Wonen in Zwitserland: de vergunning, en het Nederlandse voordeel uit 1935
Geen visum, wel een verblijfsvergunning binnen veertien dagen — maar die vergunning bewijst je recht, hij verleent het niet. En Nederlanders krijgen na vijf jaar permanent verblijf waar burgers van de nieuwere EU-landen tien jaar op moeten wachten, dankzij een notawisseling uit 1935.
Vertrek je uit België? Lees de Belgische versie van dit artikel
Als Nederlander heb je voor Zwitserland geen visum nodig, maar wel een verblijfsvergunning die je binnen veertien dagen na aankomst bij je gemeente aanvraagt — en na vijf jaar krijg je de permanente C-vergunning waar burgers van de nieuwere EU-landen tien jaar op wachten, dankzij een notawisseling uit 1935. Zwitserland zit niet in de EU, en dat maakt mensen onnodig zenuwachtig over de vergunning.
Is de vergunning een recht of een gunst?
Op 21 juni 1999 tekenden Zwitserland en de EU het akkoord over vrij personenverkeer, dat sinds 2002 geldt. Je hebt geen visum nodig en komt binnen op je identiteitskaart. Wat je wél moet doen is een verblijfsvergunning aanvragen, maar de aard daarvan is anders dan het woord suggereert: de Zwitserse migratiedienst SEM spreekt van een rechtsaanspraak zodra je aan de voorwaarden voldoet. Je hebt het recht al; de vergunning maakt het zichtbaar. Buiten het vrij verkeer — bij niet-EU-burgers — ligt de beslissing wél bij het kanton.
Welke vergunning krijg je?
L-vergunning bij een arbeidscontract korter dan twaalf maanden: geldig zolang je contract loopt. B-vergunning bij een contract van twaalf maanden of langer of voor onbepaalde tijd, en voor wie kan aantonen echt zelfstandig te zijn: vijf jaar geldig en met vijf jaar verlengbaar als je nog aan de voorwaarden voldoet. Eén slag om de arm: wie meer dan twaalf maanden aaneengesloten onvrijwillig werkloos is geweest, kan bij de eerste verlenging tot één jaar worden beperkt. Werk je hooguit drie maanden per kalenderjaar, dan heb je geen vergunning nodig, alleen een melding.
Waarom krijgen Nederlanders de C na vijf jaar?
Hier zit de vondst. De permanente vestigingsvergunning — de C — geeft Zwitserland na vijf jaar onafgebroken verblijf aan burgers van EU-15- en EFTA-landen waarmee het een vestigingsverdrag heeft. Nederland is zo'n land, op grond van een notawisseling tussen beide staten van 16 februari 1935. Wie zo'n verdrag niet heeft, wacht in beginsel tien jaar.
Wat je met een C wint is niet niks: je verblijfsrecht is onbeperkt en mag niet aan voorwaarden worden gebonden, en de C is de voorwaarde om ooit te naturaliseren.
| Stap of vergunning | Wat geldt |
|---|---|
| Aanmelden bij de gemeente | binnen 14 dagen na aankomst, en vóór je begint te werken |
| Werk tot 3 maanden per kalenderjaar | geen vergunning, wel een melding |
| L-vergunning | contract korter dan 12 maanden; geldig zolang het contract loopt |
| B-vergunning | contract van 12 maanden of onbepaald, zelfstandigen en wie van eigen middelen leeft; 5 jaar, verlenging met 5 jaar (1 jaar na meer dan 12 maanden onvrijwillige werkloosheid) |
| Werk zoeken | 3 maanden vrij, daarna een vergunning als werkzoekende, in de regel tot 6 maanden |
| C-vergunning voor Nederlanders | na 5 jaar onafgebroken verblijf (notawisseling van 16 februari 1935); zonder vestigingsverdrag 10 jaar |
| Gezinshereniging | echtgenoot; kinderen en kleinkinderen onder de 21 of ten laste; ouders en grootouders ten laste |
| Naturalisatie | na 10 jaar verblijf met een C; de jaren tussen 8 en 18 tellen dubbel; kanton en gemeente eisen nog 2 tot 5 jaar |
Wanneer en waar meld je je?
De klok begint bij aankomst: binnen veertien dagen meld je je persoonlijk bij de inwonersadministratie van je gemeente, en in elk geval vóórdat je begint te werken. De gemeente stuurt je aanvraag door naar de kantonale migratiedienst, die beslist en de pas per post stuurt. Wat de SEM noemt: een geldig identiteitsbewijs en een schriftelijke bevestiging van je werkgever, zoals het arbeidscontract; zelfstandigen tonen bewijs van hun vestiging. De leges verschillen per kanton.
