Op afstand werken voor je Nederlandse werkgever vanuit het buitenland

Werk je in loondienst bij een Nederlands bedrijf en wil je onderweg doorwerken, dan moet eerst je werkgever ja zeggen. Een recht om vanuit het buitenland te werken heb je niet. Zegt hij ja, dan regelen jullie samen drie dingen: wie je loon belast, waar je verzekerd bent, en welke papieren erbij horen. Binnen de EU blijf je vaak Nederlands verzekerd, met een A1-verklaring. Buiten de EU hangt veel af van hoe lang je weggaat.

Drie dingen om vooraf te weten:

• Je werkgever moet je verzoek alleen overwegen. Hij mag het afwijzen.
• Zolang Nederland je loon mag belasten, houdt je werkgever gewoon loonheffing in.
• Ga je langer dan een jaar weg en werk je buiten de EU, dan stopt je verplichte verzekering voor WW, WIA en Ziektewet. Je hebt dan 13 weken om je vrijwillig te verzekeren.

Mag ik van mijn werkgever vanuit het buitenland werken?

Alleen als hij instemt. De Wet flexibel werken zegt: "De werkgever overweegt het verzoek van de werknemer om aanpassing van de arbeidsplaats". Wijst hij het af, dan moet hij met je overleggen. Bij je werktijden en je aantal uren heb je meer recht dan bij de plek waar je werkt.

Er was een wetsvoorstel om dat te veranderen, de Wet werken waar je wilt. De Eerste Kamer heeft het op 26 september 2023 verworpen. Het is dus geen wet geworden.

Leg de afspraak daarom op papier: in welke landen je werkt, hoe lang, en wat er gebeurt als de reis anders loopt.

Wie belast mijn loon?

De Belastingdienst schrijft: "Mag Nederland belasting heffen over uw loon, dan moet uw Nederlandse werkgever loonheffingen (loonbelasting en, bij verzekeringsplicht, ook premie volksverzekeringen en premies werknemersverzekeringen) inhouden." Wie mag heffen, hangt af van waar je voor de belasting woont. Dat is iets anders dan waar je staat ingeschreven; zie ingeschreven blijven of uitschrijven.

Jouw situatie	Wat er gebeurt met je loon
Je woont voor de belasting nog in Nederland	Nederland belast je loon. Het werkland mag soms ook heffen. Met een belastingverdrag kan de 183-dagenregeling helpen.
Je woont voor de belasting in een ander land	Dat land mag bijna altijd heffen. Je werkgever houdt dan meestal geen loonheffing in.
Je woont voor de belasting nergens	Er is geen verdrag dat de heffing verdeelt. Nederland blijft je loon meestal belasten.

De 183-dagenregeling staat in de meeste belastingverdragen. Je loon blijft dan in je woonland belast als je hooguit 183 dagen in het werkland bent, je werkgever daar niet gevestigd is, en je loon niet ten laste komt van een vestiging daar. Alle dagen tellen mee, ook weekends en vakantiedagen, en een dagdeel telt als een hele dag. Of die 183 dagen per kalenderjaar, per belastingjaar of per twaalf maanden worden geteld, verschilt per verdrag. Uitleg en de grenzen per land in digitale nomade: belasting en verzekering.

Drie grenzen aan die regeling:

• Ze is voor werknemers. Werk je ook als zelfstandige, dan geldt voor dat deel een ander verdragsartikel: het werkland mag meestal pas heffen als je er een vaste inrichting hebt, zoals een kantoor.
• Ze verdeelt tussen een woonland en een werkland. Zonder woonland kun je er geen beroep op doen.
• Ze staat alleen in een verdrag. Zonder verdrag heft Nederland door, en geeft het alleen een vrijstelling voor loon waarover je in het werkland echt belasting betaalt.

Zonder woonland helpt die regeling niet. Een verdrag verdeelt het recht om te heffen tussen een woonland en een werkland. Heb je geen woonland, dan valt er niets te verdelen. De Nederlandse wet zegt dan: werk voor een Nederlandse werkgever dat je deels buiten Nederland doet, "wordt geacht geheel in Nederland te zijn vervuld". Dat is alleen anders als je loon echt in een ander land belast wordt. Zonder woonland gebeurt dat meestal niet. Wat dat voor je aftrekposten betekent, staat in box 3, je bv en erven als je nergens woont.

Elk werkland heeft daarnaast eigen regels over wanneer je er inwoner wordt voor de belasting. Meestal is dat na 183 dagen, maar veel landen hebben een tweede regel die eerder ingaat, zoals een woning of je economisch middelpunt. En werk dat je in een land doet, telt daar vaak sowieso als binnenlands inkomen, ook als je werkgever in Nederland zit. Vraag het na vóór een lang verblijf op één plek.

Waar ben ik verzekerd binnen de EU?

Binnen de EU, de EER en Zwitserland bepalen Europese regels in welk land je verzekerd bent. Voor telewerken zegt de SVB: werk je in Nederland en ga je tijdelijk telewerken vanuit een andere lidstaat, "dan blijft u in veel gevallen sociaal verzekerd in Nederland als u dit minder dan 24 maanden gaat doen en u in deze periode volledig vanuit de andere lidstaat telewerkt."

Het bewijs daarvan is de A1-verklaring: een formulier dat laat zien in welk land je premies betaalt. Je werkgever vraagt hem gratis online aan bij de SVB. Zonder A1 kun je een boete krijgen van de arbeidsinspectie in het land waar je werkt. Een A1 is hooguit 24 maanden geldig.

Werk je kort na elkaar in meerdere EU-landen, zonder dat je ergens woont? Dan is minder duidelijk welk land bevoegd is. Leg je route vooraf voor aan de SVB.