Naar school in Spanje: drie soorten scholen, en een adres dat kiest

Spanje kent drie soorten scholen, en de namen zeggen precies hoe de rekening loopt. De público is openbaar en gratis. De concertado is een privéschool (vaak katholiek) die door de staat wordt bekostigd — het onderwijs is formeel gratis, al vragen veel concertado's "vrijwillige" bijdragen van tientjes per maand. De privado is volledig privaat, met schoolgeld naar internationaal model. De meeste Spaanse kinderen zitten op een público of concertado, en voor allebei geldt dezelfde toelating.

Je woonadres is je schoolkeuze

De toelating loopt per regio, maar de criteria lijken overal op elkaar: broertjes of zusjes op school wegen mee, het gezinsinkomen soms ook, en het zwaarste criterium is de nabijheid van je woonadres of werk. Je inschrijving bij de gemeente — het empadronamiento uit fase 4 van het stappenplan — is daarmee ook de sleutel tot de school: je woonkeuze bepaalt je scholenlijst. Wie eerst een school zoekt en daarna een huis, doet het in de verkeerde volgorde.

De reguliere aanvraagperiode valt in het voorjaar (Madrid bijvoorbeeld: half maart) voor het schooljaar dat in september begint. Kom je buiten die periode aan — en dat doen emigranten bijna per definitie — dan is er een vaste route: de regionale plaatsingsdienst wijst een school met plek toe. Je kind komt dus altijd ergens terecht; alleen kies je bij late instroom uit wat er over is.

Zonder Spaans instromen: het is geregeld

De leerplicht loopt van 6 tot 16 jaar, en een kind dat geen Spaans spreekt is voor het systeem geen uitzondering maar een bekende situatie. Regio's hebben er voorzieningen voor — Madrid bijvoorbeeld aulas de enlace: opvangklassen waarin oudere basisschoolkinderen en middelbare scholieren intensief Spaans krijgen, parallel aan hun gewone klas, met als doel zo snel mogelijk volledig in te stromen. Jonge kinderen (kleuters, eerste jaren primaria) starten meestal direct in de gewone klas — op die leeftijd is onderdompeling de snelste leraar.

Wat dit voor jullie keuze betekent: informeer bij de regio (niet alleen bij de school) welke taalondersteuning er is, zeker voor tieners — voor hen is de overgang het zwaarst en maakt een goede opvangklas het verschil tussen een zwaar jaar en een verloren jaar.

Nog twee praktische dingen. Schoolboeken en materialen zijn niet overal gratis; veel regio's hebben leensystemen (Madrid: het ACCEDE-programma) — vraag ernaar bij de inschrijving. En neem naar die inschrijving mee wat elke Spaanse ouder meeneemt: identiteitsbewijzen, je empadronamiento en het vaccinatieboekje. In tweetalige regio's krijgt je kind les in of mét de regionale taal — dat wist je al uit de regiokeuze, en op school wordt het concreet.