Het stappenplan voor Polen

Als Nederlander heb je geen visum nodig: je rijdt de grens over en niemand vraagt iets. De eerste drie maanden mag je er zonder voorwaarden zijn. Precies daarom wordt dit traject onderschat.

Blijf je langer, dan heeft Polen twee losse registraties voor je, bij twee loketten, met twee klokken. De zameldowanie is de adresmelding bij de gemeente, binnen dertig dagen na intrek, en die geeft je het PESEL-nummer waar alles aan hangt. De rejestracja pobytu is de registratie van je verblijfsrecht als EU-burger bij de wojewoda, uiterlijk de dag na afloop van je eerste drie maanden. Wie er één doet, denkt vaak klaar te zijn.

Eén groep valt buiten de tweede: wie naast de Nederlandse ook de Poolse nationaliteit heeft, is in Polen geen EU-burger maar Pool, en registreert geen verblijfsrecht. De adresmelding en het PESEL gelden wél.

Twee dingen die de meeste Nederlandstalige pagina's nog uit de tijd van vóór 2022 vertellen.

De belasting. Het verdrag van 2002 legde je pensioen bij Polen. Het protocol dat op 30 april 2022 in werking trad, heeft dat omgedraaid: pensioenen én socialezekerheidsuitkeringen die uit Nederland komen, mogen in Nederland worden belast. Nederland heft dus over je bedrijfspensioen én je AOW, en Polen verrekent de Nederlandse belasting met de zijne. Een vrijstelling loonheffing zoals bij Spanje of Portugal bestaat hier niet meer.

De zorg. Polen is verdragsland. Met een Nederlands wettelijk pensioen loop je via het CAK: een S1-formulier, inschrijven bij het NFZ, en je wordt behandeld alsof je daar verzekerd bent. De verdragsbijdrage gaat van je Nederlandse pensioen af.

Warschau, Kraków, Wrocław en de Driestad aan de Oostzee hebben de internationale scholen, de Engelstalige artsen en de directe vluchten. Het platteland van Podlasie, Lubelskie of de Karpaten heeft de prijzen en, voor veel lezers van deze corridor, de familie.

Ga in januari kijken, niet in juli. De winter is een vestigingsfactor: kou die weken aanhoudt, en in de steden de winterse luchtkwaliteit die je op een zomerbezoek niet ziet. En reken de taal mee. Aan het loket, bij de notaris en bij de huisarts is Pools de werktaal; in de grote steden red je je met Engels, daarbuiten niet.

Het papierwerk is hier vrijwel gratis: de registraties kosten niets, het rijbewijs hoeft niet om, en de auto komt zonder accijns mee als je de voorwaarden haalt. Het geld zit in de verhuizing zelf en in de eerste maanden.

Bij deze bestemming is dit gesprek voor veel gezinnen er een over teruggaan, niet over weggaan: de ene generatie kent het land, de andere kent het van vakanties. Kinderen die in Nederland opgroeiden, verhuizen dan naar het land van hun ouders en niet naar dat van henzelf.

Bespreek ook de taal en de school. Wie in Nederland Pools sprak aan de keukentafel, spreekt niet automatisch het Pools van een Poolse klas.

Vanaf hier telt alles terug, en dit traject kent vier klokken die je zelf moet starten. Dertig dagen na intrek voor de adresmelding. De dag na drie maanden voor de verblijfsregistratie. Dertig dagen na binnenkomst van de auto voor het kenteken, en twaalf maanden na vestiging om hem überhaupt zonder accijns binnen te brengen. Zet ze alle vier in je agenda op de dag dat je datum vaststaat.