Het stappenplan voor Tsjechië

In deze stap leer je de ene verplichting kennen die je in Tsjechië hebt. Bijna al het andere is vrijwillig.

Als Nederlander heb je geen visum nodig. Je mag in Tsjechië wonen zonder vergunning. Het registratiebewijs voor EU-burgers, het bewijs dat je er woont, is vrijwillig. Je vraagt het aan als je het wilt. De wet verplicht je tot niets.

Behalve tot één ding: de meldplicht. Blijf je langer dan dertig dagen, dan meld je je binnen dertig dagen na binnenkomst bij de vreemdelingenpolitie. Dat is een formulier, en het kost niets. Toch slaat vrijwel iedereen deze stap over, juist omdat de rest vrijwillig is.

In deze stap zie je welk land belasting heft over je pensioen en je AOW, en hoe je zorg geregeld is.

De belasting. Het belastingverdrag stamt uit 1974 en is nooit gewijzigd. Dat is hier goed nieuws. Het verdrag regelt twee dingen:

• Een pensioen uit een vroegere baan is alleen belastbaar in het land waar je woont.
• Ook je AOW wordt alleen belast in het land waar je woont. Het verdrag heeft namelijk geen artikel over sociale zekerheid, dus valt je AOW onder het restartikel: de regel voor inkomen dat nergens anders genoemd wordt.

Nederland laat dus los. Wel moet je de vrijstelling loonheffing aanvragen. Daarmee houdt Nederland geen belasting meer in op je pensioen en je AOW.

En Tsjechië zelf? Dat stelt pensioenen vrij tot zesendertig keer het minimumloon per jaar. Het gaat om pensioenen uit een verplicht stelsel die regelmatig worden uitbetaald. Dat geldt uitdrukkelijk ook voor een buitenlands verplicht stelsel van dezelfde soort. Wat daar precies onder valt en wat niet, vraag je aan een fiscalist.

De zorg. Tsjechië is een verdragsland: Nederland heeft er afspraken mee over zorg. Met een Nederlands wettelijk pensioen loop je via het CAK, de instantie die de zorg regelt voor wie met een Nederlands pensioen in het buitenland woont. Zo gaat het:

• Je krijgt een S1-formulier, het bewijs dat Nederland je zorg betaalt.
• Je schrijft je in bij een Tsjechische zorgverzekeraar.
• Daarna heb je recht op de volledige zorg.

In deze stap kies je in welke streek je wilt wonen. De taal weegt daarbij zwaar mee.

• Praag heeft de internationale scholen, de Engelstalige artsen en de prijzen van een West-Europese hoofdstad.
• Brno, Olomouc en Plzeň hebben daar veel van, voor een stuk minder geld.
• Het platteland van Zuid-Bohemen, Moravië en de grensstreken heeft de rust en de lage prijzen. Daar is Tsjechisch de enige taal aan het loket.

Ga in de winter kijken. De winters zijn koud en grijs. In de dalen en de kleinere steden is ook de luchtkwaliteit in de winter iets om op te letten. Dat zie je niet op een zomerbezoek.

In deze stap zie je wat de verhuizing jullie gaat kosten. Het goede nieuws: het papierwerk is hier goedkoop.

• De melding bij de vreemdelingenpolitie is gratis.
• Het registratiebewijs kost 200 kronen, zo'n € 8.
• Je rijbewijs hoeft niet om.
• De auto komt mee zonder accijns, een extra belasting bij invoer.

Het geld zit in de verhuizing zelf en in de eerste maanden. In Praag zit het ook in de huur.

In deze stap beslis je samen of jullie gaan, en waar jullie gaan wonen. Bespreek de taal vóór je de plek kiest.

Ga je alleen? Voer dit gesprek dan met de mensen die je achterlaat. De vragen hieronder werken ook voor hen.

