EES, ETIAS en de 90 dagen: wat geldt voor jou, en wat voor je partner zonder EU-paspoort

Wat betekent dit voor mijn partner of kind?

Dat hangt af van twee dingen: of die een verblijfskaart heeft, en of die met jou reist.

Situatie	EES bij de Schengengrens	Hoe lang in de EU
Met een verblijfskaart als gezinslid van een EU-burger	niet geregistreerd	reist met jou mee: drie maanden per EU-land, zonder algemene tijdslimiet
Zonder verblijfskaart, reist met jou mee of komt bij jou	geregistreerd	hooguit drie maanden per EU-land, niet de 90 dagen binnen 180
Zonder verblijfskaart, reist alleen	geregistreerd	de gewone regel: 90 dagen binnen 180 in het Schengengebied

Een verblijfskaart is het verblijfsdocument dat een EU-land geeft aan het gezinslid van een EU-burger die daar woont. De Europese Commissie: wie die kaart heeft, wordt niet in het EES geregistreerd, "regardless of whether they are travelling with or without the family member". Zonder kaart wel.

Over de duur zegt Your Europe: gezinsleden van buiten de EU mogen met je meereizen of zich bij je voegen "gedurende opeenvolgende perioden van maximaal 3 maanden per bezocht EU-land". En: "Zij vallen niet onder de algemene tijdslimiet van maximaal 90 dagen binnen een periode van 180 dagen die geldt in het Schengengebied."

Drie dingen om daarbij te weten:

• Wie telt als gezinslid? Je echtgenoot, je kinderen, en ouders of grootouders die van je afhankelijk zijn. Een geregistreerd partner alleen als het land van bestemming dat partnerschap gelijkstelt met een huwelijk. Een partner met wie je samenwoont zonder huwelijk of partnerschap valt er niet zonder meer onder.
• Het geldt in andere EU-landen. In het land van je eigen nationaliteit, voor jou dus Nederland, gelden de Nederlandse regels.
• Heeft je partner een visum nodig? Dan moet een EU-land dat visum gratis en met voorrang behandelen, als je partner met jou reist of zich bij je voegt in een ander EU-land.

Reist je partner een stuk alleen, bijvoorbeeld vooruit naar een volgend land of terug naar familie, dan telt de gewone regel van 90 dagen binnen 180. Houd daarom per persoon een lijst bij van land, datum in en datum uit.

Wanneer gaat ETIAS in?

Dat staat nog niet vast. De officiële ETIAS-site van de EU zegt (stand 21 oktober 2026): "ETIAS is currently not in operation and no applications for travel authorisations are collected at this point. The European Union will inform about the specific date for the start of ETIAS several months prior to its launch." De Marechaussee zegt hetzelfde: "ETIAS is momenteel nog niet operationeel."

In april 2026 noemde de Europese Commissie nog eind 2026 als doel. Die zin is sinds de zomer van de officiële site verdwenen, zonder nieuwe datum. Volgens de pers rekent de EU op 2027, maar dat is niet officieel bevestigd.

Ook als ETIAS start, is er tijd. De EU kondigt de datum enkele maanden vooraf aan. Daarna komt een overgangsperiode van minstens zes maanden: je partner hoort dan al een ETIAS aan te vragen, maar wordt zonder ETIAS niet geweigerd. Dan volgt een gewenningsperiode van nog eens minstens zes maanden: alleen wie voor het eerst sinds het einde van de overgangsperiode binnenkomt, mag nog zonder.

Wat wel bekend is:

	ETIAS
Voor wie	reizigers zonder EU-paspoort die zonder visum naar Europa mogen
Kosten	€ 20; wie jonger is dan 18 of ouder dan 70 betaalt niets
Gezinslid van een EU-burger	gratis, als je partner of kind met jou meereist of naar jou toe komt in een ander EU-land dan Nederland
Geldig	3 jaar, of tot het paspoort verloopt
Aanvragen	online, vóór vertrek, via de officiële ETIAS-site of -app

Voor je partner of kind zonder EU-paspoort geldt, zodra ETIAS werkt:

• Met een verblijfskaart als gezinslid van een EU-burger, of met een verblijfsvergunning van een EU-land (ook een Nederlandse): geen ETIAS nodig.
• Zonder kaart of vergunning, en reist met jou mee of komt naar jou toe in een ander EU-land dan Nederland: wel een ETIAS, maar gratis. Je partner vinkt in het formulier "gezinslid van een EU-burger" aan en vult jouw gegevens in. Aan de grens moet hij of zij de familieband kunnen laten zien, dus neem de trouwakte of geboorteakte mee. Deze gratis ETIAS geldt niet voor een reis naar Nederland.
• Voor een reis naar Nederland, of als je partner alleen reist: een gewone ETIAS van € 20. Die geldt overal, ook als gezinslid.

Wie als gezinslid telt, is dezelfde kring als hierboven: echtgenoot, geregistreerd partner als het land dat gelijkstelt met een huwelijk, kinderen onder de 21 of afhankelijk, en afhankelijke ouders. Een samenwonende partner zonder huwelijk of partnerschap valt erbuiten en betaalt € 20.

Hoe plan ik de reis als gezin?

• Kijk welke paspoorten jullie samen hebben, en wie er geen EU-paspoort heeft.
• Ga na of een verblijfskaart mogelijk is. Je partner kan die aanvragen in een ander EU-land dan Nederland, als hij of zij daar langer dan drie maanden blijft.
• Plan de periodes waarin je partner alleen reist apart, met de teller van 90 dagen.
• Neem je trouwakte, partnerschapsakte of de geboorteakte van je kind mee. Bij een visumaanvraag, bij een gratis ETIAS en aan de grens moet je partner of kind laten zien dat hij of zij bij je gezin hoort.

Voor de visa buiten Europa, en of je daar mag werken, zie werken op een toeristenvisum of nomadenvisum.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject, stap 4.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject voor onderweg of ga meteen naar stap 4.2 in het open stappenplan.