Werken in Brazilië: de werkgever opent het dossier, de digitale nomade werkt voor het buitenland, en het diploma gaat langs een staatsuniversiteit

Ja, je mag in Brazilië werken, maar niet op het stempel van de toerist en niet op eigen initiatief: voor werk in loondienst dient de werkgever het dossier in, in Brazilië, en pas na die goedkeuring geeft het consulaat in Amsterdam het visum. Het kost de werkgever 168,13 real aan leges en volgens de dienst dertig dagen bij een compleet dossier. De valkuil is dat vrijwel elke andere route — op afstand werken voor een buitenlandse klant, een eigen zaak beginnen, je Nederlandse beroep uitoefenen — een eigen loket heeft met een eigen drempel, en dat het Nederlandse diploma daar niet vanzelf meetelt.

Situatie	Route	Drempel of eis
Baan bij een Braziliaans bedrijf	VITEM V; de werkgever vraagt de residência prévia aan via MigranteWeb	168,13 real; dertig dagen, zestig bij een onvolledig dossier
Werk op afstand voor een buitenlandse opdrachtgever	VITEM XIV voor digitale nomaden	1.500 dollar per maand of 18.000 dollar saldo; een jaar, eenmaal te verlengen
Eigen zaak	na de verblijfsvergunning, met een CNPJ; klein als MEI	de zakelijke rekening vraagt de CRNM
Gereglementeerd beroep	revalidação van het diploma door een openbare universiteit	Lei 9.394, artikel 48
Partner van een werknemer	VITEM XI, gezinshereniging	gekoppeld aan de hoofdpersoon

Hoe loopt het werkvisum?

Artikel 14 van de migratiewet noemt "werk" als grond voor het tijdelijke visum, en het consulaat in Amsterdam somt de categorieën op, van werknemer van een Braziliaans bedrijf tot wetenschapper met een arbeidscontract. Bij alle categorieën "moet de aanvraag eerst in Brazilië door de werkgever worden ingediend bij het ministerie van Justitie".

Dat gebeurt in het systeem MigranteWeb, zegt de overheidsdienst: de werkgever registreert zich, dient het verzoek om een autorização de residência para fins laborais in en betaalt de leges van 168,13 real. Een correct dossier is binnen dertig dagen beslist; een dossier dat "in exigência" gaat, krijgt tot zestig. De Resolução Normativa 1/2017 van de immigratieraad zegt wat er in het dossier zit: een geldig reisdocument, het bewijs van je afstamming, de gegevens van de werkgever, de stukken van de specifieke resolutie voor jouw categorie, en voor de definitieve aanvraag een strafblad "van waar je de laatste vijf jaar hebt gewoond" plus een eigen verklaring dat je er geen hebt. Artikel 5 van die resolutie is de zin die telt: buitenlandse stukken "moeten geapostilleerd zijn volgens het Apostilleverdrag en vertaald door een tradutor público juramentado in Brazilië". Ontbreekt iets, dan krijgt de werkgever dertig dagen om het aan te vullen, anders wordt het verzoek afgewezen.

Pas met de goedkeuring in de hand ga je naar het consulaat, met paspoort, VOG en geapostilleerde geboorteakte. Na aankomst volgt binnen 90 dagen de registratie, en vanaf de dag van aankomst ben je volgens artikel 17 van het belastingreglement fiscaal inwoner — wat dat met je Nederlandse inkomen doet, staat bij AOW, pensioen en belasting.

En als mijn werkgever in Nederland blijft?

Dan is de werkroute de verkeerde deur, en de nomadenroute de juiste. Het visum voor digitale nomaden is er volgens het consulaat voor "de migrant zonder arbeidsrelatie in Brazilië, wiens beroepsactiviteit op afstand kan worden verricht": je toont een contract of opdrachtrelatie met een buitenlandse werkgever of klant, een verklaring dat het werk op afstand kan, en 1.500 dollar per maand of 18.000 dollar op de bank. De verblijfsroutes zetten de nomade naast de gepensioneerde en de investeerder.

Een werkgever in Nederland en een bureau in Brazilië is een belastingvraag, geen visumvraag. Wie op afstand werkt, is na 183 dagen — of met een permanent visum vanaf dag één — fiscaal inwoner van Brazilië en geeft het loon daar maandelijks aan. Welk land over dat loon mag heffen, regelt het belastingverdrag, en de Nederlandse werkgever blijft intussen loonheffing inhouden. Laat een fiscalist dat vóór de verhuizing uitzoeken.

Mag ik een eigen zaak beginnen?

Na de verblijfsvergunning wel. De migratiewet geeft in artikel 4 de migrant "dezelfde arbeidsrechten als een Braziliaan" en uitdrukkelijk "het recht op het openen van een bankrekening". Een onderneming heeft in Brazilië een CNPJ nodig, het fiscale nummer voor rechtspersonen, en voor een kleine zaak bestaat de MEI, de microempreendedor individual. De cartilha van de centrale bank voor migranten zegt dat een rekening als MEI een zakelijke rekening is en dat de bank daarvoor haar eigen stukken vraagt; in de praktijk is dat de CRNM. Zonder verblijfsvergunning geen CNPJ, en zonder CNPJ geen factuur: de eigen zaak komt dus ná de kaart, niet ervoor. Hoe je er betaald krijgt, staat in bank en betalen.

Telt mijn Nederlandse diploma?

Niet vanzelf. Artikel 48 van de onderwijswet zegt dat "diploma's van graduação, uitgegeven door buitenlandse universiteiten, worden gerevalideerd door openbare universiteiten die een opleiding van hetzelfde niveau en vakgebied hebben". Die revalidação is een procedure bij een staatsuniversiteit, met het diploma en de cijferlijsten geapostilleerd en vertaald; de termijn en de kosten stelt het ministerie van Onderwijs vast en zijn hier niet bij de bron nagelezen. Voor een vrij beroep vraagt niemand ernaar; voor een gereglementeerd beroep als arts, tandarts, advocaat of leraar in het openbaar onderwijs is het de voorwaarde om te mogen werken. De apostilles op diploma en cijferlijsten laat je in Nederland zetten, zoals het artikel over school beschrijft.

In Vertrekklaar is dit fase 2 van 5 van het traject, stap 2.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Brazilië of ga meteen naar stap 2.1 in het open stappenplan.