Pensioen en belasting in Brazilië vanuit België: je wettelijk pensioen belasten beide landen, en de overeenkomst van 2009 telt je jaren samen

Woon je in Brazilië, dan mag België je Belgisch wettelijk pensioen blijven belasten, en belast Brazilië het als woonland ook. Brazilië trekt de Belgische belasting daarbij af. Zo staat het in het belastingverdrag tussen België en Brazilië van 1972, in werking sinds 12 juli 1973, en bijgewerkt met een aanvullende overeenkomst die op 20 november 2002 in Brasília is ondertekend.

Drie dingen om vooraf te weten:

• Er is een overeenkomst over je pensioen. België en Brazilië hebben een socialezekerheidsovereenkomst, in werking sinds 1 december 2014. Je Belgisch pensioen gaat mee, en je jaren in beide landen tellen samen.
• Niet elk pensioen valt hetzelfde. Een groepsverzekering of een lijfrente belast alleen Brazilië. Een ambtenarenpensioen belast alleen België.
• Er gaat nog veel af in België. De Pensioendienst blijft bedrijfsvoorheffing inhouden, en omdat Brazilië buiten de EER ligt, ook de ZIV-bijdrage en de solidariteitsbijdrage. In Brazilië betaal je daarnaast elke maand het carnê-leão.

Ken je de Nederlandse uitleg over Brazilië? Die gaat over een ander verdrag. Daar blijft de AOW alleen Nederlands, en het Nederlandse socialezekerheidsverdrag is nooit in werking getreden. Voor een Belg werkt het allebei anders.

Wie belast welk deel van je inkomen?

Wie in Brazilië woont, wordt er belast op zijn wereldinkomen: al je inkomen, waar ook ter wereld ontvangen. Het verdrag zegt per soort inkomen welk land mag heffen.

Inkomen	Verdragsartikel	Wie mag heffen
Belgisch wettelijk pensioen (werknemer, zelfstandige)	18, lid 3	België; Brazilië ook, en verrekent (23, lid 1)
Groepsverzekering, lijfrente	18, lid 1	in de regel alleen Brazilië
Ambtenarenpensioen	19, lid 1	alleen België, tenzij je Braziliaan bent zonder ook Belg te zijn
Loon voor werk in Brazilië	15	Brazilië
Huur en meerwaarde van een woning in België	6 en 13	België mag heffen; Brazilië verrekent
Dividend van Belgische aandelen	10	België hooguit 15%
Rente uit België	11	België hooguit 15%
Wat nergens anders staat	22	beide landen

Je wettelijk pensioen. Artikel 18, lid 3, zegt dat pensioenen die betaald worden "op grond van de sociale wetgeving" van een land, in dat land belastbaar zijn. Voor je Belgisch rust- of overlevingspensioen is dat België. Er staat niet "alleen" bij, en dus mag Brazilië als woonland het ook belasten. Artikel 23, lid 1, regelt de verrekening: Brazilië trekt de Belgische belasting af, maar nooit meer dan het deel van de Braziliaanse belasting dat op dat pensioen valt.

Je geeft het pensioen dus elk jaar aan in de Belgische belasting van niet-inwoners, en de bedrijfsvoorheffing blijft. En je zet het in Brazilië in je maandelijkse aangifte.

Een groepsverzekering of een lijfrente. Artikel 18, lid 1, geeft pensioenen en lijfrenten aan het woonland, en dan alleen aan het woonland. Dat is Brazilië.

Twee dingen hebben we niet kunnen nalezen. Of je Belgische pensioeninstelling of verzekeraar stopt met voorheffing inhouden als je in Brazilië woont. En of een sectoraal of ander aanvullend stelsel onder lid 1 valt of onder lid 3. Vraag het je pensioeninstelling vóór de eerste uitbetaling, en leg het voor aan een fiscalist die beide landen kent.

Een ambtenarenpensioen, voor werk voor de Belgische staat, een gemeenschap, een gewest of een gemeente, belast alleen België (artikel 19, lid 1). De uitzondering: je hebt de Braziliaanse nationaliteit zonder ook Belg te zijn. Brazilië belast het dus niet, en je zet het daar niet in je aangifte.

Dividend en rente. Houdt je Belgische bank de volle roerende voorheffing van 30% in, dan vraag je het verschil met de 15% van het verdrag als niet-inwoner terug bij de FOD Financiën.

Eisen beide landen je als inwoner op, dan beslist artikel 4. Dat kijkt in vaste volgorde naar je vaste woning, je sterkste persoonlijke en economische banden, waar je gewoonlijk verblijft, en pas daarna naar je nationaliteit.

