AOW, pensioen en belasting in Panama: waarom 'belastingvrij' de verkeerde helft van het verhaal is

"Panama belast buitenlands inkomen niet" — dat is waar, en het is precies de halve waarheid waarmee Engelstalige sites (geschreven voor Amerikanen) Nederlanders op het verkeerde been zetten. Voor de Nederlandse emigrant bestaat de som uit drie delen: wat het verdrag zegt, wat Panama doet, en wat de Wet BEU met de AOW doet. Dit artikel maakt hem compleet.

Het verdrag: Nederland mag heffen — over alles wat pensioen heet

Sinds 2011 hebben Nederland en Panama een volwaardig belastingverdrag, en artikel 17 is er ongewoon duidelijk in: pensioenen, lijfrenten en soortgelijke beloningen die uit een verdragsland komen, mogen in dat land worden belast — en dezelfde zin geldt expliciet voor uitkeringen onder de socialezekerheidswetgeving. Vertaald: over je bedrijfspensioen, je lijfrente én je AOW mag Nederland als bronstaat heffen, zonder drempel en zonder uitzondering. Ook een afkoopsom valt eronder, en een ABP-overheidspensioen blijft via het overheidsartikel eveneens bij Nederland.

Praktisch betekent dat: een vrijstelling loonheffing is niet mogelijk — de inhouding door SVB en pensioenfonds loopt gewoon door, en je doet als buitenlands belastingplichtige aangifte in Nederland. Over Nederlands dividend houdt Nederland zijn 15% dividendbelasting (het verdragsplafond); Nederlands vastgoed blijft volledig Nederlands belast.

Wat je wél wint

Drie dingen, en ze zijn niet klein. De premies volksverzekeringen en de Zvw-bijdrage vervallen: je bent na emigratie niet meer verzekerd, dus alleen het belastingdeel blijft — netto scheelt dat serieus, al komt de particuliere zorgpremie ervoor terug. Panama heft niets: artikel 694 van de belastingwet beperkt de heffing tot Panamees broninkomen, en het verdrag verplicht Panama bovendien tot vrijstelling van alles wat aan Nederland is toegewezen — wie alleen buitenlands pensioen ontvangt, hoeft er doorgaans niet eens aangifte te doen. En je hebt rechtszekerheid: anders dan in landen zonder verdrag ligt zwart op wit vast wie wat mag heffen, nu en later.

De eerlijke samenvatting: je wordt in Panama niet belastingvrij — je houdt de Nederlandse belastingdruk, zonder de Nederlandse premies, met volledige voorspelbaarheid. Dat is voor de meeste huishoudens een gunstige som, maar een andere dan de folder belooft.

De AOW-klap voor alleenstaanden

Panama is geen verdragsland onder de Wet BEU, en dat raakt niet de belasting maar de uitkering zelf: buiten verdragslanden wordt de AOW geëxporteerd op maximaal de gehuwdennorm. Voor stellen verandert er weinig — zij hebben die norm al — maar een alleenstaande valt terug van 70% naar 50% van het netto-minimumloon, en de AOW-toeslag vervalt.

Twintig procentpunt AOW is voor veel budgetten het verschil tussen ruim en krap, en vrijwel geen site over "goedkoop leven in Panama" noemt het. Reken je maandinkomen dus met het exportbedrag, niet met je huidige AOW-specificatie — en weeg als alleenstaande extra zwaar of de som nog klopt.

Wie vóór de AOW-leeftijd vertrekt: de opbouw stopt op de vertrekdag (2% per gemist jaar), en de vrijwillige voortzetting bij de SVB heeft een aanmeldtermijn van één jaar.

Wat Nederland verder niet loslaat

Het vertrekjaar gaat met een M-aangifte, meestal zonder uitnodiging. Een lijfrente, pensioenaanspraak of aanmerkelijk belang reist met een conserverende aanslag — en buiten de EU is het uitstel geen automatisme: je vraagt het aan, en de Belastingdienst kan zekerheid verlangen. Wie zijn bv aanhoudt, rekent daarnaast met de dividendinhouding van 15%.

De som die je vóór vertrek maakt: netto maandinkomen mét doorlopende Nederlandse heffing, mín de vervallen premies, mín de eventuele AOW-terugval, plús de particuliere zorgpremie en het euro-dollarrisico. Met deze lijst weet je precies wat je de fiscalist moet vragen — en dat gesprek hoort vóór de onomkeerbare stappen.