Neem er drie avonden voor. Eén gesprek is te kort voor zo'n besluit. Spreek drie avonden af, met een week ertussen. Praat met je partner, en afhankelijk van hun leeftijd ook met je kinderen:

• Avond 1, waarom. Waarom willen we dit? Wat hopen we in Tsjechië te vinden? Wat laten we hier achter ons? Zou dat daar echt anders zijn?
• Avond 2, wat we opgeven. Wie en wat gaan we missen? Waar zien we het meest tegen op? Wat doen we als het tegenvalt?
• Avond 3, de voorwaarden. Wat moet er voor ieder van ons geregeld zijn om ja te zeggen? Wanneer kijken we samen of het goed gaat, bijvoorbeeld na zes en na twaalf maanden? En wat is voor ons een reden om terug te gaan?

Schrijf de voorwaarden op. Op de keukentafelkaart past alles op één A4.

Verdeel het werk. Spreek af wie welk deel van dit plan trekt: de papieren, het huis en de opzeggingen, de school, de verhuizing. Zo draagt niet één van jullie alles. Nodig je partner uit in je plan; dan zien jullie allebei wat er af is.

Gaat een van jullie mee zonder eigen inkomen? Wie in Tsjechië woont en niet in Nederland werkt, bouwt meestal geen AOW meer op. AOW is het Nederlandse staatspensioen. Voor elk jaar dat je niet verzekerd bent, krijg je later 2 procent minder AOW. Vanaf het moment dat je niet meer verzekerd bent, heb je een jaar de tijd om je bij de SVB vrijwillig te verzekeren.

Bespreek ook of die partner een eigen rekening en eigen geld houdt, en hoe jullie samen beslissen over grote uitgaven.

Getrouwd, geregistreerd of samenwonend? Dat kan uitmaken voor het verblijfsrecht van je partner, voor meeverzekeren in de zorg en voor erven. Is je partner zelf EU-burger, dan heeft die een eigen verblijfsrecht. Heeft je partner een nationaliteit van buiten de EU, dan woont die in Tsjechië als gezinslid van een EU-burger. Niet elk EU-land behandelt een geregistreerd partnerschap als een huwelijk. Zijn jullie niet getrouwd en niet geregistreerd, dan beslist het land per geval, op grond van een duurzame relatie. Kijk bij je zorg verderop in je plan wat er voor jullie geldt.

Gaan er kinderen mee? Hoe je het vertelt, hangt af van hun leeftijd:

• Tot een jaar of vier. Vertel het kort voor de verhuizing en houd vaste gewoontes aan, zoals het slaapritueel en de knuffel in de handbagage.
• Basisschool. Vertel het ruim van tevoren en laat ze meekijken: foto's van de school, de buurt en het huis. Laat ze iets kiezen, zoals hun kamer.
• Tieners. Betrek ze bij het besluit zelf. Voor hen weegt het afscheid van vrienden het zwaarst. Spreek af hoe ze contact houden en wanneer ze hun vrienden terugzien.

Buiten Praag en Brno is Tsjechisch de taal van de school. Voor kinderen is dat een andere opgave dan voor volwassenen die er thuis werken. Een leerplichtig buitenlands kind heeft recht op vierentwintig maanden gratis taalondersteuning.

Wie leert de taal, en wanneer? Buiten Praag en Brno is Tsjechisch ook de taal van de huisarts en de buren. De keuze komt hierop neer: wie in de stad blijft, koopt gemak. Wie naar buiten gaat, koopt ruimte en een taal om te leren. Vaak heeft de partner zonder werk de taal het hardst nodig, en juist die heeft geen collega's om mee te oefenen. Plan het samen, liefst al vóór vertrek.

In deze stap leg je je vertrekdatum vast. Vanaf hier telt alles terug.

Dit traject kent één klok van dertig dagen die je zelf moet starten: de melding bij de vreemdelingenpolitie, na je eigen binnenkomst. Zet die in je agenda op de dag dat je datum vaststaat.

Voor de auto noemt de wet geen termijn in dagen. Woon je in Tsjechië, dan moet hij wel op Tsjechisch kenteken. Plan dat direct na aankomst.