Het stappenplan voor Duitsland

Als Nederlander heb je voor Duitsland geen visum en geen verblijfsvergunning nodig, en er is geen vreemdelingendienst waar je langs moet — dat loket is voor EU-burgers in 2013 afgeschaft. Wat er wél is: de Duitse meldcultuur. Binnen twee weken na intrek in een woning moet je je aanmelden bij het Bürgeramt, en die Anmeldung is de dominosteen waar vrijwel al het andere achteraan valt — belastingnummer, zorgverzekering, werkgever, school. Het verschil met Spanje of Frankrijk is de richting: daar moet je moeite doen om geregistreerd te ráken, in Duitsland kun je niet om de registratie heen. Wie dat weet, plant er gewoon op.

Duitsland heeft twee zorgstelsels naast elkaar, en welke jij binnengaat bepaalt je maandlasten én je opties voor decennia. In loondienst word je automatisch publiek verzekerd (GKV, samen zo'n 17-18% van je loon waarvan je werkgever de helft draagt) — en dan zijn je partner zonder eigen inkomen en je kinderen gratis meeverzekerd. Boven een jaarloon van € 77.400 mág je naar de private PKV, die lokt met lagere premies, maar waar elk gezinslid apart betaalt en de terugweg wettelijk is dichtgetimmerd. Ken deze keuze vóór je een arbeidscontract tekent: het salaris bepaalt welke deuren openstaan, en de verkeerde deur valt achter je dicht.

Duitsland is de goedkoopste verhuizing van alle bestemmingen — geen oceaan, geen douane, geen visumleges. Het geld zit in de dingen die je niet ziet aankomen: de borg van drie maanden kale huur, dubbele woonlasten in de zoekmaanden, en een huurmarkt die in de grote steden krapper is dan de Nederlandse. De rekentool rekent op jullie eigen keuzes en laat zien waar de bandbreedte zit, zodat je het gesprek over de verhuizing met echte getallen voert.

Duitsland voelt als de kleinste stap van alle bestemmingen — je bent in een paar uur terug bij familie, en dat is een echt voordeel dat je mag meewegen. Maar onderschat twee dingen niet. De taal: Nederlands en Duits lijken op elkaar, maar een arbeidscontract, een huurcontract en een oudergesprek op school zijn iets anders dan een campinggesprek — wie serieus Duits leert vóór vertrek, verdient dat het eerste jaar dubbel terug. En de cultuurverschillen die pas opvallen als je er woont: de briefpost, de afspraakcultuur, de papiermappen. Bespreek ook wie van jullie het inkomen draagt in de eerste maanden, en wat het plan is als de baan of de woning tegenvalt. Dichtbij emigreren is nog steeds emigreren.

Zet een datum waarop je wilt zijn vertrokken. Niet omdat hij vaststaat, maar omdat de woningzoektocht — de flessenhals van dit traject — alleen te beoordelen is tegen een datum, en omdat de Anmeldung-termijn van twee weken pas gaat leven als er een vertrekdag is.

Vertrekklaar rekent voor je uit of het past, en zegt het eerlijk als dat niet zo is. Verschuiven mag altijd — de datum is van jou, niet van de tool.