Je eerste weken in Spanje: de volgorde die het jaar erna bepaalt

De eerste weken in Spanje zijn geen kwestie van hard werken maar van de juiste volgorde. Vrijwel elk loket vraagt om het papier van een ander loket: de bank wil je NIE, de gemeente wil je huurcontract, de vreemdelingendienst wil je inschrijving bij de gemeente, het gezondheidscentrum wil die inschrijving plus je recht op zorg. Wie de keten kent, is in een paar weken door de basis heen. Wie willekeurig begint, verliest afspraken die weken kostten.

Wat regel je in de allereerste dagen?

Twee dingen die nergens aan hangen: een Spaans telefoonnummer en de bankrekening. Met je NIE en paspoort kun je terecht; wie legaal in een EU-land woont, heeft bovendien recht op een basisbetaalrekening, en een bank mag die niet weigeren enkel omdat je er nog maar net woont. Wat je nodig hebt en wat zo'n rekening mag kosten, staat in het artikel over bank en betalen.

Waarom het padrón vóór al het andere komt

De inschrijving bij de gemeente, het empadronamiento, is het scharnier van de hele keten. De rijksoverheid zegt het letterlijk: om je als inwoner te kunnen registreren, moet je bij je gemeente in het padrón staan. En het gezondheidscentrum, de school en de verkeersdienst vragen er net zo goed om. Daarvoor heb je een adres nodig dat je kunt aantonen, dus een huurcontract op je naam. Dat is de reden dat huren in het stappenplan vóór de registratie staat, en niet erna.

Daarna komt de registratie zelf: het groene registratiecertificaat bij de vreemdelingendienst of de politie van je provincie, op afspraak. De aanvraag hoort binnen drie maanden na je binnenkomst in Spanje te worden gedaan, en wie zich registreert krijgt meteen een certificaat met naam, nationaliteit, adres, NIE en registratiedatum. Wie nog geen NIE heeft, krijgt hem bij deze registratie automatisch. Die afspraak is in populaire regio's schaars; lees hoe je hem toch krijgt.

Welke nummers en passen komen daarna?

Wat	Waar	Wat ze willen zien	Termijn of doorlooptijd
Registratiecertificaat EU-burger	Oficina de Extranjería of politie, op afspraak	paspoort, padrón, bewijs van werk of van middelen en zorgdekking	aanvragen binnen 3 maanden na binnenkomst
Número de la Seguridad Social	Tesorería General de la Seguridad Social	modelo TA.1, paspoort of NIE; bij een baan vraagt de werkgever het aan	beslissing binnen maximaal 45 dagen, daarna geldt de aanvraag als toegekend
Zorgpas (tarjeta sanitaria)	het centro de salud van je adres	empadronamiento en het recht op zorg via het INSS; Madrid vraagt geen leges	per regio; Madrid wil een volante jonger dan 90 dagen bij wijzigingen
Auto op Spaans kenteken	DGT, na ITV en belastingaangifte	NIE, padrón, autopapieren	30 dagen na vestiging; tijdelijk kenteken mogelijk

Het Número de la Seguridad Social is het nummer waar zorg en werk aan hangen. Elke burger of werknemer zonder zo'n nummer kan het aanvragen met modelo TA.1 en een identiteitsbewijs; ga je in loondienst, dan moet je werkgever het voor je aanvragen. De Seguridad Social heeft maximaal 45 dagen om te beslissen, en zwijgt ze langer, dan geldt de aanvraag als toegekend. Hoe je vervolgens in het zorgstelsel komt, via werk, via het S1 of via de universele toegang, staat in het artikel over de Spaanse zorg.

De zorgpas haal je bij het gezondheidscentrum van je woonadres. Madrid laat zien hoe regio's dat doen: je moet in de regio ingeschreven staan in het padrón, het INSS moet je recht op zorg hebben erkend, en als buitenlander heb je een geldig verblijfsdocument nodig; de pas zelf kost geen leges, en de geldigheid volgt die van je registratiecertificaat.

De klok die iedereen vergeet: de auto

Wie met de eigen auto kwam, heeft de kortste termijn van allemaal. De Spaanse belastingdienst is er duidelijk over: inwoners van Spanje mogen niet met een buitenlands kenteken rijden, en je hebt 30 dagen om de auto in te schrijven, met de mogelijkheid van een tijdelijk kenteken van de DGT zolang de procedure loopt. Wat die omzetting kost en welke vrijstelling je als verhuizer krijgt, staat in het artikel over je auto.

Begin de auto niet "als de dozen zijn uitgepakt". Dertig dagen zijn voorbij voordat je je registratieafspraak hebt gehad, en de vrijstelling van de registratiebelasting hangt aan een eigen termijn. Zet de ITV-keuring in dezelfde week als je padrón.

Regel nu al je digitale sleutel

Alles wat na de eerste weken met de Spaanse overheid moet, gaat online: je aangifte, een vers padrón-certificaat, je zorgregistratie inzien. Daarvoor bestaan twee sleutels. Cl@ve kent vier registratiewegen op twee niveaus: basis (online met automatische video-identificatie, of met een uitnodigingsbrief) en gevorderd (video-identificatie die een ambtenaar naloopt, met een elektronisch certificaat, of aan een balie). Het basisniveau geeft toegang tot veel maar niet alle diensten. Het certificado electrónico van de FNMT is gratis voor iedereen met een DNI of NIE, is te halen met video-identificatie of aan een balie, en werkt bij belastingdienst, gemeente en sociale zekerheid tegelijk.

Het slimme moment is de week waarin je toch al aan loketten staat. Met adres, padrón, certificaat, nummer, zorgpas en sleutel is de basis rond; de school voor de kinderen loopt via dezelfde inschrijving, en de rest van het eerste jaar staat in het traject op /spanje.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Spanje of ga meteen naar stap 5.1 in het open stappenplan.