Je eerste weken in Spanje vanuit België: de volgorde die het jaar erna bepaalt

In je eerste weken in Spanje gaat het niet om hard werken maar om de juiste volgorde. Vrijwel elk loket vraagt om het papier van een ander loket:

• de bank wil je NIE, je Spaanse identificatienummer;
• de gemeente wil je huurcontract;
• de vreemdelingendienst wil je inschrijving bij de gemeente;
• het gezondheidscentrum wil die inschrijving plus je recht op zorg;
• het Belgische consulaat wil je inschrijving bij de gemeente en je NIE.

Wie de keten kent, is in een paar weken door de basis heen. Wie willekeurig begint, verliest afspraken die weken kostten.

Wat regel je in de allereerste dagen?

Eén ding hangt nergens aan: een Spaans telefoonnummer.

De bankrekening volgt zodra je NIE er is, en dat krijg je bij je registratie. Tot die tijd betaal je met je Belgische rekening. Met NIE en paspoort kun je daarna bij de bank terecht.

Wie legaal in een EU-land woont, heeft bovendien recht op een basisbetaalrekening. Een bank mag die niet weigeren enkel omdat je er nog maar net woont. Wat je nodig hebt en wat zo'n rekening mag kosten, staat in het artikel over bank en betalen.

Waarom het padrón vóór al het andere komt

De inschrijving bij de gemeente, het empadronamiento, is het scharnier van de hele keten. De Spaanse overheid zegt het letterlijk: om je als inwoner te kunnen registreren, moet je bij je gemeente in het padrón staan. En het gezondheidscentrum, de school en de verkeersdienst vragen er net zo goed om. Daarvoor heb je een adres nodig dat je kunt aantonen, dus een huurcontract op je naam. Dat is de reden dat huren in het stappenplan vóór de registratie staat, en niet erna.

Daarna komt de registratie zelf: het groene registratiecertificaat bij de vreemdelingendienst of de politie van je provincie, op afspraak.

• De aanvraag hoort binnen drie maanden na je binnenkomst in Spanje te worden gedaan.
• Wie zich registreert, krijgt meteen een certificaat met naam, nationaliteit, adres, NIE en registratiedatum.
• Je NIE krijg je bij deze registratie automatisch.

Die afspraak is in populaire regio's schaars. Lees hoe je hem toch krijgt.

Welke nummers en passen komen daarna?

Wat	Waar	Wat ze willen zien	Termijn of doorlooptijd
Registratiecertificaat EU-burger	Oficina de Extranjería of politie, op afspraak	paspoort, padrón, bewijs van werk of van middelen en zorgdekking	aanvragen binnen 3 maanden na binnenkomst
Número de la Seguridad Social	Tesorería General de la Seguridad Social	modelo TA.1, paspoort of NIE; bij een baan vraagt de werkgever het aan	beslissing binnen maximaal 45 dagen, daarna geldt de aanvraag als toegekend
Zorgpas (tarjeta sanitaria)	het centro de salud van je adres	empadronamiento en het recht op zorg via het INSS; Madrid vraagt geen leges	per regio; Madrid wil een volante jonger dan 90 dagen bij wijzigingen
Auto op Spaans kenteken	DGT, na ITV en belastingaangifte	NIE, padrón, autopapieren	30 dagen na vestiging; tijdelijk kenteken mogelijk
Inschrijving bij het Belgische consulaat	online via e-Consul, anders per mail aan je consulaat	volante de empadronamiento familiar en een kopie van je NIE	zodra je padrón en NIE hebt

Het Número de la Seguridad Social, je nummer bij de Spaanse sociale zekerheid, is het nummer waar zorg en werk aan hangen. Elke burger of werknemer zonder zo'n nummer kan het aanvragen met modelo TA.1 en een identiteitsbewijs. Ga je in loondienst, dan moet je werkgever het voor je aanvragen. De Seguridad Social heeft maximaal 45 dagen om te beslissen. Zwijgt ze langer, dan geldt de aanvraag als toegekend.

