Emigreren met kinderen: zo help je je kind door de verhuizing

Je kind helpen door een emigratie doe je in twee delen: vóór vertrek bereid je het voor op het afscheid, en na aankomst kijk je een paar maanden goed hoe het echt gaat. Dat tweede wordt vaak vergeten. Kinderen zijn flexibel, ze wennen wel, en ze klagen niet. Dat klopt vaak, maar het is niet het hele verhaal.

Voor jullie als ouders is emigreren een keuze. Voor een kind is het iets wat gebeurt. Het laat vrienden, school, opa en oma en vaste plekken achter, zonder dat het daar zelf om vroeg. Er gebeurt dan veel vanbinnen, ook als je er aan de buitenkant weinig van ziet.

Wat verandert er voor een kind?

Bijna alles tegelijk:

• Vrienden. De vriendschappen van school en de straat worden op afstand gezet.
• School. Een nieuwe klas, andere regels, en vaak een andere taal.
• Familie. Opa en oma, neven en nichten zie je niet meer elke week.
• Vaste plekken. De eigen kamer, het park, de sportclub.
• Wie je bent. Een kind is ineens "de nieuwe", of "die Nederlander".

Sommige kinderen laten dat duidelijk merken. Andere houden het juist voor zich, om hun ouders niet tot last te zijn. Dat een kind niet klaagt, betekent dus niet dat het er niets van merkt.

Hoe bereid je je kind voor?

Zo help je je kind in de maanden voor vertrek:

• Vertel het op tijd. Een paar maanden vooraf, zodra het besluit vaststaat. Zeg er duidelijk bij dat jullie er gaan wonen, en dat het geen lange vakantie is.
• Laat ruimte voor verdriet en boosheid. Je hoeft het niet op te lossen. Luisteren is genoeg.
• Laat je kind meebeslissen waar dat kan. Welke spullen meegaan, hoe de nieuwe kamer wordt, wat jullie de eerste week gaan doen.
• Maak het afscheid concreet. Een afscheidsfeestje, een fotoboek met vrienden en vaste plekken, en de adressen en nummers van vrienden om mee te nemen.
• Spreek vaste momenten af om contact te houden. Een vaste avond om met vrienden of opa en oma te videobellen werkt beter dan "we bellen nog wel".
• Laat de nieuwe plek alvast zien. Foto's van het huis en de school, de buurt op de kaart, een paar woorden in de nieuwe taal.

Heb je na een scheiding samen het gezag? Dan heb je eerst de toestemming van de andere ouder nodig, of van de rechter. Dat gaat vóór alles.

Waar let je op na aankomst?

Wennen gaat niet in een rechte lijn. De eerste weken zijn vaak spannend en nieuw. Het moeilijke moment komt soms pas later, als het nieuwe eraf is en de oude vrienden ver weg voelen.

Een kind zegt zelden "ik heb heimwee". Je merkt het eerder hieraan:

• Het slaapt slechter, of heeft vaker buikpijn of hoofdpijn.
• Het trekt zich terug, of is juist snel boos.
• Het wil niet naar school, of vertelt er niets over.
• Het zoekt alleen nog contact met vrienden in Nederland, en heeft geen zin in nieuwe.

Wat helpt:

• Vraag ernaar op een rustig moment, in de auto of bij het naar bed gaan. Niet alleen "hoe was school?", maar ook "wat was vandaag het lastigst?".
• Zoek een club, sport of hobby. Daar maakt een kind vaak sneller vrienden dan in de klas, ook als de taal nog moeilijk is.
• Houd de oude vriendschappen aan, naast de nieuwe. Videobellen met vrienden in Nederland helpt, zolang er ook ruimte blijft voor nieuwe vrienden.
• Praat met de school. Vertel de leerkracht of mentor dat jullie net verhuisd zijn, en vraag of er iemand is die nieuwe leerlingen begeleidt.
• Wees eerlijk over je eigen moeite. Kinderen voelen spanning bij hun ouders heel goed aan. Als jij zegt dat je ook weleens heimwee hebt, durft je kind het makkelijker te zeggen.