Bank en betalen in Brazilië: de wet geeft je het recht op een rekening, de bank bepaalt de stukken, en Pix is gratis

Ja, je kunt in Brazilië een rekening openen, en je hebt er zelfs een wettelijk recht op: artikel 4 van de migratiewet noemt "het recht op het openen van een bankrekening" en "het recht om de opbrengst van je inkomen en je spaargeld naar een ander land over te maken". Wat het kost, bepaalt de bank. De valkuil zit in wat de centrale bank er in haar eigen cartilha voor migranten aan toevoegt: "geen enkele bank of andere instelling is verplicht een rekening te openen", de centrale bank heeft "geen lijst van stukken" vastgesteld, en "het is aan de banken om de lijst te bepalen". Het recht uit de wet is dus een recht op toegang, niet op een ja van de bank om de hoek. Wie de vaste stukken bij zich heeft — het CPF, en de CRNM of het protocol — en meer dan één bank probeert, komt er.

	Wat de regel zegt	Bron
Recht op een rekening	de migrant heeft het, ongeacht status	Lei 13.445, artikel 4
Verplichting van de bank	geen; de bank kiest haar klanten en haar stukken	cartilha, hoofdstuk 2
Identiteitsbewijs	de CRNM, het voorlopige DPRNM of het protocol van je aanvraag	cartilha, hoofdstuk 2
CPF	gevraagd door bank en betaalinstelling; gratis bij de Receita Federal	Receita Federal; consulaat
Betaalrekening	eenvoudiger regels tot een saldo van 5.000 real	cartilha, hoofdstuk 2
Pix	gratis voor particulieren, 24 uur per dag, binnen seconden	cartilha, hoofdstuk 4
Geld uit Nederland	via een voor de wisselmarkt toegelaten instelling; uitbetaald in real; geen wettelijk maximum	cartilha, hoofdstuk 6

Welke stukken neem ik mee?

De cartilha van de Banco Central, uitgegeven via het ministerie van Justitie, is daar precies over. De regels zeggen dat "elk identiteitsdocument dat de Braziliaanse wet erkent" volstaat om een rekening te openen, en dat de bank verplicht is haar klant te identificeren en te kwalificeren — en dus zelf bepaalt wat ze daarvoor wil zien. Als voorbeelden van wat banken bij migranten accepteren noemt de cartilha de CRNM, het voorlopige DPRNM en, voor wie nog op de beslissing wacht, het protocol van de aanvraag. Vraagt de bank een CPF, "ga dan naar de Receita Federal" — en dat nummer heb je als het goed is al uit Amsterdam, zoals het artikel over CRNM en CPF beschrijft. Een adres hoort erbij, en dat is je huurcontract.

Wat de bank daarbovenop vraagt, is beleid: een bewijs van inkomen, de herkomst van je geld, soms een verklaring van je werkgever. Neem je pensioenoverzicht of je arbeidscontract mee, in het Portugees, en vraag het bij meer dan één bank.

Welke rekening past bij de eerste maanden?

De cartilha onderscheidt de conta-corrente, de gewone betaalrekening bij een bank, de conta poupança, de spaarrekening die rente geeft, en de conta de pagamento, de betaalrekening bij een bank of een betaalinstelling, vaak via de telefoon te openen. Die laatste heeft volgens de cartilha "eenvoudiger regels voor het openen zolang het maximale saldo 5.000 real is": je vult je identiteitsbewijs, je naam en je CPF in, en de rekening werkt zodra je er geld op zet. Voor de eerste weken — de huur, de supermarkt, de telefoon — is dat genoeg, en voor Pix ook. De conta-corrente met het pensioen erop komt zodra de bank je dossier compleet vindt.

Hoe betaal ik?

Met Pix. De cartilha beschrijft het als de elektronische overboeking tussen rekeningen "in real time", 24 uur per dag, zeven dagen per week, ook op feestdagen, vanuit de app van je bank of betaalinstelling. Je koppelt een sleutel — je CPF, je telefoonnummer, je e-mailadres of een willekeurige code — aan je rekening, en wie je wil betalen, hoeft alleen die sleutel te kennen. Voor particulieren is het gratis: de cartilha zegt dat natuurlijke personen "vrijgesteld zijn van tarieven" voor het doen en het ontvangen van een Pix, met als enige uitzonderingen een betaling via de balie of de telefoon terwijl de app werkt, en wie meer dan dertig betalingen per maand als verkoper ontvangt.

Met je Nederlandse kaart. Pinnen en betalen werkt, tegen de kosten van je Nederlandse bank, en in de wachtweken op de Braziliaanse rekening is dat je brug.

Hoe komt mijn pensioen binnen?

Via een instelling die de centrale bank heeft toegelaten voor de wisselmarkt, zegt de cartilha, en "altijd uitbetaald in real", ook als de SVB in euro's overmaakt; de koers is die welke jij met de instelling afspreekt, en de cartilha raadt aan om vóór de eerste overboeking naar de procedure, de stukken en de totale kosten te vragen. Een wettelijk maximum is er niet. Het bedrag mag rechtstreeks op je rekening worden bijgeschreven.

Zet de SVB en je fonds pas om als de rekening werkt. Laat eerst een klein bedrag overkomen en kijk wat de bank aan koers en kosten rekent; verleg dan pas de maandelijkse betaling. Je Nederlandse rekening houd je aan: de Belastingdienst belast een Nederlandse bankrekening van een niet-inwoner niet in box 3, en de aangifte en de teruggaven komen daar binnen. Zie ook bankrekening en DigiD aanhouden.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Brazilië of ga meteen naar stap 5.3 in het open stappenplan.