De Arubaanse toelating: vijf jaar vergunning, dan van rechtswege

Wie Curaçao kent, verwacht op Aruba hetzelfde: paspoort laten zien, verklaring van rechtswege halen, klaar. Zo werkt het niet — en zelfs Nederlandse overheidssites halen de twee eilanden door elkaar. Aruba regelt zijn eigen toelating in de Landsverordening toelating en uitzetting (LTU), en die wet maakt onderscheid tussen Nederlanders mét en zonder Arubaanse band.

Wie er vrij binnenkomt — en wie niet

De LTU is niet van toepassing op Nederlanders die op Aruba geboren zijn, er genaturaliseerd zijn, er ooit tien jaar toegelaten waren, of een ouder met zo'n status hebben. Toelating van rechtswege geldt daarnaast voor onder meer rijksdienstpersoneel — en, cruciaal, voor "Nederlanders die gedurende langer dan vijf jaar in Aruba zijn toegelaten geweest". Iedereen anders — dus de gewone Europese Nederlander die wil emigreren — is vergunningsplichtig. Het Toelatingshandboek zegt het letterlijk: Nederlanders die niet op Aruba geboren zijn, hebben een verblijfsvergunning nodig om er te wonen en te werken.

De trap: vijf jaar vergunning, dan van rechtswege, na tien jaar vrij

De route ziet er zo uit. Jaar één tot en met vijf: een vergunning tot tijdelijk verblijf, telkens voor één jaar, met een verlenging die je minimaal drie maanden vóór de einddatum indient. Na vijf jaar onafgebroken toelating vraag je de verklaring van toelating van rechtswege aan — vanaf dat moment gelden er geen voorwaarden meer, ook niet voor werk. Na tien jaar val je onder artikel 1 van de wet en ben je helemaal niet meer toelatingsplichtig; wie wil, kan dan ook een vergunning voor onbepaalde tijd halen.

De verzachters voor Nederlanders

De vergunningsplicht klinkt zwaarder dan hij in de praktijk is. Ten eerste: geen waarborgsom — die geldt voor vreemdelingen, niet voor Nederlanders. Ten tweede: bij loondienst dient je werkgever de aanvraag in (leges: Afl. 65 retributie plus Afl. 1.200 voor de variant met arbeid; zonder arbeid Afl. 100), en met een hbo- of wo-diploma word je niet getoetst op de beschikbaarheid van lokale arbeidskrachten. Andere Nederlanders worden éénmalig getoetst maar gaan vóór op niet-Nederlandse kandidaten. Ten derde: renteniers, gepensioneerden, investeerders en directeuren mogen de beslissing op het eiland afwachten — de hoofdregel dat je een eerste aanvraag in het buitenland afwacht, geldt voor hen niet. En de aanvraag zelf loopt tegenwoordig via een online portaal, met een gepubliceerde doorlooptijd van tien weken (de wet zegt zes, plus maximaal vier verlenging).

Waarom dit de hele planning bepaalt

De vergunning is de eerste schakel van een keten: Censo (het bevolkingsregister) wil een DIMAS-besluit zien vóór je je kunt inschrijven, de cedula en de zorgverzekering hangen aan die inschrijving, en je AZV-registratie loopt op de einddatum van je vergunning af. De jaarlijkse verlenging is daarmee niet één klok maar drie tegelijk. Zet hem in je agenda op de dag dat de vergunning wordt toegekend — drie maanden vóór de einddatum, elk jaar opnieuw, vijf jaar lang. Daarna wordt Aruba pas echt het eiland zonder loketten dat de folders beloven.

In Vertrekklaar is dit fase 1 en 4 van 5 van het traject: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Aruba.