AOW, pensioen en belasting in Zuid-Afrika: het bronstaatverdrag, de vrijstelling van sectie 10(1)(gC) en de AOW die in rand aankomt
Nederland blijft heffen over je AOW, pensioen én lijfrente, want het verdrag uit 2005 wijst pensioenen en socialezekerheidsuitkeringen aan de bronstaat toe, zonder drempel. Dubbel betaal je niet: de Zuid-Afrikaanse Income Tax Act stelt buitenlandse socialezekerheidsuitkeringen en pensioen voor diensttijd buiten Zuid-Afrika vrij. De AOW gaat volledig mee, maar de SVB betaalt hem in rand uit, en een lijfrente of bv reist met een conserverende aanslag waarvoor de Belastingdienst buiten de EU zekerheid kan vragen.
Vertrek je uit België? Lees de Belgische versie van dit artikel
Woon je in Zuid-Afrika, dan belast Nederland je AOW en je pensioen. Zuid-Afrika heft er niet bovenop, dus wat het kost, is het Nederlandse tarief, en niet meer.
Drie dingen om vooraf te weten:
- Je AOW en je pensioen gaan wel mee, maar het verdrag van 10 oktober 2005 laat pensioenen, lijfrenten én socialezekerheidsuitkeringen belasten in het land waar ze vandaan komen, zonder drempelbedrag.
- Dat Zuid-Afrika er niet bovenop heft, staat in de Zuid-Afrikaanse Income Tax Act zelf. Sectie 10(1)(gC) stelt uitkeringen uit het socialezekerheidsstelsel van een ander land vrij, en pensioen voor diensttijd buiten Zuid-Afrika naar verhouding van die diensttijd.
- De valkuil zit aan de Nederlandse kant. Een lijfrente, pensioenaanspraak of bv reist met een conserverende aanslag: een aanslag die de Belastingdienst bij emigratie oplegt. Buiten de EU kan de Belastingdienst daarvoor zekerheid vragen, zoals een bankgarantie.
Wie heft waarover?
| Inkomen | Verdragsartikel | Wie mag heffen |
|---|---|---|
| AOW en andere socialezekerheidsuitkeringen | 17, tweede lid | Nederland, als bronstaat |
| Bedrijfspensioen en lijfrente | 17, eerste lid | Nederland, als bronstaat |
| Loon uit een dienstbetrekking in Zuid-Afrika | 14 | Zuid-Afrika, waar het werk wordt gedaan |
| Huur uit een Nederlandse woning | 6 | Nederland, waar de woning staat |
| Dividend uit Nederland | 10, tweede lid | Nederland tot 10% bronheffing; Zuid-Afrika als woonstaat |
Artikel 17 kent geen uitzondering voor kleine pensioenen en geen vrijstellingsverklaring: Nederland houdt gewoon loonheffing in op je AOW, je bedrijfspensioen en je lijfrente, ook als je al jaren in de Kaap woont. Artikel 18 gaat alleen over salarissen uit overheidsdienst, nadrukkelijk "niet zijnde pensioenen", dus ook een overheidspensioen valt onder artikel 17.
Waarom betaal ik niet dubbel?
Omdat de Zuid-Afrikaanse wet aan haar kant vrijstelt. Sectie 10(1)(gC) van de Income Tax Act zondert twee dingen uit van de normale belasting. Onder (i) is dat elk bedrag dat een inwoner ontvangt onder het socialezekerheidsstelsel van een ander land, zoals je AOW. Onder (ii) is dat een pensioen, lijfrente of afkoopsom uit een buitenlandse bron als tegenprestatie voor werk buiten Zuid-Afrika.
SARS, de Zuid-Afrikaanse belastingdienst, legt in Interpretation Note 104 uit hoe dat laatste wordt gerekend: het deel dat vrijgesteld is, is de buitenlandse diensttijd gedeeld door de totale diensttijd, maal het ontvangen bedrag. Voor een Nederlandse loopbaan komt dat neer op vrijwel alles. Het nettoresultaat: over je pensioeninkomen betaal je het Nederlandse tarief, en Zuid-Afrika heft er niet bovenop.
Wat betaalt wie er werkt of belegt?
Wie in Zuid-Afrika in loondienst gaat, valt onder artikel 14 vol onder de Zuid-Afrikaanse heffing. Voor het belastingjaar 2027 (1 maart 2026 tot 28 februari 2027) begint SARS bij 18% tot R 245.100 belastbaar inkomen en eindigt bij 45% boven R 1.878.600. Daarbij hoort een primaire korting van R 17.820, en extra kortingen van R 9.765 vanaf 65 jaar en R 3.249 vanaf 75 jaar.
SARS kent je als inwoner als Zuid-Afrika je gewone verblijfplaats is, of als je de fysieke-aanwezigheidstoets haalt: meer dan 91 dagen in het belastingjaar, meer dan 91 dagen in elk van de vijf voorgaande jaren en samen meer dan 915 dagen in die vijf jaar.
Beleggingsinkomen volgt de gebruikelijke verdeling. Nederlands dividend houdt onder artikel 10 een bronheffing van hooguit 10%: belasting die Nederland al bij de uitbetaling inhoudt. Huur uit Nederlands vastgoed blijft onder artikel 6 Nederlands. Wie op afstand voor een Nederlandse werkgever blijft werken, leest in werken in Zuid-Afrika wanneer de SARS-registratie verplicht wordt.
