Met pensioen op wereldreis: je AOW, de AIO-aanvulling en het levensbewijs

Ga je met pensioen op reis, dan is één vraag de sleutel: ziet de SVB je nog als inwoner van Nederland? Zolang dat zo is, verandert er aan je AOW niets. Bij een tijdelijke reis van korter dan een jaar is dat meestal het geval, ook als je je bij de gemeente moet uitschrijven. Een AIO-aanvulling stopt wel al veel eerder: na 91 dagen buiten Nederland. En ben je geen inwoner meer, dan geef je wijzigingen zelf door, kan de SVB een levensbewijs vragen en kan je AOW lager worden.

Drie dingen om vooraf te weten:

• Je AOW hangt aan het oordeel van de SVB, niet aan je inschrijving bij de gemeente.
• Met een AIO-aanvulling mag je hooguit 91 dagen per jaar weg.
• Een zorgverzekering via het CAK kan alleen als je in een EU-land of een verdragsland woont.

Blijft mijn AOW gelijk?

Ja, zolang de SVB je als ingezetene ziet. De SVB werkt daarvoor met haar beleidsregel SB1027. Korter dan een jaar weg, en tijdelijk: je blijft ingezetene. Langer dan een jaar, maar niet definitief: het eerste jaar nog. Voor onbepaalde tijd weg: vanaf de dag van vertrek niet meer. Meer over die toets in op wereldreis: ingeschreven blijven of uitschrijven.

Ben je geen ingezetene meer, dan zegt de SVB: "Of uw AOW verandert, hangt af van uw persoonlijke situatie en het land waar u gaat wonen." Ook de inhoudingen kunnen veranderen, zodat er een ander bedrag op je rekening komt. Laat de SVB dat vóór vertrek uitrekenen.

Wanneer kan mijn AOW lager worden?

De SVB schrijft: "In sommige landen betalen we namelijk een lagere AOW." De regel staat in artikel 9a van de AOW, en die is kort: woon je niet in Nederland, dan krijg je het AOW-bedrag voor een gehuwde. Netto is dat 50 procent van het minimumloon, in plaats van 70 procent voor een alleenstaande. De wet vraagt niet waar je dan wél woont. Ook wie nergens woont, valt eronder zodra de SVB je niet meer als inwoner van Nederland ziet.

Er is één uitzondering: je woont "in een land" waarmee Nederland hierover een verdrag heeft. Dat zijn de landen van de EU en de EER, Zwitserland, het Caribisch deel van het Koninkrijk en de verdragslanden op de lijst van de SVB, zoals Australië, Canada, de Verenigde Staten, Marokko en Turkije. Woon je daar, dan houd je het alleenstaandenbedrag. Woon je nergens, dan kun je niet laten zien dat je in zo'n land woont, en blijft volgens de wettekst het lagere bedrag staan. De regering zei het in 1998 zo: "De AOW zal altijd naar de norm van een gehuwde worden betaald." Een rechter heeft dit nog nooit beslist voor iemand op een boot of op reis.

Voor wie getrouwd is of samenwoont, verandert er niets: die krijgt al het gehuwdenbedrag. Voor een alleenstaande scheelt het in 2026 ruim € 500 bruto per maand. Een vrijwillige verzekering helpt hier niet: die telt voor je opbouw, niet voor de norm. De bedragen staan in je Nederlandse pensioen in het buitenland.

Houd je je boot in één land, bijvoorbeeld met een vaste ligplaats in Spanje of op Curaçao, leg dat dan aan de SVB voor: dan is er wél een land waar gecontroleerd kan worden. Welk land de SVB in de praktijk aanhoudt als je geen adres hebt, staat nergens op papier. Vraag het vóór vertrek, schriftelijk, met je reisplan erbij.

Wat gebeurt er met een AIO-aanvulling?

De AIO-aanvulling is de aanvulling voor wie een onvolledige AOW heeft. Daar gelden strenge grenzen, volgens de SVB:

• Je mag hooguit 91 dagen (13 weken) per jaar buiten Nederland zijn.
• Loopt een verblijf over de jaarwisseling, dan mag het samen niet langer duren dan 91 dagen.
• Heeft je partner de AOW-leeftijd nog niet, dan mag die hooguit 28 dagen weg.

Ben je langer weg, dan stopt de AIO-aanvulling. Ben je terug, vraag hem dan meteen opnieuw aan. Ben je in een jaar langer dan 91 dagen weg, geef dat dan door aan de SVB. Vermogen buiten Nederland, zoals een huis of grond, telt mee. Een reis van een jaar en een AIO-aanvulling gaan dus niet samen.