bij de post die je opruimt.
Laat het narekenen als je een bv hebt. De combinatie van een aanmerkelijk belang, een onbeperkt geldige aanslag en een verdrag dat per land verschilt, is precies de plek waar algemene informatie ophoudt. Dit artikel legt uit dát het speelt en waarom het niet vanzelf overgaat. Wat het in jouw geval betekent, hoort bij een fiscalist, een belastingadviseur.
Dit is geen fiscaal advies. Zie ook wanneer je een adviseur nodig hebt en wanneer niet.
In Vertrekklaar hoort dit bij de fase Nederland afsluiten van het traject: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk hoe het stappenplan werkt.
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- Belastingdienst — conserverende aanslag bij emigratie — belastingdienst.nl
- Belastingdienst — te conserveren inkomen (aangifte 2026), uitstel en kwijtschelding — belastingdienst.nl
- Belastingdienst — wat een conserverende aanslag is en wanneer je hem betaalt — belastingdienst.nl
- Belastingdienst — checklist emigreren — belastingdienst.nl
Verder lezen
- Nederland verlatenAfsluiten en afmelden5 min
Bankrekening en DigiD aanhouden: de twee lijntjes die je nooit doorknipt
Na je uitschrijving heb je Nederland nog jaren nodig — voor de M-aangifte, teruggaven en je pensioen. Binnen de EU is je bankrekening een recht, richting Australië een gunst van de bank. En je DigiD regel je vóór vertrek, niet erna.
Bijgewerkt 26 september 2026
- Nederland verlatenAfsluiten en afmelden6 min
Emigreren met een uitkering: wat gaat mee en wat stopt, met Turkije als voorbeeld
Een WIA-, WAO- of WAZ-uitkering gaat mee naar de EU en naar een land waarmee Nederland een verdrag heeft; daarbuiten stopt hij. WW gaat hooguit drie maanden mee binnen Europa, Wajong en bijstand stoppen. Per uitkering wat je meldt, wanneer, en wat er in Turkije van overblijft.
Bijgewerkt 5 oktober 2026
- Nederland verlatenAfsluiten en afmelden5 min
Emigreren met kinderen na een scheiding: de toestemming die vóór alles komt
Bij gezamenlijk gezag mag je niet zomaar met de kinderen naar het buitenland — je hebt toestemming van de andere ouder nodig, of vervangende toestemming van de rechter. Wat de rechter weegt, en waarom vertrekken zonder toestemming juridisch kinderontvoering is.
Bijgewerkt 26 september 2026