Werken in Brazilië vanuit België: de werkgever opent het dossier, de digitale nomade werkt voor het buitenland, en je diploma gaat langs een staatsuniversiteit

Ja, je mag in Brazilië werken, maar niet op het stempel van de toerist en niet op eigen initiatief. Voor werk in loondienst dient de werkgever het dossier in, in Brazilië. Pas na die goedkeuring geeft het consulaat-generaal van Brazilië in Brussel het visum. Het kost de werkgever 168,13 real aan leges, en volgens de dienst duurt het dertig dagen bij een compleet dossier.

De valkuil is dat vrijwel elke andere route een eigen loket heeft, met een eigen drempel:

• op afstand werken voor een Belgische werkgever of klant;
• een eigen zaak beginnen;
• je Belgische beroep uitoefenen.

En je Belgisch diploma telt daar niet vanzelf mee.

Situatie	Route	Drempel of eis
Baan bij een Braziliaans bedrijf	VITEM V; de werkgever vraagt de residência prévia aan via MigranteWeb	168,13 real; dertig dagen, zestig bij een onvolledig dossier
Werk op afstand voor een buitenlandse opdrachtgever	VITEM XIV voor digitale nomaden	1.500 dollar per maand of 18.000 dollar saldo
Tijdelijk uitgestuurd door je Belgische werkgever	detachering onder de overeenkomst van 2009	tot 24 maanden Belgisch verzekerd, verlengbaar tot 36
Eigen zaak	na de verblijfsvergunning, met een CNPJ; klein als MEI	de zakelijke rekening vraagt de CRNM
Gereglementeerd beroep	revalidação van het diploma door een openbare universiteit	Lei 9.394, artikel 48
Partner van een werknemer	VITEM XI, gezinshereniging	mag betaald werken

Hoe loopt het werkvisum?

Artikel 14 van de migratiewet noemt "werk" als grond voor het tijdelijke visum. Bij alle categorieën moet de aanvraag eerst in Brazilië door de werkgever worden ingediend bij het ministerie van Justitie.

Dat gebeurt in het systeem MigranteWeb. De werkgever registreert zich, dient het verzoek om een verblijfsvergunning voor werk in en betaalt de leges van 168,13 real. Een correct dossier is binnen dertig dagen beslist. Een dossier waarin stukken worden nagevraagd, krijgt tot zestig.

De regeling 1/2017 van de immigratieraad zegt wat er in het dossier zit:

• een geldig reisdocument;
• het bewijs van je afstamming, zoals je geboorteakte;
• de gegevens van de werkgever;
• de stukken van de regeling voor jouw categorie;
• een strafblad van waar je de laatste vijf jaar woonde, plus een eigen verklaring dat je er geen hebt.

Artikel 5 is de zin die telt: buitenlandse stukken moeten geapostilleerd zijn en vertaald door een tradutor público juramentado, een beëdigd vertaler in Brazilië. Voor je Belgische stukken komt de apostille van de FOD Buitenlandse Zaken, € 25 per document. Ontbreekt iets, dan krijgt de werkgever dertig dagen om het aan te vullen.

Met de goedkeuring in de hand vraag je het visum aan in Brussel, met paspoort, uittreksel uit het strafregister en geboorteakte. Na aankomst volgt binnen 90 dagen de registratie. Wie met een arbeidscontract komt, is volgens de Receita Federal meteen fiscaal inwoner.

En als mijn werkgever in België blijft?

Dan zijn er twee wegen, en ze zijn heel verschillend.

Je werkgever stuurt je tijdelijk uit. Dat heet een detachering. De socialezekerheidsovereenkomst tussen België en Brazilië laat je dan Belgisch verzekerd blijven, zolang het werk naar verwachting niet langer dan 24 maanden duurt. Een verlenging tot hooguit 36 maanden kan, als ze vóór het einde van die 24 maanden is aangevraagd (artikel 8). Hetzelfde geldt voor een zelfstandige.

Je verhuist en werkt op afstand verder. Dan is de nomadenroute de juiste deur. Het consulaat in Brussel vraagt:

• een verklaring dat je werk op afstand kan;
• het contract of de opdrachtovereenkomst met je buitenlandse werkgever;
• een verklaring van je werkgever dat je vanuit Brazilië op afstand mag werken;
• 1.500 dollar per maand of 18.000 dollar op de bank.

Wie voor een werkgever in Brazilië werkt, is volgens het consulaat geen digitale nomade. De verblijfsroutes zetten de nomade naast de gepensioneerde.

Een werkgever in België en een bureau in Brazilië is een belastingvraag, geen visumvraag. Het belastingverdrag geeft loon voor werk dat je in Brazilië doet aan Brazilië; loon voor dagen in België mag België belasten (artikel 15). Met een tijdelijk visum ben je fiscaal inwoner van Brazilië zodra je er binnen twaalf maanden 184 dagen was. Laat een fiscalist vóór de verhuizing uitzoeken of je werkgever nog bedrijfsvoorheffing mag inhouden, en waar je sociaal verzekerd bent.

Wat het verdrag met de rest van je inkomen doet, staat in pensioen en belasting in Brazilië.

Mag ik een eigen zaak beginnen?

Na de verblijfsvergunning wel. De migratiewet geeft in artikel 4 de migrant "dezelfde arbeidsrechten als een Braziliaan", en het recht om een bankrekening te openen.

• Een onderneming heeft in Brazilië een CNPJ nodig, het fiscale nummer voor rechtspersonen.
• Voor een kleine zaak bestaat de MEI, de microempreendedor individual: de eenmanszaak in een eenvoudige vorm.

Het voorlichtingsboekje van de centrale bank voor migranten zegt dat een rekening als MEI een zakelijke rekening is, en dat de bank daarvoor haar eigen stukken vraagt. In de praktijk is dat de CRNM, de verblijfskaart. Zonder verblijfsvergunning dus geen CNPJ, en zonder CNPJ geen factuur. Hoe je betaald krijgt, staat in bank en betalen.

Telt mijn Belgisch diploma?

Niet vanzelf. Artikel 48 van de Braziliaanse onderwijswet zegt dat diploma's van buitenlandse universiteiten worden gerevalideerd door openbare universiteiten met een opleiding van hetzelfde niveau en vakgebied.

Die revalidação is een procedure bij een staatsuniversiteit, met het diploma en de cijferlijsten geapostilleerd en vertaald. De termijn en de kosten zijn hier niet bij de bron nagelezen.

Voor een vrij beroep vraagt niemand ernaar. Voor een gereglementeerd beroep, zoals arts, tandarts, advocaat of leraar in het openbaar onderwijs, is het de voorwaarde om te mogen werken.

De apostille regel je in België. Een Vlaams diploma laat je eerst wettigen door NARIC-Vlaanderen, dat meteen ook de e-apostille aanvraagt. Een Franstalig diploma gaat eerst langs de Franse Gemeenschap. Meer in apostille en legalisatie vanuit België.

In Vertrekklaar is dit fase 2 van 5 van het traject van België naar Brazilië, stap 2.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Brazilië.