Verblijf in Polen: twee registraties, twee klokken, één volgorde

Als Nederlander rijd je Polen in en niemand vraagt iets. De eerste drie maanden mag je er zonder voorwaarden zijn. Dat is precies waarom dit traject onderschat wordt: niemand houdt je tegen, en dus vertelt niemand je wat je moet regelen.

Twee loketten, twee klokken

Polen heeft voor wie blijft twee losse registraties, en ze hebben niets met elkaar te maken behalve dat je ze allebei nodig hebt.

De zameldowanie is de adresmelding bij de gemeente. Die moet uiterlijk op de dertigste dag na intrek, en hij geeft je het PESEL, het persoonsnummer waar in Polen alles aan hangt.

De rejestracja pobytu is de registratie van je verblijfsrecht als EU-burger bij de wojewoda, het provinciebestuur. Die moet uiterlijk de dag na afloop van je eerste drie maanden in het land.

Wie de adresmelding doet, heeft een PESEL en denkt dat hij geregistreerd is. Wie de verblijfsregistratie doet, heeft een bewijs van tien jaar en denkt hetzelfde. Allebei hebben ze de helft.

Eerst het adres, want daar komt het PESEL vandaan

De volgorde ligt vast, en hij begint bij de gemeente. Je neemt je identiteitsbewijs mee en het bewijs van je recht op de woning: de eigendomsakte, of bij huur het huurcontract plus een verklaring van de eigenaar op het formulier. Die eigenaar moet zijn eigen titel laten zien, dus regel dat vóór je op het gemeentehuis staat.

Heb je nog geen PESEL, dan kent de ambtenaar het bij de melding toe. Dat is geen bijzaak: zonder PESEL geen bankrekening, geen registratie bij het NFZ, geen belastingaangifte, geen schoolinschrijving. Deze ene afspraak opent alles wat erna komt.

De melding is gratis. Alleen een uittreksel van een tijdelijke inschrijving kost 17 złoty. Online kan het ook, met een profil zaufany — maar dat heb je op dag één meestal nog niet.

Dan het verblijfsrecht, en boek de afspraak vroeg

De tweede registratie doe je persoonlijk bij het bureau van de wojewoda van je provincie. Je krijgt een zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu, tien jaar geldig, en het kost niets.

Wat je meeneemt hangt af van je grond van verblijf.

• Werk je in loondienst, dan je arbeidsovereenkomst of een verklaring van je werkgever.
• Ben je zelfstandig, dan je inschrijving in het Poolse handelsregister.
• Studeer je, dan de verklaring van de onderwijsinstelling.
• Leef je van eigen middelen of pensioen, dan twee dingen: bewijs dat je jezelf kunt onderhouden, en een ziektekostenverzekering die alle kosten van je verblijf dekt. Voor gepensioneerden is dat het S1-formulier van het CAK — binnen de EU een volwaardige dekking. Neem de NFZ-bevestiging mee, dan is die vraag in één keer beantwoord.

De afspraak is het echte werk. In Warschau, Kraków en Wrocław staan de agenda's van de vreemdelingenafdelingen weken vol. Boek hem zodra je datum vaststaat, niet zodra de drie maanden bijna om zijn.

Wie ook Pools is, slaat de tweede over

Wie naast de Nederlandse ook de Poolse nationaliteit heeft, is in Polen geen EU-burger maar Pool, en registreert geen verblijfsrecht. De adresmelding en het PESEL gelden wél — die zijn voor iedereen.

Na vijf jaar

Na vijf jaar ononderbroken legaal verblijf heb je als EU-burger recht op permanent verblijf, en dat vraag je aan bij dezelfde wojewoda. Het registratiebewijs van tien jaar blijft tot die tijd je papier.