Het stappenplan voor Costa Rica

Costa Rica kent voor wie blijft drie kaarten, en ze staan alle drie in de migratiewet van 2009. De pensionado toont een levenslang pensioen van minstens 1.000 dollar per maand. De rentista toont vast inkomen van minstens 2.500 dollar per maand. De inversionista investeert. Alle drie krijgen een tijdelijke residentie van twee jaar, verlengbaar, en na drie jaar de permanente.

Wat de folders nog niet hebben verwerkt: de wet van 2021 die de boedel en twee auto's belastingvrij liet invoeren en twintig procent korting gaf op de overdrachtsbelasting, gold voor aanvragen in de eerste vijf jaar. Die vijf jaar liepen op 14 juli 2026 af. Wie nu komt, betaalt rechten over zijn boedel en de volle belasting op een auto — en dat is de reden dat dit plan op verkopen en opnieuw kopen rekent.

Drie keer geen verdrag, en drie keer een gevolg.

De belasting. Nederland heeft geen belastingverdrag met Costa Rica. Dan geldt de hoofdregel van NederlandWereldwijd: Nederland heeft het recht om te heffen. Je AOW, je bedrijfspensioen en je overheidspensioen blijven dus in Nederland belast, en omdat je buiten de EU woont meestal zonder de heffingskortingen. Costa Rica belast alleen inkomen uit Costa Ricaanse bron, dus het heft over je Nederlandse inkomen niets.

De AOW zelf. Costa Rica staat niet bij de 36 landen met een socialezekerheidsverdrag. De AOW gaat mee tot de gehuwdennorm: voor een stel verandert er niets, wie alleen gaat valt terug van zeventig naar vijftig procent van het minimumloon.

De zorg. Costa Rica staat niet op de CAK-lijst: je basisverzekering eindigt bij uitschrijving en een eigen polis is het stelsel. Maar anders dan in Panama of Mexico komt er iets bij: als resident moet je je aansluiten bij de Caja, het staatsstelsel, tegen een percentage van je opgegeven inkomen.

Je AOW-opbouw stopt — dat is iets anders dan de uitbetaling. Wat je tot je vertrek hebt opgebouwd, blijft staan. Maar zodra je niet meer in Nederland verzekerd bent — voor de meeste emigranten het moment van vertrek — bouw je niets meer op, en elk jaar tot je AOW-leeftijd kost je 2% van je latere AOW. Vrijwillig doorverzekeren bij de SVB kan, maximaal tien jaar, maar de aanvraag moet binnen één jaar na het einde van je verzekering binnen zijn; daarna is die deur dicht. Ontvang je al AOW, dan speelt dit niet meer.

Vakantie-Costa Rica is de kust; woon-Costa Rica is voor de meeste Nederlanders de Centrale Vallei rond San José, Escazú, Santa Ana, Heredia, Grecia en Atenas: eeuwige lente, de ziekenhuizen, het vliegveld. De kust van Guanacaste heeft de zon en de prijzen van Florida; de Caribische kant de regen en de rust.

Reken bij die keuze mee wat op vakantie niet opvalt. Het regenseizoen duurt van mei tot november en is in de bergen een ander land dan in de droge Guanacaste. De goede ziekenhuizen staan in de vallei. En aan de kust geldt een grens die nergens anders geldt: de eerste tweehonderd meter vanaf de vloedlijn zijn van de staat — zie fase 5.

Aan de aanvraagkant is Costa Rica goedkoop in leges en duur in advocaat: vrijwel iedereen laat het dossier door een Costa Ricaanse advocaat indienen, en dat is de grootste post vóór vertrek. Daarna komen de Caja-bijdrage die elke maand terugkomt, de verhuizing over de oceaan met rechten over de boedel, en de auto — die je hier niet meeneemt.

Bij Costa Rica heeft dit gesprek een som die je samen moet zien: wie alleen gaat, levert twintig procentpunt AOW in, en wie ouder is, moet twee keer verzekerd zijn — de eigen polis omdat de Caja niet alles is, en de Caja omdat de wet het eist. Reken dat vóór je beslist, niet erna.

En bespreek de afstand en het tempo. Elf tot dertien uur vliegen met een overstap, zeven of acht uur tijdsverschil, en een overheid die in maanden rekent waar Nederland in weken rekent.

Vanaf hier telt alles terug. De strakste klok van dit traject is de 180 dagen die je als toerist krijgt en waarin je aanvraag ingediend moet zijn. De langste is de wachttijd op de beslissing — maanden, soms meer dan een jaar — en die bepaalt wanneer je kaart, je Caja en je rijbewijs kunnen.