Het Spaanse zorgstelsel: drie routes naar binnen, en één vangnet dat geld kost
Wie in Spanje werkt zit vanzelf in de publieke zorg, gepensioneerden komen binnen met het S1 — en sinds 2018 hebben ook legale residenten zonder werk toegang. Voor wie nergens onder valt is er het convenio especial: € 60 per maand, met één belangrijke uitzondering. En bij de apotheek betaal je mee, met een maandplafond dat voor gepensioneerden al bij € 8,23 kan liggen.
Als je in Spanje woont, is de vraag nooit óf je in de publieke zorg komt, maar via welke deur, en welke papieren die deur wil zien. Die zorg is goed, breed en voor de meeste inwoners gratis op het moment van gebruik.
Er zijn drie routes naar binnen, en één vangnet dat geld kost:
- Via je werk. Werk je in Spanje, dan zit je vanzelf in het stelsel.
- Via je pensioen. Ben je gepensioneerd met een Nederlands pensioen, dan kom je binnen met het S1-formulier van het CAK.
- Via legaal wonen. Wie legaal in Spanje woont en niet al ergens anders verplicht gedekt is, kan ook toegang krijgen.
- Het vangnet. Val je nergens onder, dan kun je je met het convenio especial inkopen in de publieke zorg, tegen een maandbedrag.
Bij de apotheek betaal je wel mee, met een plafond per maand.
Route één en twee: werk, of het S1
Werk je in Spanje, in loondienst of als autónomo (zelfstandige), dan zit je via de Seguridad Social, de Spaanse sociale zekerheid, vanzelf in het stelsel.
Ben je gepensioneerd met een Nederlands pensioen, dan is jouw sleutel het S1-formulier van het CAK. Dat registreer je online bij de Spaanse sociale zekerheid, met je NIE, je registratiecertificaat en je Spaanse adres. Je krijgt er een eigen Seguridad Social-nummer mee. Daarmee meld je je bij het centro de salud, het gezondheidscentrum van je wijk.
Vertrek je vóór je AOW-leeftijd, let dan op de datum. De CAK-route staat naar verwachting vanaf 1 november 2026 alleen nog open voor nieuwe aanmelders met een wettelijke uitkering: AOW, Anw, WAO, WIA of Wajong. Neem je alleen een vroegpensioen, RVU-uitkering of vervroegd ingegaan bedrijfspensioen mee, dan val je er buiten. Tot de AOW-leeftijd ben je dan aangewezen op route drie of het convenio especial hieronder. Wie al klant is bij het CAK, houdt zijn rechten. Wat er precies verandert, en wat je nu kunt doen.
Route drie: de universele toegang van 2018
Minder bekend, en voor veel vroeggepensioneerden en vermogenden relevant: sinds 2018 is het recht op zorg in de wet gekoppeld aan legaal in Spanje wonen, niet meer aan werken. Wie legaal resident is en niet al ergens anders verplicht gedekt is, kan via het INSS (het Spaanse instituut voor de sociale zekerheid) een verklaring van zorgaanspraak krijgen. Daarmee vraag je de zorgpas aan.
Let wel op het voorbehoud dat bij je registratie hoort. Wie zich als niet-werkende registreert, verklaart juist zorgdekking mee te brengen. Bespreek dus bij het INSS wat er in jouw situatie geldt, en reken er niet blind op vóór je registratie rond is.
Het vangnet: convenio especial — met één addertje
Val je (nog) nergens onder, dan kent Spanje een publieke "inkooproute": het convenio especial. Voor € 60 per maand (€ 157 vanaf je 65e) koop je volledige toegang tot de publieke zorg, zonder wachttijden en zonder medische selectie. Dat is een uitkomst voor wie door een privéverzekeraar wordt geweigerd of weggeprijsd.
De voorwaarden staan in artikel 3 van het besluit:
- Je woont direct vóór de aanvraag minstens één jaar aaneengesloten en aantoonbaar in Spanje.
- Je staat op het moment van de aanvraag ingeschreven in het padrón, het inwonersregister, van een gemeente in de regio. Je empadronamiento is het bewijs.
- Je hebt geen andere toegang tot publieke zorg.
Regio's mogen het maandbedrag verhogen als ze er eigen aanvullende zorg aan toevoegen. En wie het convenio om bepaalde redenen verliest, kan pas een jaar later een nieuw sluiten.
Het addertje: het convenio dekt geen medicijnen op recept buiten het ziekenhuis — die betaal je volledig zelf. Wie dagelijks medicatie gebruikt, rekent dat mee voordat € 60 per maand goedkoop lijkt.
