AOW, pensioen en belasting in Costa Rica: zonder verdrag heft Nederland door, en zonder kortingen

Woon je in Costa Rica, dan blijft Nederland je AOW en je pensioen belasten, want met Costa Rica is er geen verdrag tegen dubbele belasting. Costa Rica zelf heft er niets over.

Drie dingen om vooraf te weten:

• "Costa Rica belast buitenlands inkomen niet": dat is waar, maar het is precies de halve waarheid waarmee Engelstalige sites Nederlanders op het verkeerde been zetten. Voor een Amerikaan is het de hele waarheid, want Amerika belast zijn burgers waar ze ook wonen.
• Voor een Nederlander bestaat de som uit drie delen: wat Nederland doet zonder verdrag, wat Costa Rica doet, en wat de Wet BEU (Wet beperking export uitkeringen) met de AOW doet. Dit artikel maakt die som compleet.
• Als alleenstaande krijg je je AOW in Costa Rica op de gehuwdennorm, het lagere AOW-bedrag voor gehuwden en samenwoners.

Inkomen	Nederland	Costa Rica
AOW	belast, zonder verdrag en meestal zonder heffingskortingen; als alleenstaande op de gehuwdennorm (50 in plaats van 70 procent)	niet belast: geen Costa Ricaanse bron
Bedrijfspensioen, lijfrente	belast, geen vrijstelling aan te vragen	niet belast
Overheidspensioen	belast	niet belast
Woning in Nederland	altijd Nederlands belast: box 3 bij verhuur of als vakantiewoning, box 1 als het nog je eigen woning is	—
Loon of huur in Costa Rica	—	belast als inkomen uit Costa Ricaanse bron
Caja-premie	—	verplicht, over een referentie-inkomen van minstens het bedrag van je kaart

Er is geen verdrag

Nederland heeft met Costa Rica alleen een verdrag over de uitwisseling van inlichtingen in belastingzaken. Een verdrag tegen dubbele belasting is er niet. Costa Rica staat dan ook niet op de lijst van verdragslanden van NederlandWereldwijd. Die pagina zegt ook wat er dan geldt: bestaat er geen belastingverdrag met je woonland, dan heeft Nederland het recht om belasting te heffen.

Nederland heft naar eigen recht over alles wat uit Nederland komt: je AOW, je bedrijfspensioen, je overheidspensioen, je lijfrente. De SVB en je fonds blijven inhouden, en er is geen vrijstelling om aan te vragen. Je doet als buitenlands belastingplichtige aangifte over je Nederlandse inkomen.

Wat wél wegvalt, en wat ervoor terugkomt

Twee dingen vervallen met je uitschrijving: de premies volksverzekeringen en de Zvw-bijdrage, de bijdrage voor de Nederlandse zorgverzekering. Je bent niet meer verzekerd, dus over je AOW en pensioen betaal je alleen belasting. Dat scheelt in de eerste schijf fors.

Maar daar staat iets tegenover dat de meeste mensen niet zien aankomen. Wie buiten de EU, de EER, Zwitserland en de BES-eilanden woont, is geen kwalificerende buitenlandse belastingplichtige. Zo iemand heeft volgens de Belastingdienst meestal geen recht op het belastingdeel van de heffingskortingen. Geen algemene heffingskorting, geen ouderenkorting.

Laat een fiscalist het netto uitrekenen vóór je de folderbelofte gelooft. De uitkomst is "Nederlands belast, zonder premies en zonder kortingen", en dat is een andere som dan "belastingvrij".

Wat Costa Rica doet: niets, en toch iets

Artikel 1 van de Costa Ricaanse inkomstenbelasting treft inkomen uit Costa Ricaanse bron. Je Nederlandse AOW, pensioen, lijfrente en huurinkomsten zijn dat niet: Costa Rica heft er niets over en vraagt er geen aangifte voor. Werk je in Costa Rica of verhuur je er een huis, dan is dát wel Costa Ricaans inkomen. En voor een tijdelijke resident als pensionado of rentista is werken alleen toegestaan met een aparte toestemming.

Wat Costa Rica wél van je vraagt is geen belasting maar een premie: de verplichte aansluiting bij de Caja, de Costa Ricaanse sociale verzekering. Die premie gaat over een referentie-inkomen van minstens het bedrag van je kaart. Ze staat in het zorgartikel, en ze hoort in dezelfde som.