Naar school in Spanje vanuit België: drie soorten scholen, en een adres dat kiest

Spanje kent drie soorten scholen, en de namen zeggen precies hoe de rekening loopt:

• De público is openbaar en gratis.
• De concertado is een privéschool (vaak katholiek) die door de staat wordt bekostigd. Het onderwijs is formeel gratis, al vragen veel concertado's "vrijwillige" bijdragen van tientjes per maand.
• De privado is volledig privaat, met schoolgeld naar internationaal model.

Voor público en concertado geldt dezelfde toelating.

De onderwijswet (LOE) kent maar twee categorieën, publiek en privaat. De concertado is een private school die onder het régimen de conciertos, een bekostigingsovereenkomst met de overheid, onderwijs geeft dat de wet gratis verklaart.

Wat regel je in België met de leerplicht?

In België is er leerplicht van 5 tot 18 jaar. Wat je bij vertrek doet, hangt af van de officiële woonplaats (domicilie) van je kind:

• Je schrijft je kind uit bij de gemeente en het woont officieel in Spanje. Dan valt het onder de Spaanse leerplicht, niet meer onder de Belgische.
• Je kind blijft in België gedomicilieerd, bijvoorbeeld omdat je voor minder dan een volledig schooljaar vertrekt. Dan moet het ook aan de Belgische leerplicht voldoen. Je stuurt dan bij het begin van elk schooljaar het formulier leerplichtcontrole en een attest van inschrijving van de Spaanse school naar de cel Leerplichtcontrole van AGODI, het Agentschap voor Onderwijsdiensten.

Waarom dat telt: AGODI vergelijkt de leerlingenlijsten met het Rijksregister. Staat je kind nog in het Rijksregister maar op geen enkele leerlingenlijst, dan krijg je een brief. Een correcte afvoering bij je gemeente voorkomt dat.

Vraag bij vertrek aan de Vlaamse school de laatste rapporten en een attest van gevolgde studies. Die zijn handig bij de Spaanse inschrijving, en later als je kind terugkomt.

Je woonadres is je schoolkeuze

De toelating loopt per regio, maar de prioriteitscriteria zijn landelijk vastgelegd. Ze gelden alleen als er meer aanvragen dan plaatsen zijn. Eerst tellen:

• broers of zussen op school;
• de nabijheid van je woonadres of van het werk van een van de ouders;
• het gezinsinkomen per hoofd.

Daarna wegen mee: ouders die op de school werken, een groot of eenoudergezin, een meerling, pleegzorg, een handicap in het gezin. Geen van die criteria mag meer dan 30% van de maximale score opleveren, behalve de nabijheid van je adres, die daar bovenuit mag.

Precies daarom is je inschrijving bij de gemeente, het empadronamiento uit fase 4 van het stappenplan, ook de sleutel tot de school. Je woonkeuze bepaalt je scholenlijst. Wie eerst een school zoekt en daarna een huis, doet het in de verkeerde volgorde.

De reguliere aanvraagperiode valt in het voorjaar voor het schooljaar dat in september begint. Madrid laat zien hoe strak die kalender is:

Stap (Madrid, schooljaar 2026/27)	Wanneer
Aanvraag indienen, op papier of online	11 tot en met 25 maart 2026
Definitieve lijsten van toegelaten leerlingen	27 mei 2026
Inschrijven infantil, primaria en speciaal onderwijs	11 tot en met 25 juni 2026
Inschrijven ESO en bachillerato	11 juni tot en met 3 juli 2026

Kom je buiten die periode aan, en dat doen emigranten bijna per definitie, dan is er een vaste route. De regionale plaatsingsdienst (in Madrid de Servicio de Apoyo a la Escolarización, SAE) wijst een school met plek toe. Die dienst doet dat ook voor wie in de reguliere ronde nergens terechtkon. Je kind komt dus altijd ergens terecht; alleen kies je bij late instroom uit wat er over is.

Zonder Spaans instromen: het is geregeld

De Spaanse leerplicht loopt van 6 tot 16 jaar. Een kind dat geen Spaans spreekt, is voor het systeem geen uitzondering maar een bekende situatie. De wet garandeert de instroom op de leerplichtige leeftijd, rekening houdend met kennis, leeftijd en schoolgeschiedenis.

Madrid noemt een kind dat na de start van de primaria (de lagere school) het Spaanse systeem binnenkomt een leerling met integración tardía, late instroom. Na een beginevaluatie bepaalt Madrid of de drempel de taal is, een achterstand op het niveau van de klas, of allebei.

De opvang heeft daar een naam: het aula de enlace, letterlijk "verbindingsklas". Die is er voor kinderen zonder Spaans vanaf het derde jaar van de primaria en in de rest van het verplichte onderwijs. Het is nadrukkelijk geen aparte klas. De ondersteuning loopt gelijktijdig met de plaatsing in de gewone groep, waarmee het kind zo veel mogelijk uren van de week deelt. Het doel is zo snel mogelijk volledig in te stromen.

Een tweede maatregel is plaatsing in één klas lager dan de leeftijd zou geven, alleen binnen dezelfde fase. Jonge kinderen (kleuters, eerste jaren primaria) starten meestal direct in de gewone klas. Op die leeftijd is onderdompeling de snelste leraar.

Wat dit voor jullie keuze betekent: informeer bij de regio (niet alleen bij de school) welke taalondersteuning er is, zeker voor tieners. Voor hen is de overgang het zwaarst, en maakt een goede opvangklas het verschil tussen een zwaar jaar en een verloren jaar.

Nog twee praktische dingen:

• Schoolboeken en materialen zijn niet overal gratis. Veel regio's hebben leensystemen; vraag ernaar bij de inschrijving.
• Neem naar die inschrijving mee wat elke Spaanse ouder meeneemt: identiteitsbewijzen, je empadronamiento en het vaccinatieboekje.

In tweetalige regio's krijgt je kind les in of mét de regionale taal. Dat wist je al uit de regiokeuze, en op school wordt het concreet. Hoe de inschrijving in de keten van je eerste weken valt, staat in het artikel over je eerste weken.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject van België naar Spanje, stap 5.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Spanje.