Terug naar Nederland verhuizen: wat je in de eerste maanden moet regelen

Je bent Nederlander, je spreekt de taal en je weet hoe het land werkt. Dat maakt terugkomen verraderlijk: je verwacht een formaliteit, en je krijgt een traject. Voor de administratie ben je geen terugkeerder maar iemand die zich vestigt, met dezelfde termijnen als ieder ander die hier komt wonen.

Dit artikel loopt de eerste maanden langs, in de volgorde waarin de dingen van elkaar afhangen.

Alles hangt aan de inschrijving

Blijf je langer dan vier maanden, dan schrijf je je binnen vijf dagen na aankomst in bij de gemeente waar je gaat wonen. Iedereen die meeverhuist, komt in persoon mee. Je neemt een geldig legitimatiebewijs mee en een bewijs dat je op het adres mag wonen: een huurcontract, een koopakte of een toestemmingsverklaring van de hoofdbewoner.

De vijf dagen zijn niet het probleem. De afspraak is het probleem: gemeenten hebben wachttijden, en de overheid raadt zelf aan de afspraak al een paar weken vóór je vertrek te maken. Vraag dan meteen welke documenten jouw gemeente wil zien, want dat verschilt. De gemeente mag extra bewijs vragen dat je Nederlander bent, en voor een kind dat in het buitenland is geboren of een huwelijk dat daar is gesloten, wil ze de akte zien.

Die akten moeten meestal gelegaliseerd zijn of een apostille dragen, en dat kan alleen in het land waar ze zijn afgegeven. Regel het dus vóór je vertrekt. Vertalen hoeft alleen als de akte niet in het Nederlands, Engels, Frans of Duits is.

Waarom dit vooraan staat: zonder inschrijving heb je geen adres in de basisregistratie, en daaraan hangt alles. Een bankrekening, DigiD, toeslagen, en zelfs de douanevrijstelling voor je inboedel, want de verhuizer moet je bewijs van inschrijving kunnen laten zien.

Heb je bij aankomst nog geen woning, dan kun je tijdelijk op een briefadres staan, met schriftelijke toestemming van wie daar woont.

Je zorgverzekering: vier maanden, en hij werkt terug

Wie in Nederland woont, moet een basisverzekering hebben. Je hebt vier maanden na aankomst om hem af te sluiten, ook als je buitenlandse polis nog loopt. Sluit je hem binnen die termijn, dan werkt hij terug tot de dag waarop je verzekeringsplicht ontstond. Dat betekent twee dingen: zorg uit die eerste maanden is gedekt, en je betaalt de premie over die maanden ook.

Wacht je te lang, dan krijg je een brief van het CAK. Doe je daarna drie maanden niets, dan volgt een boete van € 529,74, daarna een tweede, en daarna sluit het CAK zelf een verzekering voor je af.

De verzekeraar moet je voor de basisverzekering accepteren. Voor een aanvullende verzekering mag hij je weigeren.

Je rijbewijs heeft een houdbaarheidsdatum

Kom je van buiten de EU, dan mag je na je inschrijving nog 185 dagen op je buitenlandse rijbewijs rijden. Daarna is het hier niets meer waard. Omwisselen kan alleen als het land op de lijst staat, en alleen met een rijbewijs dat nog geldig is.

Er is één regel die speciaal voor terugkeerders bestaat, en die bijna niemand kent. Haalde je na juli 1985 in Nederland je rijbewijs en wisselde je het later om voor een buitenlands? Dan kun je het terugruilen voor een Nederlands. Ook als het land waar je woonde niet op de lijst staat.

Met een rijbewijs uit de EU mag je blijven rijden tot vijftien jaar na de afgifte. Is het ouder dan vijftien jaar maar nog niet verlopen, dan heb je nog twee jaar vanaf de dag dat je hier kwam wonen.

Je AOW-gat blijft

Elk jaar dat je in het buitenland woonde en niet verzekerd was, kost je twee procent van je AOW. Dat is niet meer te repareren. Vrijwillig doorverzekeren had binnen een jaar na je vertrek gemoeten, en de inkoopregeling is er alleen voor mensen die nooit eerder verplicht verzekerd waren. Wie hier vóór zijn vertrek al AOW opbouwde, valt daarbuiten.

Vanaf je inschrijving bouw je weer op. Het pensioen dat je in het buitenland opbouwde, betaalt dat land later zelf uit, op zijn eigen pensioenleeftijd.

Zonder baan terug

Werkte je voor een buitenlandse werkgever, dan vraag je een werkloosheidsuitkering aan in het land waar je werkte, niet bij het UWV. Je buitenlandse arbeidsverleden telt in Nederland pas mee als je hier eerst weer gewerkt hebt en dan werkloos wordt. Het bewijs daarvoor is het formulier PD U1 van je laatste werkland. Vraag het aan voordat je vertrekt.

Je inboedel, als je van buiten de EU komt

Uit een EU-land verhuis je zonder douane. Van daarbuiten krijg je vrijstelling van invoerrechten en btw als je minstens twaalf maanden buiten de EU woonde, je de spullen minstens zes maanden in bezit en gebruik had, je ze invoert binnen twaalf maanden na je vestiging, en je ze de eerste twaalf maanden niet verkoopt, verhuurt of uitleent. De verhuizer doet de aangifte en wil een inventarislijst. Alcohol en tabak vallen erbuiten.

En verder

• Over het jaar van terugkeer doe je aangifte met het M-formulier, niet met de gewone aangifte. Vanaf je terugkeer geef je je wereldinkomen op.
• Komen er kinderen mee, dan geldt de leerplicht meteen, vanaf de eerste dag van de maand na hun vijfde verjaardag. Kinderbijslag komt niet vanzelf: je meldt je kind zelf bij de SVB.
• Heb je een partner zonder EU-paspoort, dan is dat het zwaarste deel van je terugkeer, en het eerste waar je mee moet beginnen. Voor die partner geldt de gewone route voor gezinsmigratie, met een inkomenseis waaraan je zonder Nederlandse baan niet voldoet.
• Heb je twee nationaliteiten en woonde je lang buiten de EU, kijk dan vóór alles of je nog Nederlander bent.

Let op één woord. De Remigratiewet klinkt alsof hij hierover gaat, maar hij regelt het omgekeerde: het vertrek van mensen úit Nederland naar hun land van herkomst. Wie terugkomt naar Nederland, heeft er niets aan.

De overheid heeft een eigen overzicht in zeven stappen, en dat is een goed begin. Wil je het op jouw aankomstdatum gezet, met alleen de stappen die voor jouw situatie gelden: dat doet het terugkeerplan van Vertrekklaar.