Pensioen en belasting in Japan vanuit België: beide landen mogen je pensioen belasten

Woon je in Japan, dan mogen volgens het belastingverdrag tussen België en Japan beide landen je Belgisch pensioen belasten. Japan, je woonland, trekt de Belgische belasting dan af van wat je in Japan verschuldigd bent.

Drie dingen om vooraf te weten:

• Reken niet op een hoger netto pensioen. De Pensioendienst blijft bedrijfsvoorheffing inhouden, en omdat Japan buiten de EER ligt, blijven ook de ZIV-bijdrage en de solidariteitsbijdrage lopen.
• Je Belgisch pensioen gaat mee, en het socialezekerheidsverdrag laat je Belgische en Japanse jaren samentellen. Je verplichte Japanse premies zijn dus geen weggegooid geld.
• Vertrek je ooit weer uit Japan, dan moet je zelf kiezen: je Japanse premie terugvragen, of je Japanse pensioenjaren laten staan.

Wat gebeurt er met je Belgisch pensioen?

Wat je in België opbouwde, blijft staan, en het wordt ook uitbetaald als je in Japan woont. België en Japan hebben sinds 1 januari 2007 een verdrag over sociale zekerheid, ondertekend in Brussel op 23 februari 2005. Volgens de FOD Sociale Zekerheid gaat het over rustpensioenen, overlevingspensioenen en invaliditeitsuitkeringen. Het verdrag zegt dat België je pensioen niet mag inhouden alleen omdat je in Japan woont.

Aanvragen doe je in Japan. Woon je in een land waarmee België een verdrag over sociale zekerheid heeft, dan dien je je pensioenaanvraag volgens de Pensioendienst in bij de pensioeninstelling van dat land. Voor Japan is dat de Japan Pension Service. Die stuurt de aanvraag door als je meldt dat je in België gewerkt hebt.

Ben je al met pensioen? Meld je verhuizing dan twee maanden vóór je vertrek aan de Pensioendienst, met een ondertekende brief. Per telefoon of gewone e-mail kan dat niet. Stuurt de Pensioendienst je later een levensbewijs, dan laat je het afstempelen bij je gemeente, de politie of de Belgische ambassade, en stuur je het binnen dertig dagen terug. Anders wordt de betaling geschorst.

Wat gaat er nog van je pensioen af?

Japan ligt buiten de Europese Economische Ruimte (EER). Daardoor houdt de Pensioendienst twee bijdragen in die iemand in een EER-land kwijt zou raken:

• De ZIV-bijdrage van 3,55% voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering, als je pensioen boven een bepaalde drempel ligt. Vrijstelling kan alleen als je in een EER-land, het Verenigd Koninkrijk of Zwitserland woont.
• De solidariteitsbijdrage. Ook die vrijstelling geldt alleen in een EER-land, het Verenigd Koninkrijk of Zwitserland.

Daarbovenop blijft de bedrijfsvoorheffing lopen: de belasting die de Pensioendienst meteen van je pensioen afhoudt. Dat komt door het belastingverdrag, zoals hieronder staat.

Regel	Wat het betekent
Belgisch pensioen, wettelijk of aanvullend	België én Japan mogen heffen (art. 17); Japan verrekent (art. 23)
Ambtenarenpensioen	alleen België, behalve als je Japans onderdaan bent en in Japan woont (art. 18, lid 2)
ZIV-bijdrage	3,55%, boven de drempel; geen vrijstelling in Japan
Solidariteitsbijdrage	blijft; vrijstelling alleen in de EER, het VK of Zwitserland
Dividend van Belgische aandelen	België houdt hooguit 10% in (art. 10)
Rente van een Belgische rekening	België houdt hooguit 10% in (art. 11)
Pensioen aanvragen	bij de Japan Pension Service
Japanse aangifte	van 16 februari tot 15 maart, als je meer hebt dan je loon

Wie belast welk deel van je inkomen?

Vanaf de dag dat je in Japan woont, ben je er fiscaal inwoner. Het belastingverdrag tussen België en Japan van 12 oktober 2016 (in werking sinds 19 januari 2019) beslist wie welk deel mag belasten. Het verving een verdrag uit 1968.

Je pensioen. Artikel 17 geeft het pensioen aan het woonland, maar zegt er meteen bij dat het ook belast mag worden in het land waar het vandaan komt. De Belgische regering schreef het zelf in de toelichting: privépensioenen, wettelijke en aanvullende, zijn belastbaar in het woonland én in het bronland, en het woonland moet de dubbele belasting vermijden. België blijft dus heffen, en je geeft je pensioen elk jaar aan in de Belgische belasting van niet-inwoners. Japan telt het mee en trekt de Belgische belasting af van wat je in Japan op dat inkomen betaalt (artikel 23). Dat heet verrekenen. Japan trekt nooit meer af dan het Japanse bedrag op dat inkomen.

Een ambtenarenpensioen. Daarvoor geldt artikel 18, lid 2: alleen België mag het belasten. Japan alleen als je Japans onderdaan bent en er woont.

