Het stappenplan voor Hongarije

In deze stap lees je welk papier je in Hongarije nodig hebt, en hoeveel tijd je krijgt om het aan te vragen.

Als Nederlander heb je geen visum nodig. De eerste negentig dagen mag je zonder voorwaarden in Hongarije zijn. Blijf je langer, dan is het registratiebewijs voor EER-burgers verplicht. Dat is het bewijs dat je als Europeaan in Hongarije woont en daar bent ingeschreven.

Hongarije noemt daarvoor een vaste dag. Je dient de aanvraag uiterlijk in op de drieënnegentigste dag na binnenkomst.

Over de kosten twee dingen:

• Het registratiebewijs zelf kost 1.000 forint en is onbeperkt geldig.
• De adreskaart, de kaart die je adres in Hongarije aantoont, hoort erbij. Die betaal je sinds 2025 apart en vooraf.

Dat laatste weten de meeste mensen niet. Zonder betaalbewijs stopt de vreemdelingendienst de procedure.

In deze stap zie je welk deel van je inkomen waar belast wordt, en hoe je in Hongarije aan zorg komt. Voor je bedrijfspensioen is het nieuws goed: dat wordt nergens belast.

De belasting. Nederland en Hongarije hebben een belastingverdrag: een afspraak over welk land welk inkomen mag belasten. Het stamt uit 1986 en is nooit gewijzigd. Het legt pensioenen uit een vroegere dienstbetrekking alleen bij het woonland, dus bij Hongarije.

Hongarije verklaart een pensioen dat onder een belastingverdrag valt tot nyugdíj, het Hongaarse woord voor pensioen. En nyugdíj is er belastingvrij.

Per soort pensioen ziet dat er zo uit:

• Je bedrijfspensioen valt onder Hongarije, en daar is het als nyugdíj vrijgesteld. Na de vrijstelling van loonheffing in Nederland, waardoor je pensioenfonds geen belasting meer inhoudt, wordt het dus nergens belast.
• Je AOW is de uitzondering, en precies andersom dan je verwacht. Een pensioen uit een socialezekerheidsstelsel mag de betalende staat belasten. Nederland houdt de AOW dus, en Hongarije stelt hem vrij.
• Een overheidspensioen blijft Nederlands, tenzij je inwoner én onderdaan van Hongarije bent.

De zorg. Hongarije is een verdragsland: een land waarmee Nederland afspraken heeft over zorg. Heb je een Nederlands wettelijk pensioen, dan loop je via het CAK: de Nederlandse instantie die de zorg regelt voor wie met een Nederlands pensioen in het buitenland woont. Zo gaat het:

• Je krijgt via het CAK een S1-formulier, het Europese formulier dat je recht op zorg meeneemt naar Hongarije.
• Je schrijft je in bij de zorgverzekeringsafdeling van het kormányhivatal, het Hongaarse overheidskantoor in je regio.
• Je krijgt de TAJ-kaart, je Hongaarse zorgpas. Daarmee krijg je de volledige zorg.

In deze stap kies je welk deel van Hongarije bij jullie past. Die keuze bepaalt ook hoeveel Hongaars je nodig hebt.

De streken op een rij:

• Boedapest heeft de internationale scholen en de Engelstalige artsen, maar de prijzen gaan richting West-Europa.
• Rond het Balatonmeer en in het zuidwesten (Somogy, Baranya, Zala) wonen al veel Nederlanders, in dorpshuizen die een fractie kosten van thuis.
• Het westen, bij Sopron en Győr, ligt op een uur van Wenen.
• Het oosten is leeg, goedkoop en ver van alles.

Reken de taal mee. Hongaars is met geen enkele buurtaal verwant. Buiten Boedapest en de toeristische plekken is het de enige taal aan het loket, bij de huisarts en op school.

Ga in januari kijken, niet in juli. De zomers zijn heet, de winters koud en grijs. En in een oud dorpshuis is het stoken een echte kostenpost.

In deze stap zie je wat de verhuizing kost, en waar de grote posten zitten.

Het papierwerk is goedkoop:

• Het registratiebewijs kost 1.000 forint.
• De adreskaart kost 5.700 forint.
• Je Nederlandse rijbewijs hoeft niet omgewisseld te worden.

