Het stappenplan voor Italië

In deze stap leer je hoe je je in Italië inschrijft, en in welke volgorde. Goed nieuws om mee te beginnen: voor EU-burgers bestaat er geen permesso di soggiorno (verblijfsvergunning) meer. Sinds 2007 is de gemeente de poort.

Blijf je langer dan drie maanden, dan ben je verplicht tot de iscrizione anagrafica. Dat is je inschrijving bij de anagrafe, de bevolkingsadministratie van je woonplaats.

Daaromheen ligt een keten met een strenge volgorde:

• Eerst de codice fiscale, het Italiaanse belastingnummer. Álles vraagt erom.
• Dan een woning met een geregistreerd huurcontract.
• Dan de aangifte van je residenza, je officiële woonadres bij de gemeente.
• Pas daarna de zorgpas.

Elke stap is het toegangsbewijs voor de volgende. Het stappenplan houdt die volgorde voor je vast.

In deze stap kies je in welk deel van Italië je gaat wonen. Die keuze bepaalt je huur, je zorg en je verzekeringseisen. Maak hem daarom vóór de rest van het traject.

Nergens op deze site loopt de kloof binnen één land zo diep:

• Het Noorden heeft de banen en de infrastructuur. Maar in Milaan betaal je tot € 23 huur per vierkante meter.
• Het Zuiden heeft ruimte, zon en huren van € 8 à 11. Daar staan minder voorzieningen tegenover, langere wachttijden in de zorg en zwakker openbaar vervoer.

Een kwart van de Italiaanse woningvoorraad staat leeg, vooral in het Zuiden. Zoek je een baan, dan kijk je praktisch gezien naar het Noorden. Werk je op afstand of kom je met pensioen, dan kun je in het Zuiden ruim wonen voor de helft.

In deze stap zie je wat de verhuizing jullie gaat kosten. Het goede nieuws: het papierwerk kost hier bijna niets. De codice fiscale is gratis, de inschrijving bij de gemeente ook, en de ID-kaart kost € 22.

Waar het geld wél naartoe gaat:

• De woning: een borg van wettelijk hooguit drie maanden, en servicekosten bovenop de huur.
• De rit van ruim duizend kilometer.
• Het omschrijven van de auto naar een Italiaans kenteken, als die meegaat.

Reken het door met jullie eigen keuzes in de rekentool.

Met deze stap beslissen jullie samen of Italië het wordt. Je eindigt met een paar voorwaarden op papier waar jullie allebei achter staan.

Ga je alleen? Voer dit gesprek dan met de mensen die je achterlaat. De vragen hieronder werken ook voor hen.

Neem er drie avonden voor. Eén gesprek is te kort voor zo'n besluit. Spreek drie avonden af, met een week ertussen:

• Avond 1, waarom. Wat hopen we in Italië te vinden? Wat laten we hier achter ons? Zou dat daar echt anders zijn?
• Avond 2, wat we opgeven. Wie en wat gaan we missen? Waar zien we het meest tegen op? Wat doen we als het tegenvalt?
• Avond 3, de voorwaarden. Wat moet er voor ieder van ons geregeld zijn om ja te zeggen? Wanneer kijken we samen of het goed gaat, bijvoorbeeld na zes en na twaalf maanden? En wat is voor ons een reden om terug te gaan?

Schrijf de voorwaarden op. Op de keukentafelkaart past alles op één A4.

Italië voelt als vakantie, maar twee dingen moeten op tafel:

• Het loonpeil. Italiaanse salarissen liggen merkbaar onder de Nederlandse, terwijl de grote steden Nederlandse huren vragen. Reken het huishoudboekje eerlijk door.
• Het tempo. De bureaucratie is hier geen mythe. Wie de volgorde van dit stappenplan volgt, komt er doorheen, maar geduld is een gereedschap.

Verdeel het werk. Spreek af wie welk deel van dit plan trekt: de papieren, het huis en de opzeggingen, de school, de verhuizing. Zo draagt niet één van jullie alles. Nodig je partner uit in je plan; dan zien jullie allebei wat er af is.

Gaat een van jullie mee zonder eigen inkomen? Wie in Italië woont en niet in Nederland werkt, bouwt meestal geen AOW meer op. Voor elk jaar dat je niet verzekerd bent, krijg je later 2 procent minder AOW. Vanaf het moment dat je niet meer verzekerd bent, heb je een jaar om je bij de SVB vrijwillig te verzekeren. Bespreek ook wie het inkomen draagt in de eerste maanden, of de partner zonder inkomen een eigen rekening en eigen geld houdt, en hoe jullie samen beslissen over grote uitgaven.

Getrouwd, geregistreerd of samenwonend? Dat kan uitmaken voor de verblijfsvergunning van je partner, voor meeverzekeren in de zorg en voor erven. Zijn jullie allebei Nederlander, dan woont ieder van jullie in Italië op eigen recht. Heeft je partner een nationaliteit van buiten de EU, dan woont die er als gezinslid van jou. Blijft die langer dan drie maanden, dan krijgt die een eigen verblijfskaart. Een echtgenoot telt altijd als gezinslid, een geregistreerd partner als Italië dat partnerschap gelijkstelt met een huwelijk. Wonen jullie ongehuwd samen, dan bewijs je een duurzame relatie en beoordeelt Italië die zelf. Kijk bij je zorg verderop in je plan wat er verder voor jullie geldt.

Gaan er kinderen mee? Hoe je het vertelt, hangt af van hun leeftijd:

• Tot een jaar of vier: vertel het kort voor de verhuizing en houd vaste gewoontes aan, zoals het slaapritueel en de knuffel in de handbagage.
• Basisschool: vertel het ruim van tevoren en laat ze meekijken: foto's van de school, de buurt en het huis. Laat ze iets kiezen, zoals hun kamer.
• Tieners: betrek ze bij het besluit zelf. Voor hen weegt het afscheid van vrienden het zwaarst. Spreek af hoe ze contact houden en wanneer ze hun vrienden terugzien.

In Italië geldt de leerplicht van zes tot zestien. Je schrijft je kind online in, via het Unica-portaal. Voor het schooljaar 2026-2027 liep dat venster van 13 januari tot 21 februari.

Wie leert de taal, en wanneer? Buiten de internationale bedrijven in Milaan en Rome is Italiaans de werktaal. Ook élk loket werkt in het Italiaans. Vaak heeft de partner zonder werk de taal het hardst nodig, en juist die heeft geen collega's om mee te oefenen. Plan het samen, liefst al vóór vertrek.

Kies hieronder de datum waarop jullie in Italië willen staan. Het stappenplan rekent uit of dat haalbaar is met wat er nog moet gebeuren. Wordt het krap, dan zegt het dat eerlijk. Een streefdatum is van jou: je kunt hem altijd verzetten, en verzetten is een prima uitkomst.