Het stappenplan voor Andorra

In deze stap leer je hoe je in Andorra mag gaan wonen. Andorra is een klein land in de Pyreneeën, tussen Frankrijk en Spanje. Het is geen lid van de EU, maar gebruikt wel de euro. Als Nederlander heb je er dus geen recht om zomaar te blijven, zoals in Spanje of Frankrijk.

Met een Nederlands paspoort of een ID-kaart heb je geen visum nodig. Je mag als toerist hooguit negentig dagen blijven, geteld binnen de 365 dagen na je inreis. Werken mag niet.

Wil je er wonen, dan heb je een verblijfsvergunning nodig van het Servei d'Immigració, de immigratiedienst, die onder de Andorrese politie valt. Elke vergunning komt uit een jaarlijks quotum: de regering stelt per soort vast hoeveel er worden afgegeven, en wie het eerst komt, gaat voor. Er zijn vijf routes:

• Werk in loondienst. Een contract voor onbepaalde tijd bij een bedrijf in Andorra. Quotum 2026: 900 plekken.
• Een eigen bedrijf. Je richt een Andorrese vennootschap op en stort 50.000 euro. Quotum 2026: 200 plekken.
• Partner. Gezinshereniging bij een partner die er al drie maanden woont en werkt.
• Passief verblijf. Wonen zonder werk, met een investering van minstens één miljoen euro. Quotum 2026: 163 plekken.
• Werk op afstand. De vergunning voor wie via internet werkt voor klanten buiten Andorra. Quotum: 100 plekken.

Twee dingen om nu al te weten:

• Spanjaarden, Fransen en Portugezen gaan voor. Hun landen hebben een verdrag met Andorra. Daarna komen EU-burgers zoals Nederlanders, en dan de rest. De quota raken op, en worden ongeveer elk half jaar opnieuw vastgesteld.
• Een pensioenroute bestaat niet. Ben je 67 en wil je er van je AOW en pensioen wonen, dan is passief verblijf de enige weg. Dat vraagt sinds 13 februari 2026 een investering van één miljoen euro, plus 50.000 euro die je niet terugkrijgt. Met een AOW en een gemiddeld pensioen haal je dat niet. Wees daar eerlijk over, nu al.

De EU komt dichterbij, maar nog niet nu. Andorra en de EU hebben op 19 oktober 2026 een associatieovereenkomst ondertekend. Die is nog niet in werking: het Europees Parlement, de lidstaten en Andorra zelf moeten nog instemmen. Tot die tijd gelden de Andorrese immigratieregels onverkort. Reken er in je planning niet op.

Geen Nederlandse ambassade. Er is geen Nederlandse ambassade of consul in Andorra. De ambassade in Parijs is bevoegd. Een nieuw paspoort haal je in Parijs, in Madrid, bij VFS Global in Barcelona of bij een Nederlandse grensgemeente.

In deze stap zie je wat emigreren naar Andorra doet met je AOW, je belasting en je zorg.

De AOW. Nederland heeft met Andorra geen verdrag over sociale zekerheid. De AOW gaat wel mee, maar tot het bedrag voor gehuwden. Voor een stel verandert er niets. Wie alleen gaat, krijgt netto vijftig in plaats van zeventig procent van het netto minimumloon: ongeveer 30 procent minder. De nabestaandenuitkering (de Anw), een toeslag en de AIO-aanvulling gaan niet mee. De WW en de kinderbijslag stoppen.

De belasting. Er is wel een belastingverdrag, uit 2023, dat sinds 1 januari 2025 geldt. Daarin staat dat Nederland mag blijven heffen over je AOW, je bedrijfspensioen, je lijfrente en een ABP-pensioen. Andorra belast je als inwoner ook, met 10 procent en 24.000 euro vrij, en trekt de Nederlandse belasting daarvan af. Hoe dat uitpakt, lees je in fase 3.

De zorg. Andorra staat niet op de lijst van verdragslanden voor de zorg. Er is dus geen CAK. Je Nederlandse basisverzekering stopt als je je uitschrijft. Werk je in Andorra, dan ben je verzekerd bij de CASS, de Andorrese sociale zekerheid. Woon je er zonder werk, dan heb je een eigen polis nodig.

