Het stappenplan voor Roemenië

Als Nederlander heb je geen visum nodig en mag je met je paspoort of identiteitskaart drie maanden in Roemenië zijn zonder voorwaarden. Blijf je langer, dan dien je binnen die drie maanden een aanvraag in bij het regionale kantoor van de immigratiedienst, de Inspectoratul General pentru Imigrări, en krijg je het certificat de înregistrare — het registratiebewijs voor EU-burgers.

Dat bewijs wordt op de dag van de aanvraag afgegeven en geldt vijf jaar, of korter als je daarom vraagt, maar nooit korter dan een jaar. Het draagt je cod numeric personal, het persoonsnummer waar de bank, de zorgkas, de belastingdienst en het kentekenloket om vragen. Zonder dat nummer begint er in Roemenië niets.

De belasting. Het verdrag stamt uit 1998 en lijkt op papier een woonstaatverdrag: artikel 18 legt pensioenen uit een vroegere dienstbetrekking én lijfrenten bij het land waar je woont. Maar protocol XII bij hetzelfde verdrag draait dat terug: Nederland mag zijn nationale wet op die uitkeringen blijven toepassen totdat Roemenië meldt dat het ze zelf belast, en de Belastingdienst doet dat. Nederland heft dus over je bedrijfspensioen en je lijfrente, over je AOW — een socialezekerheidsuitkering mag de betalende staat belasten — en over je overheidspensioen, tenzij je inwoner én onderdaan van Roemenië bent. Een vrijstelling loonheffing is er hier niet.

En Roemenië? Dat heft één tarief van tien procent, belast een pensioen — ook een buitenlands — pas boven een vrije voet van drieduizend lei per maand, en trekt de Nederlandse belasting daarvan af. Wat overblijft geef je zelf aan in de jaarlijkse declarația unică; per saldo is dat zelden iets.

De zorg. Roemenië is verdragsland. Met een Nederlands wettelijk pensioen loop je via het CAK: een S1-formulier, inschrijven bij de zorgkas van je district, de Casa de Asigurări de Sănătate, en een huisarts kiezen — daarna heb je dezelfde zorg als een Roemeense verzekerde.

Boekarest heeft de internationale scholen, de Engelstalige artsen en de directe vluchten, en prijzen die richting West-Europa gaan. Cluj-Napoca en Timișoara zijn de universiteitssteden van het westen, op een dag rijden van Nederland; Brașov en Sibiu liggen in de bergen van Transsylvanië, waar al veel West-Europeanen wonen. Het oosten en het zuiden zijn leeg, goedkoop en ver van alles.

Roemeens is een Romaanse taal in het Latijnse alfabet — wie Frans of Italiaans kent, leest de borden na een week. Aan het loket, bij de notaris en bij de huisarts is het de enige taal; in de grote steden en bij de jongere generatie red je je met Engels. Ga in januari kijken, niet in juli: de zomers zijn heet, de winters in het binnenland koud, en een oud dorpshuis stoken is een echte post.

Het papierwerk is hier goedkoop: het registratiebewijs krijg je dezelfde dag mee, het rijbewijs hoeft niet om, en het kentekenbewijs kost 76 lei. Het geld zit in de afstand — ruim tweeduizend kilometer — in de keuring en registratie van de auto, en bij een koophuis in de notaris en het kadaster. Roemenië rekent in lei, dus de wisselkoers zit in je budget.

Bespreek de taal vóór je de plek kiest. Voor volwassenen die thuis werken is Roemeens een hobby; voor kinderen op een dorpsschool is het de hele dag, vanaf vier jaar verplicht. Wie naar Boekarest of Cluj gaat, koopt gemak en betaalt daarvoor; wie naar Transsylvanië of het platteland gaat, koopt ruimte en een taal die niemand van jullie spreekt.

Vanaf hier telt alles terug. Dit traject kent drie klokken die je zelf start: drie maanden na binnenkomst voor het registratiebewijs, dertien weken na de exportmelding voor de teruggaaf van de bpm op je auto, en dertig dagen nadat je honderddrieëntachtig dagen in Roemenië bent voor de vragenlijst van de belastingdienst. Zet ze alle drie in je agenda op de dag dat je datum vaststaat.