Hoe je vervolgens in het zorgstelsel komt, via werk, via het Belgische S1 of via de universele toegang, staat in het artikel over de Spaanse zorg.

De zorgpas haal je bij het gezondheidscentrum van je woonadres. Madrid laat zien hoe regio's dat doen:

• je moet in de regio ingeschreven staan in het padrón;
• het INSS, het Spaanse instituut voor de sociale zekerheid, moet je recht op zorg hebben erkend;
• als buitenlander heb je een geldig verblijfsdocument nodig.

De pas zelf kost geen leges, en de geldigheid volgt die van je registratiecertificaat.

Schrijf je in bij het Belgische consulaat

Dat kan pas als je niet meer in een Belgische gemeente ingeschreven staat. Je afvoering vóór vertrek was dus de eerste stap. Welk consulaat het jouwe is, hangt af van waar je woont: Madrid, Alicante, Barcelona of Santa Cruz de Tenerife. De ereconsulaten, zoals in Málaga, Valencia en Sevilla, hebben minder bevoegdheden.

Het snelst gaat het zo:

• Schrijf je online in via e-Consul, met je eID, je pincode en een kaartlezer.
• Voeg een recente volante de empadronamiento familiar toe, het uittreksel van de inschrijving van je gezin bij de gemeente.
• Voeg een kopie van je NIE toe.

Lukt het online niet, mail dan naar je consulaat. De ambassade raadt de inschrijving sterk aan: je hebt ze nodig voor een nieuw paspoort of een nieuwe eID, voor attesten en om te stemmen.

De klok die iedereen vergeet: de auto

Wie met de eigen auto kwam, heeft de kortste termijn van allemaal. De Spaanse belastingdienst is er duidelijk over: inwoners van Spanje mogen niet met een buitenlandse nummerplaat rijden. Je hebt 30 dagen om de auto in te schrijven. Zolang de procedure loopt, kun je een tijdelijk kenteken krijgen van de DGT, de Spaanse verkeersdienst. Wat die omzetting kost, welke vrijstelling je als verhuizer krijgt en wanneer je Belgische plaat terug naar de DIV gaat, staat in het artikel over je auto.

Begin de auto niet "als de dozen zijn uitgepakt". Dertig dagen zijn voorbij voordat je je registratieafspraak hebt gehad, en de vrijstelling van de registratiebelasting hangt aan een eigen termijn. Zet de ITV-keuring in dezelfde week als je padrón.

Regel nu al je digitale sleutel

Alles wat na de eerste weken met de Spaanse overheid moet, gaat online: je aangifte, een vers padrón-certificaat, je zorgregistratie inzien. Daarvoor bestaan twee sleutels. Ze doen in Spanje wat je eID en itsme in België doen.

Cl@ve kent vier registratiewegen op twee niveaus:

• Op basisniveau: online met automatische video-identificatie, of met een uitnodigingsbrief.
• Op gevorderd niveau: video-identificatie die een ambtenaar naloopt, met een elektronisch certificaat, of aan een balie.

Het basisniveau geeft toegang tot veel maar niet alle diensten.

Het certificado electrónico (elektronisch certificaat) van de FNMT, de Spaanse staatsdrukkerij, is gratis voor iedereen met een DNI (de Spaanse identiteitskaart) of NIE. Je haalt het met video-identificatie of aan een balie. Het werkt bij belastingdienst, gemeente en sociale zekerheid tegelijk.

Het slimme moment is de week waarin je toch al aan loketten staat. Met adres, padrón, certificaat, nummer, zorgpas, sleutel en consulaat is de basis rond. De school voor de kinderen loopt via dezelfde inschrijving, en de rest van het eerste jaar staat in het stappenplan van België naar Spanje.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject van België naar Spanje, stap 5.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Spanje.