Het stappenplan voor Costa Rica

In deze stap leer je welke verblijfskaarten er zijn. Je leest ook welke belofte uit de folders niet meer geldt.

Wie in Costa Rica blijft wonen, kiest uit drie kaarten. Ze staan alle drie in de migratiewet van 2009:

• Als pensionado (gepensioneerde) toon je een levenslang pensioen van minstens 1.000 dollar per maand.
• Als rentista (wie van vast inkomen leeft) toon je vast inkomen van minstens 2.500 dollar per maand.
• Als inversionista (investeerder) doe je een investering.

Alle drie geven je eerst een tijdelijke residentie, een verblijfsvergunning van twee jaar. Die kun je verlengen. Na drie jaar krijg je de permanente residentie.

Dan wat de folders nog niet hebben verwerkt. Een wet uit 2021 gaf nieuwkomers twee voordelen. Je mocht je boedel en twee auto's belastingvrij invoeren. En je kreeg twintig procent korting op de overdrachtsbelasting, de belasting die je betaalt als je een huis koopt. Dat gold alleen voor aanvragen in de eerste vijf jaar. Die vijf jaar liepen op 14 juli 2026 af.

Wie nu komt, betaalt dus rechten over zijn boedel en de volle belasting op een auto. Daarom rekent dit plan met verkopen en opnieuw kopen.

In deze stap zie je wat het betekent dat er geen verdragen zijn. Het gaat om je inkomen, je AOW en je zorg. Drie keer geen verdrag, en drie keer een gevolg.

De belasting. Nederland heeft geen belastingverdrag met Costa Rica. Dan geldt de hoofdregel, zoals NederlandWereldwijd die uitlegt: Nederland mag heffen. Je AOW, je bedrijfspensioen en je overheidspensioen blijven dus in Nederland belast. Omdat je buiten de EU woont, krijg je daarbij meestal geen heffingskortingen, de kortingen op je belasting die je in Nederland wel krijgt. Costa Rica belast alleen inkomen uit Costa Ricaanse bron. Over je Nederlandse inkomen betaal je daar dus niets.

De AOW zelf. Costa Rica staat niet bij de 36 landen waarmee Nederland een socialezekerheidsverdrag heeft. Je opgebouwde AOW gaat wel mee, maar hooguit tot de gehuwdennorm: het bedrag voor wie getrouwd is of samenwoont. Voor een stel verandert er dus niets. Wie alleen gaat, valt terug van zeventig naar vijftig procent van het netto minimumloon.

De zorg. Costa Rica staat niet op de CAK-lijst, de lijst van landen waar je via het CAK verzekerd kunt blijven. Je Nederlandse basisverzekering eindigt dus als je je uitschrijft. Een eigen polis is dan je zorgverzekering. Anders dan in Panama of Mexico komt daar iets bij. Als resident moet je je aansluiten bij de Caja, het Costa Ricaanse staatsstelsel voor de zorg. Je betaalt daarvoor een percentage van het inkomen dat je opgeeft.

Je AOW-opbouw stopt. Dat is iets anders dan de uitbetaling. Wat je tot je vertrek hebt opgebouwd, blijft staan. Maar zodra je niet meer in Nederland verzekerd bent, bouw je niets meer op. Voor de meeste emigranten is dat het moment van vertrek. Elk jaar tot je AOW-leeftijd kost je dan 2% van je latere AOW. Je kunt je vrijwillig doorverzekeren bij de SVB, maximaal tien jaar. De aanvraag moet dan wel binnen één jaar na het einde van je verzekering binnen zijn. Daarna is die deur dicht. Ontvang je al AOW, dan speelt dit niet meer.

In deze stap kies je waar in Costa Rica je wilt wonen. Kijk daarbij verder dan je vakantie.

Op vakantie zie je vooral de kust. Om te wonen kiezen de meeste Nederlanders de Centrale Vallei, met San José, Escazú, Santa Ana, Heredia, Grecia en Atenas. Daar is het altijd lente, en daar liggen de ziekenhuizen en het vliegveld. De kust van Guanacaste heeft de zon en de prijzen van Florida. De Caribische kant heeft de regen en de rust.

Reken bij die keuze ook mee wat op vakantie niet opvalt:

• Het regenseizoen duurt van mei tot november. In de bergen is het dan heel anders dan in het droge Guanacaste.
• De goede ziekenhuizen staan in de vallei.
• Aan de kust geldt een grens die je nergens anders tegenkomt. De eerste tweehonderd meter vanaf de vloedlijn zijn van de staat. Meer daarover in fase 5.

In deze stap zie je wat de verhuizing gaat kosten. Aan de aanvraagkant is Costa Rica goedkoop in leges (de kosten van de overheid), maar duur in advocaat. Vrijwel iedereen laat het dossier indienen door een Costa Ricaanse advocaat. Dat is de grootste post vóór vertrek.

