AOW en pensioen in Zweden: het verdrag kantelt — maar nog niet nu

Wie over pensioen in Zweden leest, leest over twee verdragen tegelijk: het verdrag uit 1991 dat vandaag geldt, en het verdrag dat op 24 juni 2026 is ondertekend en de zaak gaat omdraaien. Wie het verschil kent, plant beter.

Vandaag: het verdrag van 1991

Onder het geldende verdrag is de verdeling gunstig én overzichtelijk. Artikel 18 wijst pensioenen en lijfrenten — het artikel noemt lijfrenten expliciet — exclusief toe aan je woonstaat: Zweden heft, Nederland laat los. Je vraagt bij de Belastingdienst een vrijstellingsverklaring voor de loonheffing aan, en je pensioenfonds betaalt voortaan bruto uit.

Twee uitzonderingen completeren het beeld. Betalingen krachtens de sociale zekerheid — je AOW — mag de betalende staat belasten: die blijft dus Nederlands, via de loonheffing. En het overheidspensioen (ABP uit een overheidsdienstverband) blijft eveneens in Nederland belast. Voor vermogen geldt het vertrouwde patroon: een verhuurd huis in Nederland blijft volledig Nederlands belast (artikel 6), over dividend mag Nederland als bronstaat 15% inhouden (artikel 10), en rente is exclusief voor je woonstaat — over Nederlandse spaarrente heft alleen Zweden (artikel 11).

Morgen: het verdrag van 24 juni 2026

Op 24 juni 2026 tekenden Nederland en Zweden een nieuw belastingverdrag dat het verdrag van 1991 vervangt. De grootste wijziging raakt precies dit hoofdstuk: Nederland mag voortaan heffen over alle in Nederland opgebouwde pensioenen — dus ook het bedrijfspensioen dat nu nog exclusief Zweeds belast wordt. Daarmee trekt Nederland de lijn door die het al jaren in nieuwe verdragen bedingt.

Maar getekend is niet in werking: het verdrag moet nog langs de Raad van State en beide parlementen, en tot die ratificatie rond is geldt het verdrag van 1991 integraal. De les voor wie nu vertrekt: plan op het oude verdrag, maar reken voor de lange termijn op de kanteling — de vrijstellingsverklaring die je nu krijgt, is geen levenslange belofte.

De Zweedse kant: aangeven, en meetellen

Als inwoner van Zweden geef je je wereldinkomen aan, inclusief je Nederlandse pensioenen — Skatteverket zegt het onomwonden: inkomen uit binnen- én buitenland. Pensioen wordt er belast als arbeidsinkomen, in een stelsel dat eenvoudig samen te vatten is: tot de staatsbelastinggrens houdt de fiscus van elke duizend kronen er ruwweg driehonderd, daarboven ruwweg vijfhonderd. Wat Nederland op grond van het verdrag al belastte, wordt via het verdrag verrekend. Hoe die twee stelsels precies op jouw mix ingrijpen is het ene fiscalistgesprek waard dat elke corridor verdient.

De zorgkant: de factor die naar 1,0 sprong

Gepensioneerden zonder werk in Zweden vallen onder de CAK-verdragsroute: met het S1-formulier schrijf je je in het Zweedse stelsel in, ten laste van Nederland, tegen een verdragsbijdrage. Die bijdrage volgt de woonlandfactor, en daar zit een stille kostenstijging: voor Zweden stond die in 2022 nog op 0,7751, in 2026 op 1,0000 — de Zweedse zorg is in dit systeem inmiddels even duur geprijsd als de Nederlandse, en dat merk je in de maandelijkse bijdrage. En één deadline domineert de planning van vroeggepensioneerden: per — naar verwachting — 1 november 2026 geeft vroegpensioen geen toegang meer tot de CAK-route; wie daarvóór is aangemeld, behoudt zijn rechten.

De conserverende aanslag over je pensioen- en lijfrenteopbouw is binnen de EU een formaliteit: automatisch uitstel, geen zekerheden, en na tien jaar zonder afkoop kwijtschelding op verzoek. De M-aangifte over het emigratiejaar doe je online — bewaar je Nederlandse jaaropgaven, want die komt pas het jaar erna.