Het stappenplan voor Panama

Met deze stap weet je hoe je in Panama mag komen wonen. Voor de meeste gepensioneerden gaat dat met het pensionado-visum, een verblijfsrecht voor mensen met een pensioen. Dit visum is de reden dat Panama dé pensioenbestemming van de Amerika's is.

De voorwaarde is een aantoonbaar levenslang pensioen van US$ 1.000 per maand. Je AOW en je bedrijfspensioen tellen samen mee. Daarmee krijg je permanent verblijf vanaf dag één. Je hoeft het niet elk jaar te verlengen, zoals in Thailand. Je hoeft geen geld vast te zetten op een deposito, zoals in Indonesië. En er is geen leeftijdseis.

Twee dingen om meteen te weten:

• Elke aanvraag loopt verplicht via een Panamese immigratieadvocaat. Dat staat in de wet. De kosten van de advocaat zijn dus geen luxe, maar een vaste post in je begroting.
• Op internet staat veel verouderde informatie over de oude Friendly Nations-route (een visum voor burgers van bevriende landen, met de belofte "direct permanent met een eigen bv"). Die route is in 2021 afgeschaft. Dit plan werkt met de regels van nu.

Met deze stap weet je wat er na de verhuizing met je belasting, je AOW en je zorg gebeurt. Dat zijn de twee sommen die de beslissing dragen: je inkomen en je zorg.

Eerst de belasting. Duizend Engelstalige sites beloven "belastingvrij wonen in Panama", maar ze zwijgen over de Nederlandse kant. Panama belast buitenlands inkomen inderdaad niet. Maar het belastingverdrag geeft Nederland het recht om belasting te heffen over je AOW én je pensioen. De loonheffing loopt dus gewoon door. Wat je wint, is het premiedeel (je betaalt geen Nederlandse premies volksverzekeringen meer) en de rechtszekerheid. De belasting zelf blijft.

De opgebouwde AOW zelf gaat wél volledig mee. Nederland en Panama hebben sinds 2005 een exportverdrag: een afspraak dat de uitkering ook in Panama volledig wordt uitbetaald. Ook een alleenstaande houdt daardoor de 70%-norm, het hogere AOW-bedrag voor alleenstaanden.

Dan de zorg. Er is geen CAK-route. Via het CAK blijven gepensioneerden in een verdragsland via Nederland verzekerd, maar Panama staat niet op die lijst. Je verzekert je dus volledig particulier. De verzekeraars hanteren instapgrenzen: boven een bepaalde leeftijd nemen ze je niet meer aan. Bij lokale verzekeraars ligt die grens rond de 65, bij internationale rond de 74.

Lees beide artikelen voordat je verder plant.

Met deze stap ontdek je waar in Panama je wilt wonen. Het land is drie landen in één:

• Panama-Stad. Een wereldstad met de beste ziekenhuizen en stadse prijzen.
• Boquete, in de hooglanden. Het expat-dorp op 1.200 meter. Het is er het hele jaar rond de twintig graden, met koele nachten.
• Coronado en de stranden. Warm en vochtig, een uur van de stad.

Verken ze alle drie. Doe dat in het regenseizoen, van mei tot en met november. Wie alleen het droge seizoen kent, kent het land niet.

Kijk ook eerlijk naar twee dingen:

• De veiligheid per wijk. Panama hoort bij de veiligste landen van Latijns-Amerika, maar de verschillen per buurt zijn echt.
• De taal. Buiten de expat-enclaves, de plekken waar veel buitenlanders wonen, is Spaans geen keuze maar een voorwaarde.

Met deze stap weet je wat het traject jullie gaat kosten. De rekentool hierboven rekent met jullie eigen verhuiskeuzes.

De grote eenmalige post is hier niet de verhuizing, maar het visumtraject. De advocaat, de leges (de kosten van de aanvraag), de apostilles (een internationaal echtheidsstempel op je documenten) en de vertalingen tellen samen op tot duizenden euro's per persoon. Daarna is het land betaalbaar, zeker met de wettelijke pensionado-kortingen. Alles loopt er in dollars.

In die dollar zit meteen een waarschuwing. Je AOW en pensioen komen binnen in euro's, maar je leeft in dollars. Dat wisselkoersrisico blijft altijd in je begroting zitten. Reken daarom met een marge, niet met de koers van vandaag.

Met deze stap weet je of het hele gezin achter het plan staat. Er komen geen formulieren aan te pas, en toch mislukken hier de meeste trajecten. Bespreek deze vragen met je partner en, afhankelijk van hun leeftijd, met je kinderen:

• Waarom willen we dit?
• Wat geven we op?
• Wat is voor ieder van ons de voorwaarde om ja te zeggen?

Bij Panama wegen de afstand en de taal zwaar. Het is ruim tien uur vliegen, en familie komt minder vaak dan iedereen bij het afscheid belooft. Daar komt de som bij uit de stap over je inkomen en je zorg: wat houd je netto over na de Nederlandse belasting en de zorgpolis? Voer dat gesprek met de echte getallen op tafel.

Met deze stap sluit je de oriëntatie af met een streefdatum voor vertrek. Zie die datum niet als deadline, maar als kompas.

Deze klokken bepalen hier het tempo:

• De zorgacceptatie. Een verzekeraar moet je eerst aannemen. Regel dat vóór elke onomkeerbare stap.
• Het visumtraject. Dat duurt drie tot zes maanden.
• De documentenlogistiek. Apostilles en beëdigde vertalingen kosten tijd.

Een realistisch beeld: van serieus besluit tot alles geregeld duurt dit traject voor de meeste mensen zes tot twaalf maanden.

Je vult de datum hieronder in deze kaart in, en met invullen rond je de stap af. Je kunt je streefdatum altijd aanpassen. De planning past zich dan vanzelf aan.