Bankrekening in Frankrijk vanuit België: identiteitsbewijs en adresbewijs, en het droit au compte als de bank nee zegt

Ja, als Belg open je een Franse bankrekening met twee stukken:

• een geldig identiteitsbewijs met foto: je paspoort, je Belgische identiteitskaart (eID) of een EU-verblijfskaart;
• een justificatif de domicile, een adresbewijs, zoals een belastingaanslag, een huurkwitantie of een energierekening.

Wat het kost, bepaalt de bank. Franse banken rekenen vaak maandkosten, en dat mag.

Zegt de bank nee, dan sta je niet met lege handen. Op Service-Public, de officiële site van de Franse overheid, staat het zo: een bank "is vrij om te weigeren", maar moet je dan wijzen op het droit au compte, het recht op een rekening. Met die weigering wijst de Banque de France (de Franse centrale bank) binnen één werkdag een bank aan die je een gratis basisrekening móét openen.

Twee valkuilen:

• Het droit au compte werkt pas met een weigering op papier.
• Je mag er geen andere Franse betaalrekening naast hebben.

Wat neem je mee, en wat mag de bank vragen?

Stuk	Wat er geldt
Identiteitsbewijs	geldig en met foto: paspoort, nationale identiteitskaart (voor jou de Belgische eID) of een carte de séjour UE
Adresbewijs	bijvoorbeeld een belastingaanslag, een huurkwitantie, een water- of elektriciteitsrekening; woon je bij iemand in, dan een attestation d'hébergement
Handtekening	je deponeert je handtekening bij de bank; wie een volmacht krijgt, doet dat ook
Bij acceptatie	je tekent de convention de compte met de voorwaarden en tarieven, op papier of digitaal
Bij weigering	de bank moet je informeren over de mogelijkheid de Banque de France in te schakelen

Wat de bank níét mag:

• je als ongehuwde vrouw "Mademoiselle" opdringen;
• je weigeren omdat je niet in Frankrijk woont, als je legaal in de EU woont. Dat laatste is Europees recht.

Wat ze wél mag, is meer vragen dan de regels voorschrijven, en dat gebeurt: een arbeidscontract, een loonstrook, een verblijfskaart die niet verplicht is. Neem daarom je volledige huurdossier mee. Wat een verhuurder overtuigt, overtuigt een bank ook.

Wat is het droit au compte, en hoe zet je het in?

Een recht voor wie in Frankrijk woont, geen individuele rekening op eigen naam heeft, en door een bank is geweigerd. De procedure loopt via de Banque de France en heeft harde termijnen:

• Je levert de weigeringsbrief van de bank in, plus een identiteitsbewijs, een adresbewijs van minder dan drie maanden en een verklaring op erewoord dat je geen andere betaalrekening hebt. Heeft de bank na vijftien dagen niet geantwoord, dan telt het ontvangstbewijs van je aangetekende aanvraag als weigering.
• Binnen één werkdag na ontvangst wijst de Banque de France per brief de bank aan die de rekening moet openen. Die aanwijzing is zes maanden geldig.
• De aangewezen bank stuurt je binnen drie werkdagen de lijst van benodigde stukken en het adres van het kantoor, en opent de rekening binnen drie werkdagen na ontvangst van die stukken.

De rekening geeft toegang tot de services bancaires de base, de bancaire basisdiensten. Die zijn gratis:

• opening en beheer van de rekening;
• domiciliëring van overschrijvingen;
• een maandelijks afschrift;
• kasverrichtingen;
• het innen van cheques en overschrijvingen;
• storten en opnemen aan het loket en de automaat;
• betalen per domiciliëring en overschrijving;
• saldo op afstand raadplegen;
• een betaalkaart waarvan elke betaling door de bank wordt geautoriseerd;
• twee bankcheques per maand.

De bank mag de rekening alleen sluiten op de gronden die de wet noemt, zoals een tweede betaalrekening in Frankrijk. Ook dan geldt een opzegtermijn van twee maanden.

Vraag de weigering op papier, ook als het gênant voelt. Een bank die mondeling "dat doen wij niet voor nieuwkomers" zegt, heeft je niets gegeven. Vraag om een schriftelijke weigering of dien je aanvraag aangetekend in: die brief of dat ontvangstbewijs is het toegangsbewijs tot de Banque de France. Het hardop noemen van het droit au compte is aan de balie vaak al genoeg.

Wat regel je in welke volgorde?

De bank komt ná het adresbewijs en vóór de rest. Zonder justificatif de domicile geen rekening. En zonder Franse IBAN geen aanvraag bij de CPAM (de Franse zorgkas van je woonplaats), geen salaris, geen energiecontract op je naam.

Zet daarom energie en internet op dag één op je eigen naam: de eerste factuur is je adresbewijs. Ga daarna naar de bank. Wie de rekening al vanuit België wil openen, loopt tegen de adreseis aan. Het kan bij sommige banken, maar de regels geven je er geen recht op.

Lukt het toch, terwijl je nog in België woont? Meld de Franse rekening dan aan het Centraal Aanspreekpunt (CAP) van de Nationale Bank van België, het register van rekeningen. Als Belgisch inwoner meld je een buitenlandse rekening één keer, zo snel mogelijk. Ben je geen Belgisch inwoner meer, dan hoeft dat niet meer. Die verandering geef je online of op papier door aan de Nationale Bank, met het formulier voor sluiting.

Wat doe je met je Belgische rekening?

Die houd je aan. Daar komt nog geld op binnen dat met je vertrek te maken heeft:

• Een teruggave van de FOD Financiën. Over je vertrekjaar doe je een speciale aangifte: je inkomsten van 1 januari tot je vertrekdag. Die vraag je zelf aan bij je belastingkantoor.
• Je Belgisch pensioen, als je het daar laat storten. De Federale Pensioendienst betaalt een Belg uit op een rekening in België, in een ander land van de EER of in het land waar je woont. Een nieuwe rekening geef je door in de brief waarmee je je verhuis twee maanden vooraf meldt.
• Teruggaven als niet-inwoner. Houd je Belgische inkomsten, zoals een pensioen, loon of huur, dan doe je elk jaar aangifte in de belasting van niet-inwoners (BNI).

Geef je nieuwe adres ook aan je Belgische bank door. En zorg dat je na je vertrek nog in MyMinfin kunt, het online loket van de FOD Financiën. Dat doe je met je eID of itsme. Kijk vóór je vertrek of itsme ook werkt met je nieuwe telefoonnummer.

Aan Franse kant komt er één plicht bij. Als inwoner van Frankrijk meld je elke rekening in het buitenland elk jaar in je Franse aangifte, met formulier 3916. Dat geldt dus ook voor je Belgische rekening. Het is geen belasting, maar een vergeten rekening kost € 1.500 boete.

In het stappenplan van België naar Frankrijk zit de bankrekening als vierde stap van de basisfase, in de keten adres, zorg, fiscus, bank. De Belgische kant (MyMinfin, de speciale aangifte en je rekeningen) staat in de fase waarin je België afsluit.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject van België naar Frankrijk, stap 4.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Frankrijk.