Wat je verder nog uit België krijgt:

• Huur van een woning in België mag België belasten (artikel 6). Ook een meerwaarde bij de verkoop van die woning (artikel 13). Japan verrekent als woonland.
• Dividend en rente. Op dividend van Belgische aandelen en op rente van een Belgische rekening houdt België hooguit 10% in. Houdt je Belgische bank de volle roerende voorheffing van 30% in, dan vraag je het verschil als niet-inwoner terug.
• Loon voor dagen dat je nog in België werkt, mag België belasten. Behalve als je in twaalf maanden niet meer dan 183 dagen in België bent, je werkgever geen inwoner van België is en je loon niet ten laste komt van een vestiging in België (artikel 14).
• Wat nergens anders staat, belast alleen je woonland, Japan (artikel 21).

Eisen beide landen je als inwoner op, dan beslist artikel 4. Dat kijkt in vaste volgorde naar waar je een vaste woning hebt, waar je persoonlijke en economische banden het sterkst zijn, waar je gewoonlijk verblijft, en pas dan naar je nationaliteit.

Wat doet de remittance-clausule?

Je eerste jaren ben je in Japan non-permanent resident: een belastingstatus voor wie geen Japanner is en in de afgelopen tien jaar samen hooguit vijf jaar in Japan woonde. Over inkomen uit het buitenland betaal je in Japan dan alleen belasting als het in Japan betaald of naar Japan overgemaakt wordt.

Het verdrag heeft daar een clausule voor, de remittance-clausule (artikel 22, lid 10). Geeft België op grond van het verdrag een verlaging of vrijstelling, en belast Japan je alleen op wat je naar Japan overmaakt, dan geldt die verlaging alleen voor het deel dat je overmaakt. Voor het lagere tarief op je Belgisch dividend of je Belgische rente telt dus wat er in Japan binnenkomt.

Hoe Japan als non-permanent resident precies omgaat met een Belgisch pensioen dat je niet overmaakt, is te persoonlijk om op een website te beslissen. Neem het mee naar een fiscalist die beide landen kent, vóór je verhuist.

Japanse premies zijn geen weggegooid geld

In Japan betaal je verplicht mee aan het pensioenstelsel. Als werknemer doe je dat via de kōsei nenkin, de pensioenverzekering voor werknemers: een percentage van je loon, waarvan de werkgever de helft betaalt. Anders betaal je de kokumin nenkin, het nationale pensioen, van ¥ 17.920 per maand (2026).

Het verdrag maakt die premies waardevol. Kom je ergens tekort, dan tellen je Belgische en Japanse verzekeringsjaren samen voor de minimale verzekeringsduur die je nodig hebt voor recht op pensioen. De Japan Pension Service bevestigt dat het Belgische akkoord tot de verdragen mét samentelling behoort. Zo leveren zelfs een paar Japanse jaren later een klein, levenslang Japans pensioen op naast je Belgisch pensioen.

Ga je voor een Japanse werkgever werken, dan bouw je in België niets meer op. Wil je dat toch, dan is er de Overzeese Sociale Zekerheid (OSZ): de vrijwillige Belgische verzekering voor wie buiten de EER, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk werkt. Volgens de Belgische ambassade kun je die naast je Japanse verzekering aanhouden. De OSZ is er alleen voor wie werkt: een partner die meegaat zonder eigen baan, bouwt in België niets meer op.

Een uitzondering is de detachering. Stuurt je Belgische werkgever je voor hooguit vijf jaar naar Japan, dan blijf je onder het Belgische stelsel en bouw je in België gewoon verder op.

De lump-sum: direct geld terug, maar je wist je tijdvakken

Vertrek je ooit weer uit Japan, dan lonkt de lump-sum withdrawal: een teruggave van maximaal zestig maanden premie. Je vraagt die aan binnen twee jaar na vertrek. De keerzijde staat er bij de Japan Pension Service letterlijk bij: de gebruikte tijdvakken vervallen definitief.

De vuistregel: wie kort in Japan werkte en vrijwel zeker niet terugkeert, pakt de teruggave. Wie langer blijft of het verdrag wil laten werken, laat de tijdvakken staan. De teruggave vergoedt nooit meer dan vijf jaar, een levenslang pensioen naar verhouding van je Japanse jaren wel.

Wanneer doe je in Japan aangifte, en wanneer komt de gemeentebelasting?

Voor de meeste werknemers regelt de werkgever de Japanse inkomstenbelasting met de jaarafrekening, waarin hij de ingehouden belasting aan het eind van het jaar rechtzet. Een eigen aangifte is dan niet nodig. Dat verandert zodra er inkomen naast je salaris is, zoals een Belgisch pensioen of de huur van een aangehouden woning.

Situatie	Wat je doet
Eén werkgever, salaris tot ¥ 20 miljoen, ander inkomen tot ¥ 200.000	niets: de jaarafrekening van je werkgever volstaat
Salaris boven ¥ 20 miljoen, of ander inkomen boven ¥ 200.000	zelf aangifte doen, van 16 februari tot 15 maart van het jaar erna
Inwonersbelasting (jūminzei, in Tokio 10%)	geheven van wie op 1 januari in de gemeente woont, over het inkomen van het jaar ervoor; bij werknemers ingehouden van juni tot en met mei

Dat laatste verrast nieuwkomers. Wie na 1 januari aankomt, betaalt in zijn eerste kalenderjaar geen inwonersbelasting. Maar vanaf juni van het tweede jaar gaat er ineens een flink bedrag van je loon af.

In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject van België naar Japan, stap 3.2 en 3.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Japan.