Je AOW-opbouw stopt. Wie buiten Nederland woont, is meestal niet meer verzekerd. Elk jaar tot je AOW-leeftijd kost dan 2 procent van je latere AOW. Je kunt je vrijwillig verzekeren bij de SVB. De aanmelding moet binnen één jaar binnen zijn.

In deze stap kies je waar in Andorra je wilt wonen. Het land is klein, en verdeeld in zeven parochies, de parròquies: Canillo, Encamp, Ordino, La Massana, Andorra la Vella, Sant Julià de Lòria en Escaldes-Engordany. Elke parochie heeft een eigen gemeentebestuur, de comú. Daar schrijf je je straks in, en daar betaal je je gemeentebelastingen.

Kijk bij elke plek naar vier dingen:

• De hoogte en de winter. Andorra ligt in de bergen. Van 1 november tot en met 15 mei is winteruitrusting op de auto verplicht. Hoe hoger je woont, hoe langer de winter.
• De afstand tot het ziekenhuis. Er is één ziekenhuis, het Hospital Nostra Senyora de Meritxell in Escaldes-Engordany. Voor zware zorg ga je naar Barcelona of Toulouse.
• Werk en school. Het meeste werk zit in Andorra la Vella en Escaldes-Engordany. Scholen zijn er in elke parochie, maar niet van elk systeem.
• Huren. Een huurcontract duurt in Andorra minstens vijf jaar. Kopen kan als buitenlander alleen met een vergunning; dat staat in fase 5.

Ga eerst kijken. Als toerist mag je negentig dagen blijven. Zo zie je de buurt, de prijzen en de afstanden zelf. Reis over de weg: Andorra heeft geen eigen luchthaven. De dichtstbijzijnde zijn La Seu d'Urgell (klein), Barcelona en Toulouse.

In deze stap zie je wat de verhuizing jullie gaat kosten. Andorra gebruikt de euro, dus je hoeft niets om te rekenen. De leges van Immigració zijn voor de meeste routes klein:

• Werk of een eigen bedrijf kost 190,96 euro voor de eerste vergunning, en 22,61 euro per verlenging.
• Gezinshereniging kost 22,61 euro per persoon.
• Passief verblijf kost 3.000 euro, plus 1.000 euro per gezinslid, en 500 euro per verlenging.

Het geld zit in andere posten:

• De storting. Een eigen bedrijf vraagt 50.000 euro bij de AFA, de Andorrese financiële toezichthouder, die je niet terugkrijgt. Passief verblijf vraagt 50.000 euro plus 12.000 euro per gezinslid, ook niet terug, bovenop een investering van één miljoen euro.
• De zorg. Als werknemer betaal je 6,5 procent van je loon aan de CASS. Als zelfstandige 22 procent over een gekozen basis, in het eerste jaar vanaf 146,99 euro per maand. Zonder werk betaal je een eigen polis.
• De woning. Huren met een borg van hooguit twee maanden. Kopen als buitenlander kost sinds 13 februari 2026 een extra belasting van 6 procent, bovenop de overdrachtsbelasting.
• De auto. Meenemen kan als hij jonger is dan zes jaar. Het Andorrese kenteken kost 250 euro.
• Het leven. Het minimumloon is sinds 1 juli 2026 1.568,66 euro per maand. De prijzen stegen in september 2026 met 4,5 procent op jaarbasis.

In dit gesprek beslissen jullie samen of Andorra past, en wanneer. Je legt vast wat ieder van jullie nodig heeft om ja te zeggen.

Ga je alleen? Voer dit gesprek dan met de mensen die je achterlaat. De vragen hieronder werken ook voor hen.

Neem er drie avonden voor. Eén gesprek is te kort voor zo'n besluit. Spreek drie avonden af, met een week ertussen:

• Avond 1, waarom. Wat hopen we in Andorra te vinden? Wat laten we hier achter ons? Zou dat daar echt anders zijn?
• Avond 2, wat we opgeven. Wie en wat gaan we missen? Waar zien we het meest tegen op? Wat doen we als het tegenvalt?
• Avond 3, de voorwaarden. Wat moet er voor ieder van ons geregeld zijn om ja te zeggen? Wanneer kijken we samen of het goed gaat, bijvoorbeeld na zes en na twaalf maanden? En wat is voor ons een reden om terug te gaan?

