Zorg in Panama vanuit België: je ziekenfonds stopt, en een loket bij de Caja de Seguro Social

In Panama ben je voor zorg niet meer via België verzekerd. België heeft met Panama geen verdrag over sociale zekerheid, en buiten Europa bestaat er geen S1-formulier dat je zorg meeneemt. Zodra je ziekenfonds je uitschrijft, sta je er zelf voor.

Wat je in de plaats koopt, kies je zelf:

• een particuliere polis, lokaal of internationaal;
• een vrijwillige aansluiting bij de Caja de Seguro Social (CSS), de Panamese sociale verzekering.

Die vrijwillige aansluiting staat open voor wie niet verplicht verzekerd is. Daarbij horen een paspoort als identiteitsbewijs, een keuring van B/. 47 en een minimumgrondslag van B/. 300 (B/. is de balboa, die gelijk staat aan de dollar).

De valkuil is de volgorde. Wie eerst zijn huis verkoopt en dan pas naar dekking zoekt, ontdekt te laat wat een verzekeraar van zijn leeftijd en zijn dossier vindt.

Waarom loopt er niets door vanuit België?

Binnen Europa neemt een S1-formulier je zorg mee: een Europees formulier waarmee je Belgische verzekering je zorg in je nieuwe land blijft dekken. Met Panama bestaat zo'n afspraak niet. Naast de Europese regels heeft België met 25 landen een bilateraal verdrag over sociale zekerheid, en Panama hoort daar volgens de FOD Sociale Zekerheid niet bij.

Meld je vertrek vooraf aan je ziekenfonds. Wie zich bij de gemeente afmeldt en in Panama gaat wonen, moet ervan uitgaan dat die verzekering stopt. Vanaf dan ben je nergens meer verzekerd tot je eigen polis loopt.

Je betaalt wel nog mee. Ben je met pensioen, dan houdt de Federale Pensioendienst ook in Panama de ZIV-bijdrage van 3,55 % in, voor de Belgische ziekteverzekering. Je ziekenfonds dekt je in Panama toch niet meer. Reken dus met die inhouding én met je polis.

Werk je in Panama? Dan kun je daarnaast vrijwillig aansluiten bij de Overzeese Sociale Zekerheid (OSZ), de Belgische verzekering voor wie buiten Europa werkt. Haar aanvullende verzekering geneeskundige verzorging betaalt buiten België een deel van de kosten terug. Ga je met pensioen, dan is de OSZ er niet voor jou.

Welke routes zijn er?

Route	Voor wie	Wat de bron zegt
CSS, verplicht	iedereen die in Panama in loondienst werkt	de werkgever meldt je aan binnen zes werkdagen na indiensttreding
CSS, vrijwillig (groep B)	natuurlijke personen die niet onder de verplichte regeling vallen	paspoort of cédula, beëdigde vermogensverklaring, keuring van B/. 47, grondslag minstens B/. 300, aanmelding duurt ongeveer zes maanden
Gezinsleden bijschrijven	echtgenoot en kinderen tot 18, studerend tot 25	huwelijks- en geboorteakten met apostille
Particulier, lokaal of internationaal	wie geen CSS wil of kan	acceptatie en premie bepaalt de verzekeraar
OSZ, geneeskundige verzorging	wie in Panama werkt en bij de OSZ aansluit	een deel van de kosten terugbetaald; niet voor gepensioneerden

Kun je als pensionado bij de CSS?

De CSS kent een vrijwillig regime. Groep B daarvan is bestemd voor natuurlijke personen die niet onder de verplichte verzekering vallen. De eisenlijst noemt uitdrukkelijk het paspoort als legitimatie voor buitenlanders.

Zo werkt de aanmelding:

• Je levert een beëdigde vermogensverklaring in.
• Je betaalt de helft van de toelatingskeuring, B/. 47.
• Je kiest een grondslag van minstens B/. 300 waarover je premie betaalt.

Wie later meer of minder wil afdragen, moet eerst drie jaar op de eerste grondslag hebben bijgedragen. De keuring voor gezinsleden is daarna gratis. De aanmelding duurt volgens de dienst ongeveer zes maanden.

Wat de eisenlijst niet zegt, is welke premie daar tegenover staat en welke zorg je precies krijgt. Dat vraag je bij het loket van de CSS in Clayton. En denk aan de periode ervoor: zes maanden zonder dekking is geen optie, dus de particuliere of overbruggingspolis loopt intussen door.

Hoe zit het met de leeftijd?

Particuliere verzekeraars hanteren instapgrenzen: boven een bepaalde leeftijd nemen ze je als nieuwe klant niet meer aan.

• Bij lokale verzekeraars ligt de grens rond de 65 jaar.
• Bij internationale verzekeraars ligt hij rond de 74.
• Daarboven kom je er moeilijk of niet meer in.

Elke verzekeraar heeft eigen grenzen en uitsluitingen (wat de polis niet dekt). Vraag ze schriftelijk op.

Wat betaal je met een pensionado-kaart minder?

Hier helpt de wet je, ook als je particulier verzekerd bent. Wet 6 van 1987 geeft jubilados, pensionados (gepensioneerden) en ouderen kortingen die de consumentenautoriteit ACODECO handhaaft:

• 20 procent op doktersconsulten en op medische, technische en chirurgische diensten;
• 20 procent op medicijnen;
• 20 procent op rekeningen van particuliere ziekenhuizen en klinieken;
• 15 procent bij de tandarts en de optometrist;
• 20 procent op fysiotherapie;
• 10 procent op protheses en hulpmiddelen.

Je toont je cédula (de Panamese identiteitskaart) of je pensionado-kaart. Ook een permanent resident zonder pensioen valt volgens ACODECO onder de regeling. Wat dat in een jaar scheelt, staat in de pensionado-kortingen.

Welke volgorde voorkomt het gat?

Stel de acceptatievraag vóór elke onomkeerbare stap. Een particuliere verzekeraar beslist zelf over acceptatie, uitsluitingen en premie, en de CSS-aanmelding duurt maanden. Vraag dus schriftelijk een aanbod op, met de voorwaarden zwart op wit, voordat je je huis verkoopt of je bij de gemeente afmeldt. En dek het gat: tussen de laatste dag van je ziekenfonds en de eerste verzekerde dag in Panama hoort een overbrugging te zitten die medische kosten in Panama draagt.

De praktische keten is daarmee:

• eerst een aanbod van een verzekeraar;
• dan de melding aan je ziekenfonds en de afmelding bij je gemeente;
• dan aankomst met een lopende polis;
• en pas daarna de keuze of de CSS er als tweede laag bij komt.

Wat er met je pensioen en de ZIV-bijdrage gebeurt, staat in pensioen en belasting in Panama vanuit België.

In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject van België naar Panama, stap 3.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Panama.