Daarna komen deze posten:

• De bijdrage aan de Caja, die elke maand terugkomt.
• De verhuizing over de oceaan, met rechten over de boedel.
• De auto, die je hier niet meeneemt.

In dit gesprek beslissen jullie samen of het Costa Rica wordt. Je legt vast wat ieder van jullie nodig heeft om ja te zeggen.

Ga je alleen? Voer dit gesprek dan met de mensen die je achterlaat. De vragen hieronder werken ook voor hen.

Neem er drie avonden voor. Eén gesprek is te kort voor zo'n besluit. Spreek drie avonden af, met een week ertussen:

• Avond 1, waarom. Wat hopen we in Costa Rica te vinden? Wat laten we hier achter ons? Zou dat daar echt anders zijn?
• Avond 2, wat we opgeven. Wie en wat gaan we missen? Waar zien we het meest tegen op? Wat doen we als het tegenvalt?
• Avond 3, de voorwaarden. Wat moet er voor ieder van ons geregeld zijn om ja te zeggen? Wanneer kijken we samen of het goed gaat, bijvoorbeeld na zes en na twaalf maanden? En wat is voor ons een reden om terug te gaan?

Schrijf de voorwaarden op. Op de keukentafelkaart past alles op één A4.

Bij Costa Rica hoort daar een som bij die je samen moet zien:

• Wie alleen gaat, levert twintig procentpunt AOW in.
• Wie ouder is, moet twee keer verzekerd zijn. De eigen polis, omdat de Caja niet alles is. En de Caja, omdat de wet het eist.

Reken dat door vóór je beslist, niet erna.

Bespreek ook de afstand en het tempo. Je vliegt elf tot dertien uur, met een overstap. Het tijdsverschil is zeven of acht uur. En de overheid rekent in maanden, waar Nederland in weken rekent.

Verdeel het werk. Spreek af wie welk deel van dit plan trekt: de papieren voor het visum, het huis en de opzeggingen, de school, de verhuizing. Zo draagt niet één van jullie alles. Nodig je partner uit in je plan; dan zien jullie allebei wat er af is.

Gaat een van jullie mee zonder eigen inkomen? Wie in Costa Rica woont en niet in Nederland werkt, bouwt meestal geen AOW meer op. Voor elk jaar dat je niet verzekerd bent, krijg je later 2 procent minder AOW. Je kunt je bij de SVB vrijwillig verzekeren. Daarvoor heb je een jaar, gerekend vanaf het moment dat je niet meer verzekerd bent. Bespreek ook of die partner een eigen rekening en eigen geld houdt, en hoe jullie samen beslissen over grote uitgaven.

Getrouwd, geregistreerd of samenwonend? Dat kan uitmaken voor de verblijfsvergunning van je partner, voor meeverzekeren in de zorg en voor erven. Bij de pensionado en de rentista noemt de Costaricaanse migratiewet je echtgenoot en je kinderen onder de 25 als de gezinsleden die op jouw kaart meekomen. Een ongehuwde partner noemt de wet daar niet. Zijn jullie niet getrouwd, lees dan bij partner en kinderen verderop in je plan wat dat betekent, en vraag het na vóór je aanvraagt.

Gaan er kinderen mee? Hoe je het vertelt, hangt af van hun leeftijd:

• Tot een jaar of vier. Vertel het kort voor de verhuizing en houd vaste gewoontes aan, zoals het slaapritueel en de knuffel in de handbagage.
• Basisschool. Vertel het ruim van tevoren en laat ze meekijken: foto's van de school, de buurt en het huis. Laat ze iets kiezen, zoals hun kamer.
• Tieners. Betrek ze bij het besluit zelf. Voor hen weegt het afscheid van vrienden het zwaarst. Spreek af hoe ze contact houden en wanneer ze hun vrienden terugzien.

Hoe de school in Costa Rica werkt, en wanneer het schooljaar begint, lees je in het artikel over school bij deze stap.

Wie leert de taal, en wanneer? In Costa Rica gaat het leven in het Spaans, tot en met de vertaling van je eigen papieren. Vaak heeft de partner zonder werk de taal het hardst nodig, en juist die heeft geen collega's om mee te oefenen. Spreek af wie het Spaans gaat leren, en hoe. Plan het samen, liefst al vóór vertrek.

Met deze stap kies je de datum waarop jullie in Costa Rica willen wonen. Vanaf hier telt alles terug. Let daarbij op de klokken van dit traject:

• De strakste klok zijn de 180 dagen die je als toerist krijgt. Binnen die tijd moet je aanvraag ingediend zijn.
• De langste klok is de wachttijd op de beslissing: maanden, soms meer dan een jaar. Die bepaalt wanneer je kaart en je Caja kunnen.