De pas, en wat medicijnen kosten
De zorgpas (tarjeta sanitaria) haal je bij het centro de salud van je woonadres. Madrid laat zien wat een regio vraagt:
- je staat ingeschreven in het padrón van de regio;
- het INSS heeft je recht op zorg erkend;
- als buitenlander heb je een geldig verblijfsdocument.
De pas kost geen leges, en de geldigheid volgt die van je registratiecertificaat. Bij een wijziging of een vervangende pas wil Madrid een volante de empadronamiento (een uittreksel uit het padrón) jonger dan 90 dagen. De pas is per regio anders vormgegeven; het recht erachter is landelijk.
Medicijnen op recept kennen een eigen bijdrage naar inkomen. Werkenden betalen 40 tot 60 procent van de apotheekprijs, gepensioneerden 10 procent. De wet zet er wel maandplafonds op, gestaffeld naar de belastbare grondslag in je Spaanse aangifte:
| Wie | Inkomen (grondslag in de IRPF) | Maximale bijdrage per maand |
|---|---|---|
| Werkende verzekerde | minder dan € 9.000 | € 8,23 |
| Werkende verzekerde | € 9.000 tot € 18.000 | € 18,52 |
| Werkende verzekerde | € 18.000 tot € 35.000 | € 61,75 |
| Gepensioneerde | minder dan € 18.000 | € 8,23 |
| Gepensioneerde | € 18.000 tot € 60.000 | € 13,37 |
| Gepensioneerde | € 60.000 tot € 100.000 | € 18,52 |
| Gepensioneerde | € 100.000 of meer | € 61,75 |
Voor medicijnen in de groepen met verlaagde bijdrage geldt bovendien 10 procent met een maximum van € 4,98. Dat is het Spaanse compromis: de dokter is gratis en de apotheek vraagt een bijdrage. Die bijdrage is per maand gemaximeerd, voor gepensioneerden het laagst.
In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Spanje of ga meteen naar stap 5.2 in het open stappenplan.
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- BOE — Real Decreto-ley 7/2018, de universele toegang tot de zorg — boe.es
- Seguridad Social — het S1-formulier registreren — prestaciones.seg-social.es
- BOE — Real Decreto 576/2013, het convenio especial: voorwaarden (artikel 3) en maandbedragen (artikel 6) — boe.es
- BOE — Real Decreto Legislativo 1/2015, artikel 102, de eigen bijdrage voor medicijnen en de maandplafonds — boe.es
- Comunidad de Madrid — de tarjeta sanitaria aanvragen (voorbeeldregio) — sede.comunidad.madrid
- CAK — aanmelden vanuit het buitenland en het S1- of 121-document — hetcak.nl
- CAK — emigreren met vroegpensioen, de verwachte wijziging per 1 november 2026 — hetcak.nl
Verder lezen
- SpanjeAankomst5 min
Autónomo worden in Spanje: je premie hangt sinds 2023 aan je échte inkomen
Spanje stapte in 2023 af van de vaste maandpremie voor zelfstandigen. Je betaalt nu naar je verwachte nettowinst, in tredes — en na afloop van het jaar wordt er afgerekend tegen wat je werkelijk verdiende. Te laag geschat betekent bijbetalen, te hoog geschat betekent terugkrijgen.
Bijgewerkt 26 september 2026
- SpanjeAankomst5 min
Bank en betalen in Spanje: rekening openen met je NIE, en wat een basisrekening mag kosten
Met je NIE en paspoort open je een Spaanse rekening, al krijg je zonder registratiecertificaat soms alleen een rekening voor niet-ingezetenen. Wie legaal in Spanje woont heeft recht op een basisbetaalrekening van hooguit € 3 per maand, en je Nederlandse rekening houd je gewoon aan — tot de Spaanse belastingdienst er vanaf € 50.000 naar vraagt.
Bijgewerkt 26 september 2026
- SpanjeAankomst5 min
Huis kopen in Spanje: er is geen notaris die alles voor je regelt
In Nederland regelt de notaris de hele overdracht: belasting, Kadaster, klaar. In Spanje tekent de notario alleen de akte — de overdrachtsbelasting, de gemeentemelding en de inschrijving in het eigendomsregister zijn daarna jóúw loketten, elk met een eigen termijn. Wie dat weet, huurt er een gestor voor in; wie het niet weet, ontdekt het als er iets misgaat.
Bijgewerkt 26 september 2026