Médecin traitant en mutuelle vanuit België: de twee keuzes die je Franse zorg betaalbaar houden

Twee keuzes houden je Franse zorg betaalbaar, en als nieuwkomer moet je ze allebei zelf regelen:

• een médecin traitant, een vaste huisarts die je bij de zorgkas verklaart;
• een mutuelle, een aanvullende zorgverzekering.

Eén woord vooraf, omdat het Belgen op het verkeerde been zet. In Franstalig België is "la mutuelle" je ziekenfonds, de verplichte verzekering. In Frankrijk is de verplichte verzekering de Assurance maladie, met de CPAM als kas in je streek. Een Franse mutuelle is iets anders: de aanvullende verzekering die bijpast wat de kas niet vergoedt.

De Franse zorg is goed en toegankelijk, maar hij vergoedt op zijn eigen voorwaarden. Wie deze twee niet regelt, betaalt niet één keer te veel, maar bij élk doktersbezoek.

De médecin traitant: verklaar hem vóór je hem nodig hebt

Frankrijk werkt met het parcours de soins coordonnés, het gecoördineerde zorgtraject: de route langs een vaste, bij de zorgkas verklaarde huisarts. Het lijkt op het globaal medisch dossier bij je Belgische huisarts, maar het weegt zwaarder.

Het verschil is geen detail. Op een standaardconsult van € 30 krijg je mét verklaarde médecin traitant € 19 terug. Zonder blijft daar € 8,40 van over. Zelfde arts, zelfde consult, minder dan de helft van de vergoeding. En dat structureel, bij elke afspraak, voor iedereen vanaf 16 jaar.

Voor kinderen onder de 16 kiest een van de ouders de huisarts. Zij worden ook zonder verklaring normaal vergoed. Dat geldt ook:

• bij een vervanger;
• bij een spoedgeval;
• bij een consult ver van huis;
• bij de gynaecoloog, oogarts, psychiater en tandarts, die je zonder verwijzing mag zien.

Verklaren is eenvoudig. De arts regelt het tijdens een consult online met je carte Vitale (de Franse zorgpas). Of je vult samen het formulier in en stuurt het naar de CPAM, de zorgkas van je woonplaats. De verklaring blijft geldig zolang jullie het allebei willen, en wisselen mag altijd, zonder reden.

De echte opgave is een arts vinden die nieuwe patiënten aanneemt. In delen van het platteland is dat schaars. Wie er geen vindt, kan aankloppen bij een organisation coordonnée territoriale (een regionaal samenwerkingsverband van zorgverleners) of bij de kas. Dat hoort bij je regiokeuze thuis, niet bij je aankomst. Eenmaal geland begin je er in je eerste weken aan, niet op de dag dat iemand koorts heeft.

Wat blijft er per consult voor jou over?

Consult	Tarief	Vergoed door de kas, na aftrek van € 2	Voor jou
Huisarts, sector 1, mét médecin traitant	€ 30	€ 19	€ 11
Huisarts, sector 1, zónder médecin traitant	€ 30	€ 8,40	€ 21,60
Huisarts, sector 2, vrije honoraria	vrij, grondslag € 23	€ 14,10	de rest
Specialist, sector 1, via je huisarts	€ 26,50	€ 16,55	€ 9,95
Zware verrichting vanaf € 120	geen vast tarief	alles behalve een vast bedrag van € 32	€ 32

Wat er in die kolommen zit:

• Het ticket modérateur, het deel dat de kas niet vergoedt, zoals je remgeld in België: € 9 op een gewoon consult, € 21 buiten het parcours de soins.
• De participation forfaitaire, een vaste eigen bijdrage van € 2 per consult voor wie ouder is dan 18, met een plafond van € 50 per jaar.

Die € 2 vergoedt geen enkele mutuelle, en de opslag buiten het parcours ook niet. Een "verantwoord" contract mag dat niet dekken.

Chronisch zieken met een erkende aandoening, zwangere vrouwen en een paar andere groepen betalen geen ticket modérateur.

De carte Vitale: het sluitstuk van de lange klok

De carte Vitale is de groene kaart die alles automatisch maakt: declaraties in een week, geen papieren formulieren. Je krijgt hem pas als je definitieve socialezekerheidsnummer er is.

Met het voorlopige nummer (NIA) uit je CPAM-aanvraag kan het nog niet. Tot die tijd declareer je op papier. De kaart zelf is gratis, en na de toekenning in twee à drie weken binnen. Zie het als het bewijs dat de langste klok van dit traject is uitgetikt.

Kom je met een S1 van je Belgisch ziekenfonds? Dat geldt als je een Belgisch pensioen krijgt, of in België blijft werken en in Frankrijk woont. Je levert het S1 in bij de CPAM van je woonplaats, en je wordt in Frankrijk verzorgd alsof je er verzekerd bent, ten laste van België. Ook dan volgt de carte Vitale, en de médecin traitant en de mutuelle werken voor jou precies hetzelfde.

Twee Belgische punten om te kennen:

• Volgens het RIZIV kun je met een Belgisch pensioen altijd naar België terugkeren voor zorg, onder dezelfde voorwaarden als wie er woont.
• Op je Belgisch pensioen houdt de Pensioendienst de ZIV-bijdrage van 3,55% in, als je pensioen boven een drempel ligt. Die valt alleen weg als je in Frankrijk verzekerd bent op grond van een pensioen, werk of zelfstandige activiteit daar. Met een Belgisch S1 is dat niet zo.

De mutuelle: geen luxe maar de norm

De Franse basisverzekering vergoedt typisch zo'n 70% van de conventietarieven (de afgesproken tarieven). De rest, het ticket modérateur, is voor jou. Daarom heeft 96% van de Fransen een aanvullende verzekering, de mutuelle.

Werk je in loondienst, dan regelt je werkgever er verplicht een mee. Regel je hem zelf, reken dan op een premie die met de leeftijd meestijgt: gemiddeld enkele tientjes per maand voor een jongere, richting € 150 voor een 85-jarige.

Heb je in België een hospitalisatieverzekering, via je werk of zelf afgesloten? Kijk dan na of ze na je vertrek nog iets dekt in Frankrijk, voor je ze opzegt of laat doorlopen naast een mutuelle.

Voor je budget betekent dit: de mutuelle hoort in je maandlasten vanaf dag één, net als de huur. Een emigratiebegroting die alleen "de zorg is daar via de staat geregeld" noteert, mist de post die elke Fransman gewoon betaalt.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject van België naar Frankrijk, stap 5.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Frankrijk.