Schrijf de voorwaarden op. Op de keukentafelkaart past alles op één A4.

Bij Andorra horen twee dingen die je op die avonden samen moet zien:

• De route en de duur. Je verblijf is nooit voor altijd. Met een werkvergunning hangt het aan een vast contract, en het eerste jaar mag je niet van sector wisselen. Passief verblijf en de nomadenvergunning verleng je elke twee of drie jaar, en het geld moet in Andorra blijven. Bespreek wat jullie doen als de grond om te blijven wegvalt.
• De bergen en de zorg. Andorra is klein en hoog, met één ziekenhuis. Voor zware zorg ga je naar Barcelona of Toulouse. Spreek af wat jullie doen als een van jullie ernstig ziek wordt, en hoe jullie dan reizen.

Verdeel het werk. Spreek af wie welk deel van dit plan trekt: de papieren voor je verblijf, het huis en de opzeggingen, de school, de verhuizing. Zo draagt niet één van jullie alles. Nodig je partner uit in je plan; dan zien jullie allebei wat er af is.

Gaat een van jullie mee zonder eigen inkomen? Wie in Andorra woont en niet in Nederland werkt, bouwt meestal geen AOW meer op. Voor elk jaar dat je niet verzekerd bent, krijg je later 2 procent minder AOW. Je kunt je bij de SVB vrijwillig verzekeren. Daarvoor heb je een jaar, gerekend vanaf het moment dat je niet meer verzekerd bent. Bespreek ook of die partner een eigen rekening en eigen geld houdt, en hoe jullie samen beslissen over grote uitgaven.

Getrouwd, geregistreerd of samenwonend? Dat maakt in Andorra veel uit. Gezinshereniging is er voor de echtgenoot en voor de partner uit een unió estable de parella, een geregistreerd partnerschap. Maar Andorra wil daarvoor een certificaat van het eigen Registre Civil; een Nederlandse partnerschapsakte is niet genoeg. Hoe je een Nederlands partnerschap daar laat inschrijven, staat niet op de site; vraag het Immigració vóór je vertrekt. Wie alleen samenwoont, heeft geen recht op gezinshereniging. Kijk bij je route verderop in je plan wat er voor jullie geldt.

Gaan er kinderen mee? Hoe je het vertelt, hangt af van hun leeftijd:

• Tot een jaar of vier. Vertel het kort voor de verhuizing en houd vaste gewoontes aan, zoals het slaapritueel en de knuffel in de handbagage.
• Basisschool. Vertel het ruim van tevoren en laat ze meekijken: foto's van de school, de buurt en het huis. Laat ze iets kiezen, zoals hun kamer.
• Tieners. Betrek ze bij het besluit zelf. Voor hen weegt het afscheid van vrienden het zwaarst. Spreek af hoe ze contact houden en wanneer ze hun vrienden terugzien.

Hoe de school in Andorra werkt, en welk van de drie systemen je kiest, lees je in het artikel over school bij deze stap.

Wie spreekt de taal? Catalaans is de enige officiële taal. Spaans en Frans worden overal verstaan, maar de brieven van de overheid, de contracten en de school gaan in het Catalaans. Wie met een werkvergunning komt, moet bij de eerste verlenging Catalaans op niveau A1 aantonen en bij de tweede A2. Spreek af wie er vóór vertrek mee begint.

Kies de dag waarop je wilt vertrekken. Het plan rekent vanaf die datum terug: wanneer de papieren uit Nederland binnen moeten zijn, wanneer je je verblijf aanvraagt en wanneer je je uitschrijft.

Reken vijf klokken mee:

• Je strafbladverklaring en je akten mogen bij de aanvraag hooguit drie maanden oud zijn, en hebben een apostille nodig.
• De quota worden ongeveer elk half jaar vastgesteld en raken op. Dien je aanvraag in zodra een nieuw decreet verschijnt.
• Met een eigen bedrijf: na de reservering heb je zes maanden om de investering en de vennootschap rond te krijgen.
• Met een auto: binnen zes maanden na je vergunning moet hij op Andorrees kenteken, en hij mag hooguit zes jaar oud zijn.
• Met kinderen: het schooljaar begint in september; de inschrijving loopt via het ministerie van Onderwijs.