De justificatif de domicile vanuit België: het papier waar heel Frankrijk om vraagt, ook het Belgische consulaat

Een justificatif de domicile is een bewijs dat je woont waar je zegt te wonen, en in Frankrijk vraagt vrijwel elk loket erom. In België sta je in het bevolkingsregister van je gemeente, en daar volgt alles uit. Frankrijk registreert je nergens. Dit papier is de Franse manier om dat op te lossen.

Allemaal willen ze er een zien:

• de bank;
• de school;
• de verzekeraar;
• het kenteken van je auto;
• het Belgische consulaat, voor je inschrijving.

Wie het spel kent, bouwt vanaf dag één een stapeltje op. Wie het niet kent, loopt bij het derde loket vast.

Waarom registreert Frankrijk je niet?

Omdat de wet het niet vraagt. Als EU-burger mag je je na drie maanden in Frankrijk vestigen. De verblijfskaart die je daarbij kunt aanvragen, is volgens Service-Public "niet verplicht, maar kan nuttig zijn".

Werk je, dan is de kaart citoyen UE/EEE/Suisse, Toutes activités professionnelles gratis en online aan te vragen. Bij een vast contract is hij vijf jaar geldig.

Na vijf jaar onafgebroken legaal verblijf heb je een permanent verblijfsrecht. Dat kun je met elk middel aantonen, zoals arbeidscontracten, bankafschriften en belastingaanslagen. Je verliest het pas na twee jaar aaneengesloten afwezigheid.

Wat Frankrijk wel mag, en waar dezelfde pagina precies over is: een niet-werkende EU-burger moet een ziektekostenverzekering hebben en "voldoende middelen om niet ten laste te komen van het Franse stelsel van sociale bijstand". De administratie mag daarbij niet meer eisen dan deze bedragen per maand:

Situatie	Alleenwonend	Als stel
Zonder kinderen	€ 651,69	€ 977,54
Met 1 kind	€ 1.115,80	€ 1.173,05
Met 2 kinderen	€ 1.394,75	€ 1.368,55
Met 3 kinderen	€ 1.673,70	€ 1.629,23
Met 4 kinderen	€ 1.952,65	€ 1.824,74

Die eis komt in de praktijk maar op één plek boven water: bij de CPAM, de zorgkas van je woonplaats, als je na drie maanden zonder werk in de zorg wilt. Daar is het adresbewijs dan opnieuw de sleutel. Het verblijf van die drie maanden toon je namelijk aan met huurkwitanties en facturen. Kom je met een S1 van je Belgisch ziekenfonds, bijvoorbeeld omdat je een Belgisch pensioen krijgt, dan speelt die wachttijd niet.

Wat er telt als bewijs

De klassiekers, steeds op jouw naam en met je adres erop:

• Een energie-, water-, internet- of telefoonfactuur (gsm telt ook).
• De quittance de loyer: de huurkwitantie van je verhuurder of het verhuurkantoor.
• Je avis d'imposition (Franse belastingaanslag). Die heb je als nieuwkomer pas na je eerste aangifte, maar daarna is hij de sterkste van allemaal.
• Een attestation van je woonverzekering. Vaak is dit het snelst geregelde bewijs van allemaal, want die polis is voor een huurder verplicht.
• De eigendomsakte, als je gekocht hebt.

Woon je (tijdelijk) bij iemand in, dan bestaat daar een vaste vorm voor: een attestation d'hébergement, een verklaring van onderdak. Die bestaat uit drie stukken:

• een ondertekende verklaring van je gastheer;
• een kopie van diens identiteitsbewijs;
• diens eigen adresbewijs.

Meer mag een loket niet eisen.

Hoe recent moet het zijn? Dat verschilt, echt

Het internet zegt "drie maanden", en dat is nét te simpel. De houdbaarheid is per procedure geregeld:

• Voor een carte d'identité of paspoort mag het bewijs tot een jaar oud zijn.
• Voor het droit au compte bij de Banque de France moeten facturen en kwitanties jonger dan drie maanden zijn.
• Voor het omwisselen van je rijbewijs moet het jonger dan zes maanden zijn.
• Voor een gewone bankrekening noemt de regelgeving geen termijn, en bepaalt de bank het zelf.
• Voor je inschrijving bij het Belgische consulaat moet het jonger dan drie maanden zijn, en op jouw naam.

De veilige gewoonte: bewaar je maandelijkse facturen en kwitanties digitaal. Dan heb je altijd iets vers.

Het Belgische consulaat vraagt er ook een

Schrijf je in je eerste weken in bij het Belgische consulaat-generaal: in Parijs of in Marseille, afhankelijk van je departement. Dat is niet verplicht, maar het consulaat neemt voor jou de rol van je gemeente over: een nieuwe eID of paspoort, attesten, en stemmen bij federale en Europese verkiezingen.

• Online via eConsul gaat het het snelst. Je hebt een geldige, geactiveerde eID, je pincode en een kaartlezer nodig, en je moet al uit je Belgische gemeente uitgeschreven zijn.
• Per mail stuur je het inschrijvingsformulier, een kopie van je identiteitsbewijs en een bewijs van woonst van minder dan drie maanden op jouw naam, zoals een factuur voor elektriciteit, gas, water of internet. Woon je bij iemand in, dan stuur je diens adresbewijs, een kopie van diens identiteitsbewijs en een beëdigde verklaring.
• Marseille vraagt bij een aanvraag per mail of post ook het model 8: het bewijs dat je uit het Belgische bevolkingsregister geschrapt bent. Dat krijg je bij je laatste gemeente in België. Vraag het vóór je vertrekt.

Je hoeft niet naar het consulaat te gaan en geen afspraak te maken.

De keten start bij je energiecontract

Praktisch is dit de volgorde: huurcontract tekenen, dan energie en internet meteen op je eigen naam zetten. De eerste factuur is je eerste justificatif. Vanaf dat moment kan alles: de bank, de CPAM-aanvraag, de school en het consulaat. Wie de nutscontracten op naam van de verhuurder laat doorlopen, spaart een klusje uit en betaalt ervoor met een gat in zijn bewijsketen.

En als een bank ondanks je nette stapeltje weigert? Dat mag ze, zonder opgaaf van reden. Dan is er het droit au compte, het recht op een rekening. De Banque de France (de Franse centrale bank) wijst binnen één werkdag een bank aan die je een basisrekening móét geven, gratis, met kaart en domiciliëringen. De weigeringsbrief van de eerste bank is dan je toegangsbewijs. Dat recht hardop noemen is meestal al genoeg.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject van België naar Frankrijk, stap 4.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Frankrijk.