De verrassingen zitten elders:

• De auto. Hongarije heft een registratiebelasting op elke auto die je meebrengt. Er is geen vrijstelling voor verhuisgoed (de spullen die je bij een verhuizing meeneemt).
• Een koophuis. Koop je een huis, dan komt er vier procent overdrachtsbelasting bij.

Reken het door met jullie eigen keuzes in de kostenindicatie.

In dit gesprek beslissen jullie samen of Hongarije past, en kiezen jullie waar je gaat wonen. Je eindigt met een paar voorwaarden op papier waar jullie allebei achter staan.

Ga je alleen? Voer dit gesprek dan met de mensen die je achterlaat. De vragen hieronder werken ook voor hen.

Neem er drie avonden voor. Eén gesprek is te kort voor zo'n besluit. Spreek drie avonden af, met een week ertussen:

• Avond 1, waarom. Wat hopen we in Hongarije te vinden? Wat laten we hier achter ons? Zou dat daar echt anders zijn?
• Avond 2, wat we opgeven. Wie en wat gaan we missen? Waar zien we het meest tegen op? Wat doen we als het tegenvalt?
• Avond 3, de voorwaarden. Wat moet er voor ieder van ons geregeld zijn om ja te zeggen? Wanneer kijken we samen of het goed gaat, bijvoorbeeld na zes en na twaalf maanden? En wat is voor ons een reden om terug te gaan?

Schrijf de voorwaarden op. Op de keukentafelkaart past alles op één A4.

Verdeel het werk. Spreek af wie welk deel van dit plan trekt: de papieren, het huis en de opzeggingen, de school, de verhuizing. Zo draagt niet één van jullie alles. Nodig je partner uit in je plan; dan zien jullie allebei wat er af is.

Gaat een van jullie mee zonder eigen inkomen? Wie in Hongarije woont en niet in Nederland werkt, bouwt meestal geen AOW meer op. Voor elk jaar dat je niet verzekerd bent, krijg je later 2 procent minder AOW. Vanaf het moment dat je niet meer verzekerd bent, heb je een jaar om je bij de SVB vrijwillig te verzekeren. Bespreek ook of die partner een eigen rekening en eigen geld houdt, en hoe jullie samen beslissen over grote uitgaven.

Getrouwd, geregistreerd of samenwonend? Dat kan uitmaken voor de verblijfsvergunning van je partner, voor meeverzekeren in de zorg en voor erven. Kijk bij je inschrijving en bij je zorg verderop in je plan wat er voor jullie geldt.

Gaan er kinderen mee? Hoe je het vertelt, hangt af van hun leeftijd:

• Tot een jaar of vier: vertel het kort voor de verhuizing en houd vaste gewoontes aan, zoals het slaapritueel en de knuffel in de handbagage.
• Basisschool: vertel het ruim van tevoren en laat ze meekijken: foto's van de school, de buurt en het huis. Laat ze iets kiezen, zoals hun kamer.
• Tieners: betrek ze bij het besluit zelf. Voor hen weegt het afscheid van vrienden het zwaarst. Spreek af hoe ze contact houden en wanneer ze hun vrienden terugzien.

In Hongarije is de kleuterschool vanaf drie jaar verplicht, niet vrijwillig. De kleuterschool van jullie wijk moet je kind toelaten.

Wie leert de taal, en wanneer? Bespreek de taal vóór je de plek kiest, want die raakt niet iedereen even hard:

• Voor volwassenen die thuis werken, is Hongaars een hobby.
• Voor kinderen op een dorpsschool is het de hele dag.
• Voor de partner zonder werk is het vaak het zwaarst: die heeft de taal hard nodig, en juist geen collega's om mee te oefenen.

Daarmee is de plek ook een keuze tussen gemak en ruimte:

• Wie naar Boedapest gaat, koopt gemak en betaalt daarvoor.
• Wie naar het Balatonmeer of het zuidwesten gaat, koopt ruimte, en een taal die niemand van jullie spreekt.

Spreek af wie Hongaars gaat leren, en hoe. Plan het samen, liefst al vóór vertrek.

Met deze stap leg je de datum vast waarop jullie gaan. Vanaf hier telt alles terug.

Dit traject kent twee klokken die je zelf in gang zet:

• Uiterlijk op dag 93 vraag je het registratiebewijs aan.
• Binnen zestig dagen na aankomst van de auto zet je de herkomstcontrole in gang. Dat is de Hongaarse controle op de herkomst van een ingevoerde auto.

Zet ze allebei in je agenda op de dag dat je datum vaststaat.