Belasting en pensioen in Duitsland vanuit België: je wettelijk pensioen blijft in België belast

Woon je in Duitsland met een Belgisch pensioen, dan betaal je op dat wettelijk pensioen gewoon Belgische belasting. Dat is het grote verschil met bijna elke andere bestemming. Het verdrag tussen België en Duitsland van 1967 geeft het heffingsrecht op een socialezekerheidspensioen aan het land dat het betaalt.

Drie dingen om vooraf te weten:

• Je wettelijk pensioen (werknemer, zelfstandige of ambtenaar) wordt belast in België. Duitsland stelt het vrij, maar telt het mee voor het tarief op je overige inkomen.
• Je groepsverzekering, VAPZ of pensioensparen wordt belast in Duitsland, als rente én als kapitaal.
• Je doet elk jaar aangifte in twee landen: in België als niet-inwoner, in Duitsland als inwoner.

Ga je in Duitsland wérken, dan is het eenvoudiger: loon wordt belast waar je het werk fysiek doet.

Wat zegt het verdrag over je pensioen?

Het verdrag is van 11 april 1967. Een aanvullende overeenkomst van 2002 schrapte de oude regeling voor grensarbeiders; aan de pensioenartikelen is sindsdien niets veranderd. Per soort pensioen:

Het wettelijk pensioen. Artikel 19, § 3 zegt: "Pensioenen en alle andere al dan niet periodieke uitkeringen tot uitvoering van de sociale wetgeving van een van de overeenkomstsluitende Staten betaald door die Staat (...) zijn in die Staat belastbaar." De FOD Financiën schrijft het in haar toepassing Motiv zonder omwegen: in het Belgisch-Duitse verdrag "zijn ALLE wettelijke pensioenen (1ste pijler) belastbaar in België (ongeacht of het een carrière betreft in de privésector, de overheidssector of een zelfstandige activiteit)". Dat is het pensioen dat de Federale Pensioendienst je uitbetaalt.

Het aanvullend pensioen uit de privésector. Een groepsverzekering of pensioenfonds van je werkgever valt onder artikel 18: een pensioen "ter zake van een vroegere dienstbetrekking" is "slechts in die Staat belastbaar" waar je woont. Een VAPZ en je pensioensparen vallen onder artikel 21, de restbepaling, met hetzelfde gevolg. De FOD zegt erbij dat dat geldt "of ze nu worden uitbetaald in de vorm van een annuïteit of van een kapitaal". Duitsland heft dus. Hoe Duitsland zo'n kapitaal belast, leg je voor aan een Duitse Steuerberater.

Het aanvullend pensioen uit overheidsdienst. Artikel 19, § 1 laat een pensioen voor diensten aan de Belgische staat, een gemeente of een andere publiekrechtelijke instelling in België belast. Eén uitzondering: heb je de Duitse nationaliteit en niet de Belgische, dan belast Duitsland. Werkte je bij een overheidsbedrijf met een handelsactiviteit, dan geldt artikel 18 (Duitsland), behalve bij de NMBS, de Nationale Bank en Proximus (vroeger RTT), die het verdrag uitdrukkelijk onder § 1 houdt.

Dit is het omgekeerde van Frankrijk, Spanje of Portugal. Daar wordt een Belgisch werknemerspensioen meestal in het woonland belast. Wie naar Duitsland gaat en "pensioen wordt belast waar je woont" in zijn hoofd heeft, rekent verkeerd. Je Belgische belasting op het wettelijk pensioen blijft, en de Duitse vrijstelling haalt dat niet weg.

Wat gebeurt er in Duitsland met dat pensioen?

Duitsland ziet je als inwoner zodra je er een woning hebt die je aanhoudt en gebruikt, of er langer dan zes maanden verblijft. Dan geef je er je wereldinkomen aan.

Artikel 23, § 1, 1° regelt hoe Duitsland dubbele belasting voorkomt. Wat België volgens het verdrag mag belasten, is in Duitsland "vrijgesteld van belastingen". Maar die vrijstelling "beperkt niet het recht van de Bondsrepubliek Duitsland om met de aldus vrijgestelde inkomsten (...) rekening te houden bij de bepaling van het tarief". Dat heet het Progressionsvorbehalt: je Belgisch pensioen duwt het tarief op je Duitse inkomen omhoog.

In de praktijk:

• Heb je alleen een Belgisch wettelijk pensioen en geen ander Duits belastbaar inkomen, dan is er in Duitsland ook niets om een hoger tarief op toe te passen.
• Heb je Duits loon en meer dan € 410 aan zulk vrijgesteld inkomen, dan is de Duitse aangifte verplicht.
• Heb je een groepsverzekering of pensioensparen, dan geef je die in Duitsland gewoon aan als belastbaar inkomen.

Doe je een verplichte Duitse aangifte zelf, dan moet hij uiterlijk 31 juli van het jaar erna binnen zijn.

Wat houdt België op je pensioen in?

Op een Belgisch pensioen lopen drie inhoudingen. Wie naar Duitsland verhuist, ziet er één verdwijnen:

• De bedrijfsvoorheffing loopt door. Vrijstelling kan alleen in landen waar het verdrag het pensioen aan het woonland geeft. Bij Duitsland mag België je wettelijk pensioen belasten, dus blijft de voorheffing staan.
• De ZIV-bijdrage van 3,55%, de bijdrage voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering, blijft als je pensioen boven een drempel ligt. Vrijstelling krijg je alleen als je in Duitsland zelf verzekerd bent op grond van een pensioen, werk of zelfstandige activiteit daar. Gaat je zorg via het Belgische S1, dan blijft ze dus.
• De solidariteitsbijdrage vervalt, omdat je in de EER woont. De Pensioendienst past dat automatisch toe vanaf de maand na je nieuwe adres.

