Leerplicht op wereldreis: wat mag er met je kind?
Blijft je gezin ingeschreven, dan blijft je kind leerplichtig in Nederland, en is extra vrij hooguit tien dagen per schooljaar zonder de leerplichtambtenaar. Schrijf je je uit, dan geldt de Nederlandse leerplichtwet niet meer. Afstandsonderwijs kan via Stichting NOB.
4 min lezen
Geschreven en nagelopen door Auke, op , aan de hand van de bronnen onderaan. Klopt er iets niet meer? Meld het hieronder, ik pas het aan.
Blijft jullie gezin in Nederland ingeschreven, dan blijft je kind leerplichtig in Nederland. Extra vrij buiten de schoolvakanties is dan hooguit tien dagen per schooljaar, tenzij de leerplichtambtenaar meer toestaat. Schrijven jullie je uit, dan geldt de Nederlandse leerplichtwet niet meer. Voor veel gezinnen beslist dit de vraag of ze ingeschreven blijven of zich uitschrijven.
Voor wie geldt de Nederlandse leerplicht?
De Rijksoverheid schrijft: alle kinderen tussen 5 en 16 jaar die in Nederland wonen, zijn leerplichtig. En: woon je met je kind in het buitenland en sta je daar als inwoner ingeschreven, dan val je niet onder de Nederlandse leerplichtwet.
| Jullie situatie | Leerplicht | Wat je regelt |
|---|---|---|
| Ingeschreven, reis binnen de schoolvakanties | gewoon naar school | niets |
| Ingeschreven, reis buiten de vakanties | blijft gelden | toestemming van de school (tot tien dagen) of de leerplichtambtenaar |
| Ingeschreven, kind op een school in het buitenland | vrijstelling mogelijk | elk jaar vóór 1 juli een verklaring van die school |
| Uitgeschreven, inwoner van een ander land | Nederlandse wet geldt niet | de regels van dat land |
| Uitgeschreven, nergens inwoner | geen bron zegt wat er geldt | zorg voor onderwijs en bewaar wat je kind doet |
Hoeveel vrij mag mijn kind krijgen?
Weinig. De Leerplichtwet kent twee soorten extra verlof:
- Vakantie buiten de schoolvakanties. Alleen als je door het werk van een ouder niet in de vakanties weg kunt, eenmaal per schooljaar, voor hooguit tien dagen, en niet in de eerste twee weken van het schooljaar.
- Andere gewichtige omstandigheden. De directeur van de school mag tot tien dagen geven. Gaat het om meer dan tien dagen, dan beslist de leerplichtambtenaar van je gemeente.
De Rijksoverheid is duidelijk: "Langer op vakantie gaan buiten de schoolvakanties mag niet van de wet." Je vraagt verlof acht weken of eerder aan, en wie zonder toestemming gaat, kan een boete krijgen.
Staat de leerplichtambtenaar een wereldreis toe?
Dat staat nergens. Stichting NOB, het kenniscentrum voor Nederlands onderwijs in het buitenland, schrijft dat een ingeschreven kind buiten de vakanties alleen mee mag met een akkoord van de leerplichtambtenaar. Of en wanneer die dat geeft, is aan de gemeente.
Ga vroeg in gesprek, ruim voor je iets boekt. Neem een plan mee voor het onderwijs onderweg: welke aanbieder, hoeveel uur per week, en wie lesgeeft. Zonder akkoord riskeer je een boete.
Zijn er vrijstellingen?
De Leerplichtwet kent er een paar, maar die passen zelden bij een reis:
- Een school in het buitenland. Staat je kind ingeschreven bij een school buiten Nederland en gaat het daar geregeld naartoe, dan kan het vrijgesteld worden. Je levert elk jaar vóór 1 juli een verklaring van die school in bij je gemeente. Voor een gezin dat elke paar maanden verhuist, is dat zelden haalbaar.
- Bezwaar tegen de richting. Wie bezwaar heeft tegen de richting van alle scholen in de buurt, kan vrijstelling krijgen. Dat is in de praktijk de route naar thuisonderwijs, maar het is geen reisregeling, en de staatssecretaris kondigde in december 2025 aan er snel over te willen besluiten.
