De inkomens- en zorgeis vanuit België: wat Spanje wil zien voordat je mag blijven

Blijf je langer dan drie maanden in Spanje en werk je er niet, dan moet je bij je registratie twee dingen aantonen. Zo staat het in artikel 7 van het Real Decreto 240/2007:

• voldoende middelen voor jezelf en iedereen die meekomt, zodat je geen beroep hoeft te doen op de Spaanse bijstand;
• een ziektekostenverzekering die alle risico's in Spanje dekt.

De Spaanse route heeft geen puntensysteem en geen visum, maar deze ene toets heeft hij wél.

Dit artikel gaat over wat die twee eisen precies inhouden. Waar ze in je traject vallen, staat in het artikel over het registratiecertificaat; dat je ze überhaupt hebt, ontdekte je in de oriëntatie.

Eerst: geldt de eis wel voor jou?

Artikel 7 kent vier verblijfsgronden, en maar één daarvan draagt dit huiswerk. Werk je in Spanje, in loondienst of als autónomo (zelfstandige), dan val je onder de Spaanse sociale zekerheid en is er niets aan te tonen. Je arbeidscontract of inschrijving ís je bewijs. De uitvoeringsregeling laat het loket die gegevens zelfs rechtstreeks bij de Seguridad Social of de belastingdienst nakijken als je daarvoor toestemming geeft.

Verblijfsgrond (artikel 7)	Wat je aantoont
Werknemer of zelfstandige	arbeidscontract, of inschrijving als zelfstandige (bijvoorbeeld in het Censo de Actividades Económicas)
Niet-werkende met middelen	voldoende middelen én een zorgverzekering die alle risico's in Spanje dekt
Gepensioneerde	het pensioen als inkomen; de zorgeis is gedekt met het bewijs dat het pensioenland de zorg draagt (S1)
Student	inschrijving bij een erkende instelling, een verklaring over de middelen, en een Europese zorgpas voor de hele studieperiode
Gezinslid van een EU-burger	de band met de EU-burger die zelf aan een van de gronden voldoet

Voor twee groepen is er dus een lichtere route.

Gepensioneerden tonen met het S1-formulier aan dat België hun zorg blijft dragen. Dat formulier vraag je aan bij je Belgisch ziekenfonds, en het pensioen zelf is het inkomen. De regeling zegt uitdrukkelijk dat pensioengerechtigden aan de zorgeis voldoen als ze met een certificaat aantonen recht te hebben op zorg ten laste van de staat die het pensioen betaalt.

Let op: het S1 hoort bij een Belgisch pensioen of een Belgische invaliditeitsuitkering. Ben je vroeg gestopt zonder zo'n pensioen of uitkering, dan draag je de volle zorgeis. Na een jaar ingeschreven wonen kun je bij je regio instappen in de openbare zorg met een convenio especial, een overeenkomst waarbij je zelf een maandbedrag betaalt. Volgens de nationale regeling is dat € 60 per maand onder de 65 en € 157 vanaf 65; je regio mag meer vragen. Het eerste jaar overbrug je met een private polis.

Studenten mogen volstaan met een verklaring over hun middelen en een Europese zorgpas die de hele studieperiode dekt.

De volle eis geldt dus voor wie zonder Spaans werk komt: op afstand werkend voor een Belgische werkgever, levend van vermogen, of tussen twee levens in.

Wat "voldoende middelen" betekent, en waarom hier geen getal staat

De beoordeling is individueel. De regeling schrijft voor dat de toereikendheid van de middelen per geval wordt beoordeeld, met de persoonlijke en gezinssituatie erbij.

Als maat noemt ze het bedrag dat de begrotingswet elk jaar vaststelt als grens voor het recht op een niet-contributieve uitkering: een uitkering voor wie te weinig premies heeft betaald. Wie daarboven zit, heeft het in elk geval voldoende aangetoond.

Een bedrag opschrijven dat volgend jaar niet meer klopt, is erger dan geen bedrag. De actuele grens vind je via de bronnen onder dit artikel.

Wat wél stabiel is, is welk bewijs telt. De regeling noemt periodieke inkomsten (uit werk of anderszins) én vermogen. Je mag dat aantonen met elk in rechte toegelaten middel, zoals:

• een eigendomsakte;
• gecertificeerde cheques;
• bewijs van inkomsten uit vermogen;
• een creditcard met een actuele bankverklaring van het beschikbare krediet.

In de praktijk is een recente bankverklaring de gangbare route. En daar gaat het vaak mis op de vorm:

Een schermafbeelding van je saldo is geen bankverklaring. Vraag je bank om een ondertekende of gewaarmerkte verklaring, vers gedateerd. Loketten willen zien dat het geld er nú staat, niet dat het er ooit stond. Regel dit vlak vóór je registratie-afspraak, niet maanden eerder.

De zorgeis: volledig, en zonder einddatum halverwege

De verzekering moet alle risico's in Spanje dekken. Ze mag publiek of privaat zijn, en in Spanje of elders afgesloten. De dekking moet gelijkwaardig zijn aan die van het Spaanse nationale zorgstelsel, en de hele verblijfsperiode lopen.

Twee dingen vallen daarbuiten, en allebei worden ze geregeld geprobeerd:

• een Europese ziekteverzekeringskaart: die is voor tijdelijk verblijf en dekt alleen zorg die niet kan wachten, en ze hangt aan je Belgische ziekenfondsverzekering, die bij je vertrek juist eindigt;
• een reisverzekering.

Wat je nodig hebt, is een polis die eruitziet als wat hij is: een volwaardige ziektekostenverzekering voor een inwoner van Spanje. Hoe je daarna in het publieke stelsel komt, staat in het artikel over het Spaanse zorgstelsel.

Waarom dit in de oriëntatiefase hoort

Omdat het antwoord je hele voorbereiding stuurt, en omdat de klok bij aankomst meteen loopt. De registratie hoort binnen drie maanden na je binnenkomst te worden aangevraagd, en het padrón (je inschrijving bij de gemeente) moet dan al rond zijn.

• Draag je de volle eis, regel dan vóór vertrek je polis en je bankverklaring-op-afroep.
• Val je onder het S1, vraag dat formulier dan bij je ziekenfonds aan terwijl je nog in België woont.

En wie het pas ontdekt bij het loket, verliest een afspraak die weken kostte. Aan een dossier dat in één avond compleet had gekund.

In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject van België naar Spanje, stap 1.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Spanje.