Je eerste weken in Frankrijk vanuit België: niemand registreert je, en daarom bouw je zelf de keten

Ja, je kunt in een paar weken geregeld zijn in Frankrijk, maar het gaat anders dan in België. Frankrijk heeft geen loket dat je bij aankomst wil zien, en geen gemeente die je inschrijft. Als EU-burger mag je je na drie maanden vestigen, en de verblijfskaart is volgens Service-Public "niet verplicht".

Wat het kost, is bijna niets:

• de verblijfskaart is gratis, als je hem toch wilt;
• de bank is gratis, als je het droit au compte (het recht op een basisrekening) nodig hebt;
• de school is gratis.

De valkuil is precies die afwezigheid van een loket. Omdat niemand je registreert, vraagt élk loket je zelf te bewijzen dat je woont waar je woont. Wie de keten van bewijzen niet op dag één start, loopt bij het derde loket vast. En intussen lopen vier klokken die niemand aanzet.

Welke termijnen lopen er vanaf dag één?

Klok	Termijn	Loket
Hond of kat inschrijven bij I-CAD	binnen 7 dagen na aankomst	je dierenarts
Kinderen inschrijven na een verhuizing	binnen 8 dagen	de mairie van je woonplaats
Auto op Frans kenteken	binnen 1 maand	ANTS, online, na het quitus fiscal
Droit au compte	de Banque de France wijst binnen 1 werkdag een bank aan	Banque de France
Rijbewijs	geen termijn; vernieuwen pas bij verloop, in Frankrijk	geen
Verblijfskaart	geen termijn; facultatief	prefectuur, online
Eerste Franse aangifte	in het voorjaar ná je aankomstjaar	het belastingkantoor van je woonplaats

Daarnaast lopen er drie Belgische klokken:

Klok	Termijn	Loket
Speciale aangifte over je vertrekjaar	uiterlijk 3 maanden na je vertrek	je Belgische belastingkantoor
Belgische nummerplaat schrappen	zodra de auto op Frans kenteken staat; tot dan loopt de verkeersbelasting	de DIV, via bpost of een inzamelbox
Hond of kat afmelden als geëxporteerd	geen termijn	DogID of CatID, online

De kortste klok is die van het huisdier, en het is de klok die niemand verwacht. De langste is die van de zorg. Die staat niet in de tabel, omdat hij geen deadline is maar een wachttijd. Daartussen zit de auto: één maand, en zonder verhuisvrijstelling voor de malus, de Franse heffing op de CO2-uitstoot van je auto.

Waarom begint alles bij het energiecontract?

Omdat Frankrijk je nergens registreert, en dus overal om een justificatif de domicile vraagt: een bewijs van je adres.

• De bank wil een adresbewijs.
• De CPAM, de zorgkas van je woonplaats, wil er een.
• De mairie (het gemeentehuis) wil er een voor de school.
• ANTS, de Franse dienst voor kentekens en rijbewijzen, wil er een voor de auto.
• Het Belgische consulaat wil er een voor je inschrijving, van minder dan drie maanden oud.

Het snelste bewijs dat je zelf kunt maken, is een energie- of internetcontract op je eigen naam, en de eerste factuur die daaruit volgt. Zet die contracten dus op dag één op je naam, ook als de verhuurder aanbiedt ze te laten doorlopen. Welke stukken tellen en hoe vers ze moeten zijn staat apart.

Met dat bewijs en je eID of paspoort open je de bankrekening. Weigert de bank, dan vraag je de weigering op papier en ga je naar de Banque de France (de Franse centrale bank). Met een Franse IBAN kan daarna alles wat een rekeningnummer vraagt.

Wat regel je in de eerste maand?

Als eerste de CPAM-aanvraag, want die duurt het langst.

• Wie werkt, kan meteen.
• Wie niet werkt, kan pas na drie maanden verblijf.
• Wie met een S1 van zijn Belgisch ziekenfonds komt, levert dat in. Dat geldt bijvoorbeeld als je een Belgisch pensioen krijgt. Het S1 is het Europese formulier waarmee je recht op zorg meeverhuist: je wordt in Frankrijk verzorgd, en België betaalt.