- Een trekkend bestaan. Die vrijstelling is voor kermis, circus en schippers. Of een gezin dat op een zeilboot woont daaronder valt, hebben we niet bij een bron kunnen vinden.
En als we ons uitschrijven?
Dan geldt de Nederlandse leerplichtwet niet meer. Stichting NOB wijst erop dat de leerplicht daarmee niet vervalt: dan gelden de regels van het land waar je woont. Voor een gezin dat nergens woont, zegt geen enkele bron wat er dan geldt. Zorg in elk geval dat je kind onderwijs krijgt, en bewaar wat het doet. Dat helpt bij de terugkeer.
Hoe leert mijn kind onderweg?
Stichting NOB werkt in opdracht van het ministerie van OCW en noemt aanbieders van afstandsonderwijs, die online lesgeven aan kinderen waar ook ter wereld. Een paar dingen om te weten:
- Scholen en aanbieders die bij NOB zijn aangesloten, krijgen subsidie van de overheid. Die subsidie gaat naar de school, niet naar jou: je betaalt zelf.
- Een van de aanbieders noemt een prijs vanaf € 1.250 op jaarbasis. Een volledig programma met een leerkracht kost meer.
- Een NTC-school geeft gemiddeld tweeënhalf uur per week Nederlandse taal en cultuur. Dat is een aanvulling, geen volledig onderwijs.
Hoe gaat het als we terugkomen?
De school of aanbieder van onderweg levert een onderwijskundig rapport en toetsgegevens aan. Daarmee bepaalt de nieuwe school in Nederland het niveau. Een verplichte toets bij terugkeer hebben we niet gevonden. Vraag het rapport dus al bij de start van het afstandsonderwijs, zodat je weet wat je terugkrijgt.
In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject, stap 4.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject voor onderweg of ga meteen naar stap 4.1 in het open stappenplan.
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- Rijksoverheid — nieuws van 18 december 2025: snel een besluit voor ouders met richtingsbezwaren — rijksoverheid.nl
- Leerplichtwet 1969, artikelen 5, 13a en 14 — vrijstellingen en extra verlof — wetten.overheid.nl
- Rijksoverheid — leerplicht en kwalificatieplicht, voor kinderen die in Nederland wonen — rijksoverheid.nl
- Rijksoverheid — leerplicht en een school in het buitenland — rijksoverheid.nl
- Rijksoverheid — leerplicht en schoolvakanties — rijksoverheid.nl
- Stichting NOB — leerplicht als je in het buitenland bent — stichtingnob.nl
- Stichting NOB — organisaties voor online onderwijs — stichtingnob.nl
Verder lezen
- OnderwegOnderweg4 min
Wereldzeilen onder Nederlandse vlag: zeebrief, ICC en douane
Voor een verre zeilreis heb je een zeebrief nodig als bewijs dat je jacht Nederlands is, een vaarbewijs met ICC, een geregistreerde marifoon en een bewijs van betaalde btw. Bij elke keer dat je de Schengengrens over vaart, meld je je bij de Marechaussee.
Bijgewerkt 25 oktober 2026
- OnderwegOriëntatie4 min
Op wereldreis: ingeschreven blijven of uitschrijven?
Ben je in een jaar meer dan acht maanden buiten Nederland, dan moet je je uitschrijven, ook op wereldreis. Korter weg blijf je ingeschreven. Die ene keuze bepaalt je zorgverzekering, je AOW, de kinderbijslag en de leerplicht.
Bijgewerkt 25 oktober 2026
- OnderwegJe basis in Nederland4 min
Zorgverzekering op wereldreis: houden, aanvullen of vervangen
Blijf je ingeschreven en ben je korter dan een jaar weg, dan houd je je basisverzekering, maar die vergoedt in het buitenland hooguit het Nederlandse tarief. Schrijf je je uit, dan stopt hij en regel je zelf een internationale zorgverzekering.
Bijgewerkt 25 oktober 2026