Kun je komen zonder baan, of om werk te zoeken?
Kom je zonder werk, dan kan dat, maar op eigen kracht: je toont voldoende middelen om geen bijstand nodig te hebben, plus een ziektekostenverzekering die alle risico's dekt. Dat geldt voor gepensioneerden, studenten en renteniers; ook zij melden zich binnen veertien dagen.
Kom je werk zoeken: de eerste drie maanden zijn vergunningvrij. Daarna heb je recht op een redelijke termijn om te zoeken — in de regel minstens zes maanden — maar daarvoor vraag je bij de kantonale migratiedienst een vergunning als werkzoekende aan.
Wie mag mee, en mogen zij werken?
Je echtgenoot mag mee, net als je kinderen en kleinkinderen onder de 21 en kinderen die je onderhoudt — ongeacht hun nationaliteit. Ouders en grootouders van jou of je partner mogen ook, als ze al vóór hun komst van jou afhankelijk waren. Voorwaarde is een woning die groot genoeg is voor het hele gezin. En één punt dat gunstiger is dan in veel andere landen: je partner en kinderen die via gezinshereniging zijn toegelaten hebben een wettelijk eigen recht om te werken, ongeacht nationaliteit.
Kun je later Zwitser worden?
Voor de gewone naturalisatie geldt tien jaar verblijf in Zwitserland met een C-vergunning op zak, plus een kantonale eis van nog eens twee tot vijf jaar in kanton en gemeente. De jaren tussen je achtste en achttiende tellen dubbel, al moet je minstens zes jaar echt in het land hebben gewoond — wat vooral voor meeverhuisde kinderen gunstig uitpakt.
In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject, stap 1.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Zwitserland of ga meteen naar stap 1.1 in het open stappenplan.
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- SEM — vrij verkeer van personen Zwitserland-EU (akkoord van 21 juni 1999) — sem.admin.ch
- SEM — veelgestelde vragen over het vrij verkeer: veertien dagen, L en B, werkzoekenden, gezin — sem.admin.ch
- SEM — de verblijfsvergunning B voor EU/EFTA-burgers (vijf jaar, verlenging) — sem.admin.ch
- SEM — de vestigingsvergunning C voor EU/EFTA-burgers — sem.admin.ch
- SEM — vestigingsverdragen (notawisseling met Nederland, 16 februari 1935) — sem.admin.ch
- Kanton Zürich — verblijf voor EU/EFTA-burgers (aanmelden binnen veertien dagen) — zh.ch
- SEM — de gewone naturalisatie (tien jaar, dubbeltelling van 8 tot 18, kantonale termijn) — sem.admin.ch
Verder lezen
- ZwitserlandOriëntatie5 min
Verhuizen naar Zwitserland: wat je regelt en wat het kost
Geen visum, wel een verblijfsvergunning binnen veertien dagen, een zorgverzekering per persoon binnen drie maanden en een echte douanegrens voor je spullen. Het overzicht, met de bedragen die verrassen.
Bijgewerkt 28 september 2026
- ZwitserlandOriëntatie4 min
Werken in Zwitserland: je vergunning is je werkvergunning, en de belasting gaat van je loon af
Als Nederlander werk je in Zwitserland zonder aparte werkvergunning: de verblijfsvergunning geldt ook als werkvergunning, en je vraagt hem aan vóór je eerste werkdag. Een landelijk minimumloon is er niet, wel in vijf kantons. De verrassing zit op de loonstrook: zonder C-vergunning houdt je werkgever de belasting in, en wie iets wil aftrekken, moet uiterlijk 31 maart van het jaar erna een aanslag aanvragen.
Bijgewerkt 26 september 2026
- ZwitserlandOriëntatie4 min
De Pauschalbesteuerung in Zwitserland: belasting op je uitgaven, voor wie niet werkt en veel heeft
Zwitserland kent één bijzondere belastingvorm voor nieuwkomers: de Besteuerung nach dem Aufwand, waarbij je niet over je inkomen betaalt maar over je levensuitgaven. De drempel is hoog: voor de federale belasting minstens CHF 435.000 per jaar als grondslag. Je mag in Zwitserland niet werken, je partner ook niet, en in vijf kantons, waaronder Zürich, bestaat de regeling niet meer.
Bijgewerkt 26 september 2026