Hoe komt mijn AOW aan?
Het socialezekerheidsverdrag van 16 mei 2001 verbiedt Nederland in artikel 6 een uitkering te beperken alleen omdat je in Zuid-Afrika woont: de opgebouwde AOW wordt volledig geëxporteerd. De opbouw stopt wel bij vertrek. Hoe je die repareert, staat in je AOW-opbouw stopt.
En dan het detail dat je maandbudget raakt. De SVB maakt de AOW in euro's over naar de Citibank, tegen hooguit € 0,48 per betaling. Maar de SVB betaalt in Zuid-Afrika niet in euro's maar in rand uit. Daardoor verschilt het nettobedrag door de wisselkoers bij elke betaling. Hoe je dat op je Zuid-Afrikaanse rekening opvangt, staat in bank en betalen in Zuid-Afrika.
Wat laat Nederland niet los?
Buiten de EU is het uitstel voor de conserverende aanslag geen automatisme. De Belastingdienst legt hem op over je in Nederland opgebouwde pensioen, lijfrente of aanmerkelijk belang, geeft uitstel op verzoek en kan zekerheid verlangen: een bankgarantie, een hypotheekrecht of een verpanding. Dat is het zwaarste fiscale moment van deze corridor; laat je daar begeleiden.
De aanslag heeft voor pensioen en lijfrente een looptijd van tien jaar. Houd je je in die tijd aan de Nederlandse regels, dus niet afkopen, dan kun je daarna om kwijtschelding vragen. Voor een aanmerkelijk belang geldt sinds 15 september 2015 levenslang uitstel, en afrekenen bij verkoop, dividend of het einde van het bedrijf. Het vertrekjaar zelf gaat met een M-aangifte; het stappenplan zet die twee naast elkaar in de fase Nederland afsluiten.
In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject, stap 3.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Zuid-Afrika of ga meteen naar stap 3.2 in het open stappenplan.
Wat dit voor jouw cijfers betekent →
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- Belastingverdrag Nederland-Zuid-Afrika (Pretoria, 10 oktober 2005) — artikel 17 (pensioenen, lijfrenten en socialezekerheidsuitkeringen belastbaar in de bronstaat), artikel 6, 10, 14 en 18 — wetten.overheid.nl
- SARS Interpretation Note 104 (4 oktober 2018) — de vrijstelling van sectie 10(1)(gC): buitenlandse socialezekerheidsuitkeringen en pensioen voor diensttijd buiten Zuid-Afrika, naar rato van die diensttijd — sars.gov.za
- SARS — de tarieven inkomstenbelasting voor natuurlijke personen, belastingjaar 2027 (1 maart 2026 tot 28 februari 2027), met de kortingen vanaf 65 en 75 jaar — sars.gov.za
- SARS — belasting en niet-ingezetenen: de woonplaatstoets van 91 en 915 dagen — sars.gov.za
- Verdrag inzake sociale zekerheid Nederland-Zuid-Afrika ('s-Gravenhage, 16 mei 2001) — artikel 6, export van uitkeringen — wetten.overheid.nl
- SVB — betaling van de AOW buiten Nederland: in Zuid-Afrika in de munt van het land, hooguit € 0,48 kosten per betaling — svb.nl
- Belastingdienst — conserverende aanslag bij emigratie: buiten de EU uitstel op verzoek en zekerheid met een bankgarantie, hypotheekrecht of verpanding — belastingdienst.nl
Verder lezen
- Zuid-AfrikaNederland afsluiten4 min
Zorg in Zuid-Afrika: geen verdrag, een medical aid die je niet mag weigeren, en de wachttijden van drie en twaalf maanden
Zuid-Afrika staat niet op de lijst van verdragslanden: geen S1, geen CAK, je Nederlandse basisverzekering stopt bij uitschrijving en het visum vraagt bewijs van medische dekking. Een geregistreerde open medical aid mag je niet weigeren, maar mag wel een algemene wachttijd van drie maanden en een aandoeningswachttijd van twaalf maanden opleggen, en een late-joiner penalty voor wie op 35 of ouder lid wordt. De prescribed minimum benefits zijn het vangnet.
Bijgewerkt 6 oktober 2026
- ArubaNederland afsluiten5 min
AOW, pensioen en belasting op Aruba: wat het Koninkrijk wél regelt
Aruba is de mildste bestemming buiten Europa voor je oude dag: de AOW gaat volledig mee, met de alleenstaandennorm en de toeslag, en de Belastingregeling voor het Koninkrijk uit 1964 laat het woonland heffen over pensioen uit vroegere dienstbetrekking. Wat er stopt (de opbouw), wat er begint (de Arubaanse AOV), wat Aruba rekent, en waar de scherpe randen zitten: de conserverende aanslag, het overheidspensioen en de afkoop.
Bijgewerkt 26 september 2026
- AustraliëIndienen5 min
AOW, pensioen en belasting in Australië: alles verhuist naar de woonstaat — behalve je ABP
Australië is verdragsland, dus je AOW gaat volledig mee — en het belastingverdrag uit 1976 stuurt zowel je AOW als je bedrijfspensioen naar de Australische fiscus. Alleen een overheidspensioen blijft Nederlands. Aan de Australische kant telt je pensioen als gewoon inkomen (met een belastingvrij UPP-deel), en het Age Pension is een toets, geen opbouw.
Bijgewerkt 26 september 2026