Wat doet de socialezekerheidsovereenkomst?

België en Brazilië ondertekenden haar in Brussel op 4 oktober 2009. Ze geldt voor werknemers en zelfstandigen, en gaat aan Belgische kant over rust- en overlevingspensioenen en invaliditeitsuitkeringen. Zorg, kinderbijslag en werkloosheid vallen erbuiten. Wat ze voor jou betekent:

• Je pensioen gaat mee. Het mag niet verminderd of geschorst worden omdat je in Brazilië woont (artikel 5). Als Belg krijg je je pensioen overigens in heel de wereld uitbetaald.
• Je jaren tellen samen. Heb je in België te weinig jaren voor een recht, dan telt België je Braziliaanse verzekeringsjaren mee, voor zover ze niet samenvallen (artikel 11).
• Je vraagt aan in je woonland. Woon je in Brazilië als je pensioenleeftijd nadert, dan dien je je aanvraag in bij het INSS, het Braziliaanse instituut voor sociale zekerheid. Dat stuurt haar door naar de Federale Pensioendienst.
• Een detachering kan. Stuurt je Belgische werkgever je tijdelijk naar Brazilië, dan blijf je Belgisch verzekerd tot 24 maanden, met een verlenging tot hooguit 36 maanden als je die op tijd aanvraagt (artikel 8).

De Pensioendienst stuurt je ook regelmatig een levensbewijs: een attest dat je nog leeft. Laat het afstempelen door een bevoegde lokale instantie en stuur het binnen 30 dagen terug. Anders worden de betalingen geschorst.

Wat gaat er nog van je pensioen af?

Brazilië ligt buiten de Europese Economische Ruimte (EER). Daardoor houdt de Pensioendienst twee bijdragen in:

• De ZIV-bijdrage van 3,55% voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering. Vrijstelling kan alleen als je in een ander EER-land woont en daar verzekerd bent.
• De solidariteitsbijdrage. Ook die vrijstelling geldt niet in Brazilië.

Je betaalt die bijdragen, ook al dekt je ziekenfonds je in Brazilië niet meer. Hoe je je daar verzekert, staat in zorg in Brazilië.

Werk je in Brazilië, dan bouw je in het Braziliaanse stelsel op, en die jaren tellen onder de overeenkomst mee. Daarnaast kun je vrijwillig aansluiten bij de Overzeese Sociale Zekerheid (OSZ), de Belgische verzekering voor wie buiten Europa werkt. Een partner die meegaat zonder eigen baan, bouwt nergens iets op.

Wat betaal je in Brazilië?

Wanneer je fiscaal inwoner wordt, zegt de Receita Federal, de Braziliaanse belastingdienst:

• met een permanent visum op de dag van aankomst;
• met een tijdelijk visum op de dag dat je binnen twaalf maanden 184 dagen in Brazilië bent geweest, of eerder als je de permanente status of een arbeidscontract krijgt.

Vanaf die dag betaal je het carnê-leão: de maandelijkse belasting op inkomen uit het buitenland, die je zelf uitrekent. Je betaalt vóór de laatste werkdag van de volgende maand, via het e-CAC, het online loket van de Receita Federal. De maandtabel van 2026 loopt op tot 27,5% boven 4.664,68 real. Een korting zet de belasting op nul tot 5.000 real per maand, en bouwt af tot 7.350 real.

In het voorjaar volgt de jaaraangifte; in 2026 liep die van 23 maart tot 29 mei. Daarin verreken je de Belgische belasting op je wettelijk pensioen. Bewaar dus elk jaar je Belgisch aanslagbiljet en de fiches van de Pensioendienst. Laat een contador, een Braziliaanse boekhouder, het eerste jaar doen.

En je nalatenschap?

Het belastingverdrag gaat alleen over inkomen. Bij een overlijden past elk land zijn eigen regels toe:

• Vlaanderen heft bij wie fiscaal niet meer in België woont alleen nog op onroerend goed in Vlaanderen. Dat heet het recht van overgang.
• Brazilië heft de ITCMD, een erfbelasting van de deelstaten. Een huis valt onder de deelstaat waar het ligt, geld en beleggingen onder die waar je woonde. Het tarief loopt op met wat elke erfgenaam krijgt.

De uitwerking is persoonlijk. Leg je situatie vóór je verhuist voor aan een fiscalist die beide landen kent, zeker als je meer dan één pensioen of Belgische huurinkomsten hebt.

In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject van België naar Brazilië, stap 3.2, 3.3 en 3.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Brazilië.