Meld je verhuis daarom twee maanden vooraf aan de Federale Pensioendienst, met een ondertekende brief. Per telefoon of e-mail mag het niet. In de brief zet je je vertrekdatum, je nieuwe adres, of je je inschrijft bij de Belgische ambassade, en of je een andere betaalwijze wilt.

Welke aangifte doe je in België?

Met een Belgisch wettelijk pensioen doe je elk jaar aangifte in de belasting van niet-inwoners (BNI), het liefst in MyMinfin. De FOD legt in Motiv uit welke codes van je fiscale fiche 281.11 je overneemt.

Heb je alleen een aanvullend pensioen dat in Duitsland belast wordt, en verder geen inkomen dat België mag belasten? Dan verleent de FOD je in principe vrijstelling van de BNI-aangifte. Behalve als er op dat aanvullend pensioen toch bedrijfsvoorheffing is ingehouden: dan moet je aangifte doen om dat recht te zetten.

Heb je een woning in België, dan telt die ook mee:

• Heb je Belgisch loon of pensioen, dan geef je al je Belgische onroerende goederen aan.
• Zonder Belgisch beroepsinkomen alleen als je verhuurt en de belastbare onroerende inkomsten boven € 2.500 liggen.

Waar betaal je belasting over je loon?

Loon wordt belast waar je het werk fysiek doet (artikel 15). Werk je in Duitsland, dan is dat Duitsland. Er is een uitzondering voor korte opdrachten: wie in een kalenderjaar hoogstens 183 dagen in het andere land werkt, voor een werkgever van buiten dat land, blijft in zijn woonland belast.

Blijf je vanuit Duitsland voor je Belgische werkgever werken, let dan op:

• Je Belgische werkdagen worden in België belast, als niet-inwoner. Duitsland stelt dat loon vrij met progressievoorbehoud.
• De oude grensarbeidersregeling, waarbij je in je woonland betaalde, is door de aanvullende overeenkomst van 2002 "ersatzlos aufgehoben": geschrapt, zonder vervanging. Ze geldt niet meer sinds 2004.
• Volgens de FOD is loon voor werk dat je fysiek in Duitsland doet "altijd belastbaar in Duitsland, zo ook indien de werkgever een verblijfhouder van België is". Dat geldt uitdrukkelijk ook voor telewerk van thuis uit.

Thuiswerken in Duitsland geeft je dus aangifte in twee landen. Leg dat vóór je verhuist voor aan je werkgever.

En je vermogen in België?

Inkomen uit België	Verdrag	Wie heft als je in Duitsland woont
Wettelijk pensioen (werknemer, zelfstandige, ambtenaar)	art. 19 § 3	België; Duitsland vrijstelling met progressievoorbehoud
Groepsverzekering of pensioenfonds (privésector)	art. 18	Duitsland, als rente en als kapitaal
VAPZ en pensioensparen	art. 21	Duitsland
Aanvullend pensioen uit overheidsdienst	art. 19 § 1	België, tenzij je alleen de Duitse nationaliteit hebt
Loon voor werk in België	art. 15	België; Duitsland vrijstelling met progressievoorbehoud
Loon voor werk in Duitsland, ook telewerk	art. 15	Duitsland
Huur van een woning in België	art. 6	België; Duitsland vrijstelling met progressievoorbehoud
Dividend en rente uit België	art. 10, 11 en 23	Duitsland; België houdt hooguit 15 % in, en dat gaat af van de Duitse belasting

Een woning in België blijft in België belast: inkomsten uit onroerende goederen zijn belastbaar "waar die goederen zijn gelegen" (artikel 6). Voor dividend en rente is Duitsland je hoofdheffer. België mag aan de bron hooguit 15% van het brutobedrag inhouden, en Duitsland verrekent dat met zijn eigen belasting op dezelfde inkomsten (artikel 23, § 1, 2°).

Vertrekklaar benoemt wát er speelt. De uitwerking is persoonlijk: leg je eerste jaar in beide landen voor aan iemand die het verdrag kent. Kijk ook bij je planning of er intussen een nieuw verdrag van kracht is.

Wat gebeurt er met de kinderbijslag?

Het Vlaamse Groeipakket stopt meestal op het einde van de maand van je verhuis. Meld je vertrek zelf aan je uitbetaler. Een verhuis naar het buitenland wordt niet automatisch doorgegeven.

Daarvoor in de plaats komt het Duitse Kindergeld:

• € 259 per kind per maand (2026), inkomensonafhankelijk
• aan te vragen bij de Familienkasse
• met terugwerkende kracht betaalt de Familienkasse hoogstens 6 maanden uit, dus vraag het meteen aan
• werk je nog niet in Duitsland en heb je er geen eigen zaak, dan heb je als EU-burger de eerste drie maanden na je komst nog geen recht

Blijft één ouder in Vlaanderen werken, dan gelden de Europese voorrangsregels. Eén land betaalt eerst, en het andere vult aan tot het hoogste bedrag. Je krijgt nooit beide volle bedragen, wel altijd het hoogste. Vraag het Kindergeld dan evengoed aan: je Vlaamse uitbetaler heeft die aanvraag nodig om je dossier te behandelen.

In Vertrekklaar is dit fase 2 van 5 van het traject van België naar Duitsland, stap 2.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Duitsland.