Bankrekening openen in Duitsland: het Basiskonto dat geen bank mag weigeren, binnen tien werkdagen

Een bankrekening openen in Duitsland kan meteen na aankomst, en het is een van de weinige Duitse stappen waar de wet jou meer geeft dan de bank. Banken vragen doorgaans je identiteitsbewijs en je Meldebescheinigung, en een gewone Girokonto is dan zo geopend. Maar wijst een bank je af omdat je nog geen Duitse kredietgeschiedenis hebt, dan geldt het Zahlungskontengesetz: elke bank die betaalrekeningen aan consumenten aanbiedt, moet met iedereen die rechtmatig in de EU verblijft een Basiskonto sluiten, en moet dat binnen tien werkdagen na de aanvraag aanbieden. Weigert ze zonder wettelijke grond, dan kan de toezichthouder BaFin de opening afdwingen, kosteloos. Tot die tijd is je Nederlandse IBAN gewoon bruikbaar — een Duitse werkgever, verhuurder of overheid mag hem niet weigeren.

Wat heb ik nodig om een rekening te openen?

Een geldig identiteitsbewijs, en voor een gewone rekening in de praktijk je Meldebescheinigung van de Anmeldung. Voor het Basiskonto is de lat lager: BaFin zegt dat een postadres volstaat, en dat een woonadres in de zin van de meldwet niet vereist is — wie een vast adres heeft, geeft het op. De bank mag je alleen afwijzen als ze anders de witwas- of bankwetgeving zou overtreden, of als je in Duitsland al een betaalrekening hebt.

	Girokonto (gewone rekening)	Basiskonto
Wie	naar keuze van de bank	iedereen die rechtmatig in de EU verblijft en in Duitsland nog geen betaalrekening heeft
Termijn	geen	aanbod binnen tien werkdagen na een volledige aanvraag
Wat erin zit	naar afspraak	storten, opnemen, overboeken, incasso's, kaartbetalingen
Roodstand	mogelijk	niet inbegrepen
Kosten	vrij	alleen een redelijke vergoeding, gemeten aan wat gangbaar is; geen boetes
Bij weigering	zoek een andere bank	schriftelijke weigering, dan BaFin of de geschillencommissie

De bank moet je het aanvraagformulier voor het Basiskonto gratis geven, ook op haar website; heb je het volledig ingevuld, dan kan ze niet meer zeggen dat de aanvraag onvolledig is. Dat formulier is de reden dat een mondeling "nee" niets betekent: vraag het formulier, vul het in, en de klok van tien werkdagen loopt.

Wat kost een Duitse rekening?

Dat verschilt, en de Europese regel is dezelfde als elders: vóór je tekent krijg je een tarievendocument met de belangrijkste diensten en hun kosten, en daarna minstens jaarlijks een kostenoverzicht. Een Basiskonto mag kosten, maar paragraaf 41 begrenst het tot een redelijk bedrag, gemeten aan de marktgebruikelijke tarieven en aan hoe je de rekening gebruikt, en verbiedt contractuele boetes. BaFin geeft ook de grens aan de andere kant: de bank mag een Basiskonto pas opzeggen als je meer dan drie maanden geen kosten betaalt, de achterstand boven € 100 ligt en meer onbetaalde vorderingen te verwachten zijn.

Kan ik mijn Nederlandse rekening blijven gebruiken?

Ja. Je Nederlandse IBAN is een SEPA-rekening, en IBAN-discriminatie is verboden: wie in Duitsland incasso's of overboekingen van een Duitse rekening accepteert — een werkgever voor je salaris, een verhuurder, een energiebedrijf, de Familienkasse voor het Kindergeld, het Finanzamt voor een teruggave — mag je Nederlandse rekening niet weigeren. Wordt dat toch gedaan, dan dien je een klacht in bij de bevoegde Duitse autoriteit. In de eerste weken, vóór de Meldebescheinigung, is dat je vangnet.

Houd de Nederlandse rekening daarna aan voor pensioen, aangifte en teruggaven, zoals het artikel over bankrekening en DigiD uitlegt. En weet dat een foute of te hoge incasso binnen acht weken kan worden teruggeboekt, ook grensoverschrijdend.

Waarom wil ik toch snel een Duitse rekening?

Omdat Duitsland via SEPA-machtigingen werkt en veel loketten daarom vragen: de Kfz-Steuer voor je auto kan alleen met een SEPA-machtiging, en de Rundfunkbeitrag en de Krankenkasse willen er ook een. Formeel mag dat een Nederlandse IBAN zijn; praktisch scheelt een Duitse rekening discussies bij elk loket. En vanaf de eerste rekening bouw je de kredietgeschiedenis op waar Duitse verhuurders naar vragen bij je volgende huurcontract.

Wissel je later van bank, dan helpt de wet ook. Paragraaf 20 van het Zahlungskontengesetz verplicht beide banken tot Kontowechselhilfe: op jouw verzoek zetten ze doorlopende incasso's en overboekingen over. Dat geldt binnen Duitsland, in dezelfde valuta — niet voor de overstap vanuit Nederland.

Is mijn geld veilig?

Tot € 100.000 per persoon en per bank, onder het Europese depositogarantiestelsel; een gezamenlijke rekening van twee partners tot € 200.000. Wie de opbrengst van een verkocht huis tijdelijk parkeert, is daarboven nog minstens drie en hoogstens twaalf maanden beschermd. Spreid grotere bedragen over banken, niet over rekeningen bij één bank.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject, stap 4.5: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Duitsland of ga meteen naar stap 4.5 in het open stappenplan.