Zorg in Brazilië vanuit België: je ziekenfonds stopt, het SUS is er voor iedereen, en de plano de saúde kent wachttijden tot 300 dagen

Nee, je Belgisch ziekenfonds gaat niet mee naar Brazilië. België en Brazilië hebben wel een overeenkomst over sociale zekerheid, sinds 1 december 2014 in werking. Maar die gaat volgens de FOD Sociale Zekerheid over invaliditeit en over rust- en overlevingspensioenen, niet over zorg.

Wat dat voor jou betekent:

• Geen S1, het Europese formulier waarmee je Belgische verzekering je zorg in je nieuwe land blijft dekken.
• Je ziekenfonds stopt zodra het je uitschrijft na je vertrek.
• Vanaf die dag ben je nergens verzekerd tot je eigen polis loopt.

Wat ervoor in de plaats komt, kost twee dingen:

• niets, voor het publieke stelsel dat de grondwet aan iedereen belooft;
• een maandpremie voor de plano de saúde (een particuliere zorgverzekering), waarmee je de wachtlijsten omzeilt.

De valkuil is de volgorde. Het visum eist de polis al vóór je vertrekt, en de Braziliaanse polis laat je tot 180 dagen wachten op alles wat geen spoed is.

	SUS	Plano de saúde
Voor wie	iedereen in Brazilië, ook migranten, ongeacht status	wie een polis sluit
Kosten	geen	premie per verzekeraar, oplopend met leeftijd
Wachttijd	geen wettelijke, wel wachtlijsten	hooguit 24 uur spoed, 180 dagen overig, 300 dagen bevalling
Bestaande aandoeningen	gedekt	uitsluiting mogelijk tot 24 maanden na de start
Voor het visum	telt niet	een polis die minstens een jaar in Brazilië geldt is een voorwaarde

Waarom stopt de Belgische dekking?

Omdat geen verdrag haar laat doorlopen. Binnen Europa neemt een S1 je zorg mee; met Brazilië bestaat zo'n afspraak niet. Meld je vertrek vooraf aan je ziekenfonds. Het bekijkt op basis van je situatie of je nog via België verzekerd blijft. Wie zich bij de gemeente afmeldt en in Brazilië gaat wonen, moet ervan uitgaan dat die verzekering stopt.

Let op: van je Belgisch pensioen blijft wel de ZIV-bijdrage van 3,55% afgaan, ook al dekt je ziekenfonds je niet meer. Dat staat in pensioen en belasting in Brazilië.

Werk je in Brazilië? Dan kun je daarnaast vrijwillig aansluiten bij de Overzeese Sociale Zekerheid (OSZ), de Belgische verzekering voor wie buiten Europa werkt. Drie dingen om te weten:

• De aanvullende verzekering geneeskundige verzorging vraagt eerst het basispakket, en dat is er alleen voor wie werkt.
• Kosten buiten België betaalt de OSZ voor 75% terug, als ze volgens de Belgische tarieven terugbetaalbaar zijn.
• Voor een individueel contract geldt een wachttijd van zes maanden.

Ga je met pensioen, dan is de OSZ er niet voor jou.

Mag ik als buitenlander naar het SUS?

Ja, en dat staat op drie plaatsen:

• Artikel 196 van de grondwet noemt gezondheid "een recht van allen en een plicht van de staat", met "universele en gelijke toegang" tot de zorg.
• Artikel 2 van de wet op het Sistema Único de Saúde (het SUS, het publieke zorgstelsel) herhaalt het als grondrecht.
• Artikel 4 van de migratiewet van 2017 geeft de migrant toegang tot de publieke gezondheidszorg, "zonder onderscheid naar nationaliteit en migratiestatus".

Je hoeft dus niet op je verblijfskaart te wachten om bij de wijkpost, de unidade básica de saúde, aan te kloppen. Neem je paspoort en je CPF (het Braziliaanse belastingnummer) mee en laat je inschrijven bij de post van je wijk.

Wat het SUS niet is, is snel. Voor een specialist of een geplande ingreep zijn de wachtlijsten lang, en de verschillen tussen stad en platteland groot. Daarom neemt wie het kan betalen er een plano de saúde naast: het SUS als vangnet en voor spoed, de plano voor tempo en de privéklinieken.

Wat regelt de wet voor de plano de saúde?

De particuliere zorgverzekeringen vallen onder de wet 9.656 van 1998 en onder het toezicht van de ANS, de toezichthouder op de particuliere zorgverzekeraars. Artikel 12 begrenst de carência, de wachttijd na het sluiten van de polis:

• hooguit 24 uur voor spoed en noodgevallen;
• hooguit 180 dagen voor alle andere zorg;
• hooguit 300 dagen voor een bevalling op tijd.

De ANS zegt erbij dat dit maxima zijn: een verzekeraar mag korter, nooit langer.

Artikel 11 gaat over wat je al had. Een verzekeraar mag een bestaande aandoening niet langer uitsluiten dan 24 maanden na het ingaan van het contract. Wie met een chronische aandoening vertrekt, rekent dus op twee jaar waarin die aandoening op het SUS leunt. Vraag de verzekeraar schriftelijk wat precies is uitgesloten.

De 180 dagen beginnen pas bij de Braziliaanse polis. Een internationale polis die je voor het visum sluit, telt bij een Braziliaanse verzekeraar niet als gelopen wachttijd. Reken de eerste zes maanden dubbel: de polis van het visum voor de dekking, de plano voor de toekomst.

Welke polis eist het visum?

Het consulaat-generaal van Brazilië in Brussel vraagt bij het visum voor gepensioneerden "een ziektekostenverzekering die minstens een jaar in Brazilië geldt", gerekend vanaf de dag van aankomst. De andere routes vragen een vergelijkbare polis.

Dat kan een internationale verzekering zijn die Brazilië dekt. Laat dat erop staan, niet alleen "wereldwijd". Zo'n polis kent vaak leeftijdsgrenzen en sluit bestaande aandoeningen uit. Stel de acceptatievraag dus maanden vóór je vertrekt.

De volgorde die een gat voorkomt

In vier stappen:

• Eerst de polis voor het visum, vóór de aanvraag in Brussel.
• Laat die polis ingaan op de dag dat je ziekenfonds stopt.
• In de eerste weken de inschrijving bij de wijkpost van het SUS, en de keuze van een plano de saúde.
• De internationale polis pas opzeggen als de 180 dagen van de plano voorbij zijn.

Geneesmiddelen die je dagelijks gebruikt, neem je mee voor de eerste maanden. Het SUS levert op voorschrift, maar niet elk Belgisch merk.

Wat hier niet staat: wat een plano de saúde kost. Dat verschilt per verzekeraar, per leeftijd en per stad, en de ANS publiceert de verzekeraars maar niet de premies. Vraag drie offertes, met de carência en de uitsluitingen op papier.

In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject van België naar Brazilië, stap 3.1; het SUS en de plano na aankomst staan in stap 5.4. Dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Brazilië.