AOW, pensioen en belasting in Panama: waarom 'belastingvrij' de verkeerde helft van het verhaal is

Wat je wél wint

Drie dingen, en ze zijn niet klein:

• De premies volksverzekeringen en de Zvw-bijdrage vervallen. Je bent na emigratie niet meer verzekerd, dus alleen het belastingdeel blijft. Netto scheelt dat serieus, al komt de particuliere zorgpremie ervoor terug.
• Panama heft niets. Artikel 21 van het verdrag verplicht Panama tot vrijstelling van alles wat aan Nederland is toegewezen. De DGI, de Panamese belastingdienst, noemt je pas fiscaal inwoner na meer dan 183 dagen in een belastingjaar. Wat een aangifte in Panama voor een pensionado betekent, vraag je je fiscalist.
• Je hebt rechtszekerheid: anders dan in landen zonder verdrag ligt zwart op wit vast wie wat mag heffen, nu en later.

De eerlijke samenvatting: je wordt in Panama niet belastingvrij. Je houdt de Nederlandse belastingdruk, zonder de Nederlandse premies, met volledige voorspelbaarheid. Dat is voor de meeste huishoudens een gunstige som, maar een andere dan de folder belooft.

De opgebouwde AOW gaat volledig mee

Panama is verdragsland voor de AOW, en dat raakt niet de belasting maar de uitkering zelf. Nederland en Panama sloten op 15 april 2004 een verdrag inzake de export en controle van socialezekerheidsuitkeringen, en het werkt sinds 1 maart 2005. Artikel 4 zet elke bepaling opzij die de betaling beperkt omdat je in het andere land woont.

Artikel 9a van de AOW kent buiten verdragslanden hoogstens het ouderdomspensioen voor gehuwden toe. Dat artikel geldt hier dus niet: een alleenstaande houdt in Panama de 70%-norm, een stel de 50%-norm per persoon. In 2024 bevestigde de minister het in antwoord op Kamervragen: Panama hoort bij de 36 landen waarnaar Nederland de volledige AOW moet exporteren.

De prijs van het verdrag is de handhaving die het regelt: identificatie, controle op verzoek, medisch onderzoek in het woonland, en schorsing als je binnen drie maanden niet meewerkt. In de praktijk toetst de SVB of je werkelijk alleen woont; wie een gezamenlijke huishouding voert, valt terug naar de norm voor gehuwden. Reken je maandbudget dus met de norm die bij jouw huishouden hoort, niet met de folder.

De kinderbijslag zondert het verdrag uitdrukkelijk uit: die gaat naar Panama niet mee.

Wie vóór de AOW-leeftijd vertrekt: de opbouw stopt op de vertrekdag (2% per gemist jaar), en de vrijwillige voortzetting bij de SVB heeft een aanmeldtermijn van één jaar.

Wat Nederland verder niet loslaat

Het vertrekjaar gaat met een M-aangifte, de aangifte over het jaar van vertrek. Wacht niet op een brief: die komt alleen als je adres in het buitenland klopt in de RNI, de registratie voor wie buiten Nederland woont. Een lijfrente, pensioenaanspraak of aanmerkelijk belang reist met een conserverende aanslag. Buiten de EU is het uitstel geen automatisme: je vraagt het aan, en de Belastingdienst kan zekerheid verlangen. Wie zijn bv aanhoudt, rekent daarnaast met de dividendinhouding van 15%.

De som die je vóór vertrek maakt: netto maandinkomen mét doorlopende Nederlandse heffing, mín de vervallen premies, mín de eventuele AOW-terugval, plús de particuliere zorgpremie en het euro-dollarrisico. Met deze lijst weet je precies wat je de fiscalist moet vragen. Dat gesprek hoort vóór de onomkeerbare stappen.

In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject, stap 1.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Panama of ga meteen naar stap 1.2 in het open stappenplan.