Daarna komt per brief een voorlopig nummer, en dan wacht je maanden op het definitieve. Intussen declareer je op papier. Elke week eerder gestart is een week eerder klaar.

In dezelfde maand regel je de auto:

• Eerst het gratis quitus fiscal bij de Franse belastingdienst: het bewijs dat de btw op de auto in orde is.
• Dan de aanvraag bij ANTS met je Belgisch inschrijvingsbewijs, het COC (het Europese certificaat van overeenstemming) en je adresbewijs.
• En de malus, als de rekensom uit de verhuisfase die aanwees.
• Staat de auto op Frans kenteken, stuur dan je Belgische nummerplaat naar de DIV (de Dienst Inschrijvingen Voertuigen), via een bpost-kantoor of een inzamelbox van de FOD Mobiliteit. Pas als de plaat geschrapt is, stopt de verkeersbelasting. Het schrappingsattest print je zelf via "Mijn voertuig, mijn plaat".

En de kinderen. Die schrijf je in bij de mairie, met identiteitsbewijs, adresbewijs en het vaccinatieboekje. Daarna wijst de mairie de school aan. Hoe de toets en de UPE2A (de opvangklas voor anderstalige kinderen) werken staat apart.

Neem je een hond of kat mee, zet hem dan in DogID of CatID, de Belgische databanken, op "geëxporteerd". Je doet dat online met je eID of itsme. In Frankrijk schrijf je het dier opnieuw in, bij I-CAD.

Schrijf je in deze weken ook in bij het Belgische consulaat. Dat is niet verplicht, maar alleen ingeschreven Belgen krijgen er een nieuwe eID, een paspoort of attesten. Het snelst gaat het online via eConsul, met je eID, pincode en kaartlezer.

Doe niets met je rijbewijs, en doe niets met een verblijfskaart die je niet nodig hebt. Je Belgische rijbewijs blijft in Frankrijk geldig tot de vervaldatum. Verloopt het, dan vernieuw je het in Frankrijk, het land waar je woont. En de kaart citoyen UE mag, is gratis, maar bewijst niets wat je niet al hebt. Alleen een bank of werkgever die erom vraagt, maakt hem de moeite waard.

Wat komt er pas volgend jaar?

De Franse fiscus. Frankrijk kent geen aangiftemoment bij aankomst. In het jaar ná je aankomst doe je aangifte over de maanden dat je in Frankrijk woonde.

De eerste keer gaat dat meestal op papier, bij het belastingkantoor van je nieuwe woonplaats. Wie voor het eerst aangifte doet, "heeft geen toegang tot de online aangifte". Heb je al een numéro fiscal en daarmee een account op impots.gouv.fr, dan kan het wel online. Er komt geen uitnodiging.

Zet het in je agenda naast de Belgische kant:

• De speciale aangifte over je vertrekjaar. Daarop geef je je inkomsten aan van 1 januari tot je vertrekdag. Het formulier komt niet vanzelf: je vraagt het zelf aan bij je belastingkantoor, en je dient het uiterlijk drie maanden na je vertrek in. Vraag bij je melding meteen na of die termijn nog geldt.
• De aangifte als niet-inwoner (BNI). Heb je na je vertrek nog Belgische inkomsten, zoals een pensioen, loon of huur, dan doe je die aangifte elk jaar, het liefst via MyMinfin.

Eerder een numéro fiscal (je Franse belastingnummer) nodig, omdat je in Frankrijk gaat verdienen? Loop dan langs het belastingkantoor met identiteitsbewijs en adresbewijs.

De huisarts, de mutuelle (de aanvullende zorgverzekering) en de carte Vitale (de Franse zorgpas) horen bij de maanden erna, als het definitieve nummer er is. Het stappenplan van België naar Frankrijk zet de keten van dit artikel in jullie volgorde: adres, zorg, fiscus, bank. De klokken uit de tabellen worden daarbij bewaakt.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject van België naar Frankrijk, stap 4.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Frankrijk.